Alaşehir'in kaybolan mezarlıkları için tarihî hafızayı koruma çağrısı

Soner VATANSEVER / Alaşehir Manşet Haber - Alaşehir’in tarihî mezarlıkları ve hazireleri hakkında açıklamalarda bulunan tarihçi Hasan Çetin Özen, bir şehrin geçmişinin yalnızca ayakta kalan yapılar üzerinden okunamayacağını ifade etti. Özen, cami, medrese, tekke, çeşme ve hanlar kadar mezarlıkların da şehir hafızasının önemli parçaları olduğunu söyledi.

Mezar taşlarının isim ve tarihlerden çok daha fazlasını taşıdığını belirten Özen, bu taşların geçmişte Alaşehir’de yaşayan aileler, meslek grupları, din görevlileri ve şehir eşrafı hakkında önemli bilgiler sunduğunu kaydetti.

Yıldırım Bayezid Camii çevresindeki mezarlığa dikkat çekti

Yıldırım Bayezid Camii’nin kıble tarafında, bugün Kutlu Doğum Parkı olarak kullanılan alanda geçmişte bir mezarlığın bulunduğunu aktaran Özen, uzun yıllar defin yapılan bu alanın şehir düzenlemeleri kapsamında zaman içerisinde ortadan kaldırıldığını ifade etti.

Caminin geçmişte medrese, hamam, darülkurra ve zaviye gibi yapılarla birlikte bir yapı topluluğunun merkezinde bulunduğunu belirten Özen, bu tarihî bütünlükten günümüze büyük ölçüde caminin ulaştığını söyledi.

Şehirlerdeki değişimin tarihî kaynaklar üzerindeki etkisine dikkat çeken Özen, “Bugün şehir düzenlemesi olarak gördüğümüz bazı müdahaleler, acaba yarının tarihçileri için hangi bilgileri ortadan kaldırıyor?” sorusunu yöneltti.

Şeyh Sinan Haziresi’nden geriye kalanlar

Şeyh Sinan Camii ve Türbesi çevresinin de Alaşehir’in önemli tarihî ve manevi merkezlerinden biri olduğunu belirten Özen, burada oluşan hazirenin önemli bir bölümünün zaman içerisinde kaldırıldığını dile getirdi.

Özen, türbenin üst tarafında küçük bir bölümün kaldığını, ayrıca türbe duvarına yaslanmış bazı mezar taşlarının bulunduğunu aktardı. Bu taşların bir kısmının geçmişte kaldırılan hazireye ait olmasının kuvvetle muhtemel olduğunu ifade etti.

Alanın zamanla pazar yeri ve çeşitli etkinliklerin gerçekleştirildiği bir mekâna dönüştüğünü belirten Özen, değerlendirmesinde şu ifadelere yer verdi:

“Fakat burada asıl mesele değişimin kendisi değildir. Asıl mesele, değişim sırasında tarihî hafızanın ne kadarının korunabildiğidir.”

Güdük Minare Camii Haziresi korunabilen örneklerden

Güdük Minare Camii’nin yanındaki hazirenin günümüze ulaşmasını sevindirici bir örnek olarak gösteren Özen, buradaki mezar taşlarının araştırmacılar için değerli bilgiler barındırdığını vurguladı.

Taşlardaki isim, tarih, unvan ve meslek bilgilerinin yanı sıra mezar taşı başlıklarının da dönemin sosyal ve kültürel yapısına ilişkin ipuçları sunduğunu belirten Özen, “Bir mezar taşındaki isim, tarih, unvan veya meslek bilgisi bazen bir tarih kitabında bulunmayan bilgileri ortaya çıkarabilir” dedi.

“Şehirler, hafızalarıyla birlikte yaşar”

Şehirlerin gelişmesi ve insanların ihtiyaçlarına cevap vermesi gerektiğini ifade eden Özen, yenileme çalışmaları sırasında tarihî dokunun korunmasının da aynı derecede önemli olduğunu söyledi.

Mezarlıkların ortadan kaldırılmasıyla yalnızca taşların değil, üzerlerindeki bilgiler aracılığıyla geçmişle kurulabilecek bağların da kaybedildiğini vurgulayan Özen, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Çünkü şehirler yalnızca binalardan oluşmaz. Şehirler, hafızalarıyla birlikte yaşar. Alaşehir’in tarihini korumak, yalnızca ayakta kalan camileri ve türbeleri korumakla mümkün değildir. Bazen bir şehrin tarihini korumak, sessizce duran bir mezar taşına dokunmamakla başlar” dedi.