Burhanettin Duran’dan algoritma uyarısı: Geleceğimiz endişe verici

TRT World Forum'un kapanışında konuşan İletişim Başkanı Burhanettin Duran, dijital çağda gazeteciliğin karşı karşıya olduğu sorunları, algoritmaların bilgi üzerindeki belirleyici rolünü ve teknoloji şirketlerinin artan etkisini değerlendirdi. İstanbul Kongre Merkezi'nde gerçekleştirilen etkinlikte konuşan Duran, haberlerin hangi kitlelere ulaştırılacağına giderek daha fazla algoritmaların karar verdiğini vurgulayarak, bağımsız gazeteciliğin korunması ve dijital alana yönelik kurallar oluşturulması gerektiğini söyledi.

'İnsanların gördüğünü kontrol eden, düşüncelerini de kontrol eder' Algoritmaların tarafsız olmadığını belirten Duran, dijital platformlarda hangi içeriğin öne çıkarılacağına ilişkin kararların arkasında ticari ve politik tercihlerin bulunduğunu ifade etti.

Duran, doğru ve doğrulanmış haberlerin kamuoyuna ulaşmasının artık tek başına yeterli olmadığını belirterek, algoritmalar nedeniyle önemli bilgilerin ulaşması gereken kişilere erişemeyebildiğini, yanlış ve provokatif içeriklerin ise kısa sürede geniş kitlelere yayılabildiğini söyledi.

Hangi haberin milyonlara ulaşacağına, hangisinin kamuoyunun dikkatinden uzak kalacağına kimin karar verdiği sorusunu gündeme getiren Duran,'Ticari ve politik çıkarları olan bir avuç şirket, insanların gördüğü şeyi kontrol ederse, insanların nasıl düşündüğünü de kontrol eder' dedi.

'Gazeteciliğin bağımsızlığa ve maddi desteğe ihtiyacı var' Algoritmaların gazetecilik mesleği üzerindeki etkilerine de değinen Duran, haberlerin hazırlanma sürecinde gazetecilerin uzun süre araştırma yaptığını, verileri kontrol ettiğini ve farklı kaynaklardan doğrulama gerçekleştirdiğini anlattı.

Gazetecilerin, editörlerin, tercümanların ve hukuk uzmanlarının emeğiyle hazırlanan haberlerin dijital platformlarda algoritmaların karar mekanizmalarına takılabildiğini belirten Duran, yapay zeknın da kaynak doğrulaması yapılmadan bilgiyi yayabildiğine dikkat çekti.

Gazeteciliğin ayakta kalabilmesi için yalnızca mesleki etik ilkelerin yeterli olmadığını vurgulayan Duran,'Gazeteciliğin bağımsızlığa ihtiyacı var, maddi desteğe ihtiyacı var, güçlü profesyonel etiklere ihtiyacı var. Her şeyin üstünde gazeteciliğin ihtiyaç duyduğu şey, kamuya ulaşabiliyor olmalı' ifadelerini kullandı.

'Gelecek nesillerin geçmişini kim belirleyecek?' Algoritmaların etkisinin yalnızca haberlerle sınırlı olmadığını dile getiren Duran, dijital platformların ulusal hafıza, kültürel kimlik ve medeniyet mirası açısından da önemli sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Genç kuşakların kendi ülkelerinin tarihini ve kültürel mirasını giderek daha fazla dijital platformlar üzerinden öğrendiğini hatırlatan Duran, bu süreçte hangi bilgilerin öne çıkarılacağına ilişkin kararların önemine işaret etti.

Duran,'Gelecek nesillerin geçmişi hakkında neyi bilip neyi bilmeyeceğine kim karar verecek?' sorusunu yönelterek, dijital platformlarda karşılaşılan içeriklerin insanların düşüncelerini ne ölçüde özgür biçimde şekillendirdiğinin sorgulanması gerektiğini belirtti.

'Dijital alana kurallar getirmemiz gerekiyor' Teknoloji şirketlerinin kıtalar arasında büyük miktarlarda veri transferi gerçekleştirdiğini ve çok sayıda ülkenin kaynakları üzerinde etkili olduğunu ifade eden Duran, dijital dünyanın geleceğine ilişkin kararların yalnızca şirketlere veya devletlere bırakılamayacağını söyledi.

Algoritmaların kullanıcıların ekranında hangi içeriklerin yer alacağını belirlediği bir ortamda bireylerin ne ölçüde özgür seçim yapabildiğinin tartışılması gerektiğini kaydeden Duran, bu alanda yeni kurallara ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.

Duran, dijital teknoloji şirketlerinin bilgi akışı üzerindeki etkisinin toplumların tamamını ilgilendirdiğini belirterek, algoritmik çağın getirdiği sorunlara karşı ortak bir yaklaşım geliştirilmesi gerektiğine dikkat çekti.