Fon soygunu borsayı sarstı: 280 bin yatırımcı gitti, milyarlarca dolar eridi

Türkiye’de fon vurgunu soruşturmasının ardından Borsa İstanbul’daki yatırımcı sayısı yaklaşık 280 bin kişi azaldı. Merkezi Kayıt Kuruluşunun son verileri, yatırımcı sayısındaki düşüşü ortaya koyarken uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI’nin Türkiye için aldığı kısıtlama kararı da piyasadaki güven sorununu gündeme taşıdı.

Bu yatırımcıların 6 milyon 499 bin 284’ünü yerli, 33 bin 57’sini yabancı yatırımcılar oluşturdu.

Ağustos sonunda yaklaşık 6 milyon 810 bin olan yatırımcı sayısı, eylül sonunda 6 milyon 700 bine, kasımın ilk günlerinde ise 6 milyon 530 bine düştü.

Endeks, 2 Kasım’da yaklaşık 10 bin 600 puana kadar düştü. Bu seviye, 15 bin puanlık referans noktasına göre yaklaşık yüzde 29’luk kayba karşılık geliyor.

Son günlerde toparlanma görülse de BIST 100 endeksi 10 Kasım’da yaklaşık 11 bin 660 puan seviyesinde bulunuyordu.

Bu rakam, borsanın fon krizi öncesindeki seviyelerine henüz dönemediğini ortaya koydu.

455 BİN YATIRIMCI DOĞRUDAN ETKİLENDİ

BBC Türkçe’ye konuşan ekonomist Prof. Dr. Evren Bolgün, fon krizinden doğrudan etkilenen yatırımcı sayısının 455 bini aştığını hatırlattı.

Bolgün, piyasadaki genel düşüş nedeniyle olumsuz etkilenen Borsa İstanbul yatırımcılarının sayısının bunun da üzerinde olduğunu savundu.

Sermaye Piyasası Kurulunun daha önce açıkladığı verilere göre, tasfiye sürecine alınan 131 yatırım fonunda 455 bin 758 tekil yatırımcı bulunuyordu.

Bu rakam, yatırımcıların tamamının kesinleşmiş maddi zararı olduğu anlamına gelmiyor. Ancak fonların tasfiye süreci, birikimlerine erişmek isteyen yatırımcılar açısından belirsizliklere neden oldu.

YATIRIMCILAR BORSAYI TERK ETMEYİ DÜŞÜNÜYOR

BBC Türkçe’nin görüştüğü küçük yatırımcılar, fon krizi nedeniyle finans piyasalarına duydukları güvenin zedelendiğini anlattı.

Son dönemde kayıp yaşayan bir yatırımcı, zararları karşılandıktan sonra borsadaki birikimlerini döviz veya altına yönlendirmek istediğini belirtti.

Bir başka yatırımcı ise fon yatırımlarındaki kaybının büyük ölçüde telafi edilmesine rağmen yaşananların güven sorununa yol açtığını söyledi.

East Capital Kıdemli Danışmanı Emre Akçakmak da bu tür dönemlerde yatırımcıların daha güvenli gördükleri yatırım araçlarına yönelme eğiliminin arttığını ifade etti.

UZMANLARA GÖRE ASIL KAYIP ŞİRKETLERİN DEĞERİNDE

Prof. Dr. Evren Bolgün, yatırımcı sayısındaki azalmanın önemli olduğunu ancak daha büyük sorunun borsada işlem gören şirketlerin piyasa değerlerinde yaşanan kayıplar olduğunu belirtti.

Fon kriziyle doğrudan bağlantılı hisselerin yanı sıra başka şirketlerin hisselerinde de sert gerilemeler yaşandığını anlatan Bolgün, toplam değer kaybının onlarca milyar dolara ulaştığını ifade etti.

Emre Akçakmak ise fon tasfiyeleri sırasında satış baskısının yalnızca soruşturmaya konu şirketlerle sınırlı kalmadığını, piyasadaki birçok hissenin olumsuz etkilendiğini söyledi.

Uzmanlar, piyasa değerlerindeki kayıpların telafi edilmesinde yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesinin belirleyici olacağını vurguladı.

FON KRİZİ SÜRECİNDE MEVDUATLAR 800 MİLYAR TL ARTTI

Borsa İstanbul’dan uzaklaşan yatırımcıların alternatif yatırım araçlarına yönelmesi de uzmanların değerlendirdiği başlıklar arasında yer aldı.

Prof. Dr. Bolgün, Merkez Bankası verilerinde son haftalarda banka mevduatlarında artış görüldüğünü belirterek bu gelişmeyle fon krizi arasında bağlantı kurulabileceğini söyledi.

Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan da 6 Ekim’de yaptığı açıklamada, fon piyasasında yaşanan gelişmeler sırasında banka mevduatlarının yaklaşık 800 milyar TL arttığını bildirmişti.

Ancak mevduatlardaki artışın tamamının borsadan çıkan yatırımcılardan kaynaklandığına ilişkin kesin bir veri bulunmuyor.

MSCI’DEN TÜRKİYE İÇİN KRİTİK KARAR

Fon krizi, uluslararası yatırım kuruluşlarının Türkiye piyasasına yönelik değerlendirmelerine de yansıdı.

Dünyanın önde gelen endeks sağlayıcılarından MSCI, 15 Ekim’de Türkiye hisse senedi endekslerindeki belirli değişiklikleri ikinci bir karara kadar dondurduğunu açıkladı.

MSCI, kararına gerekçe olarak bazı küçük ölçekli şirketlerle bağlantılı fonlar üzerinden koordineli işlemler yapılmış olabileceğine ilişkin kurumsal yatırımcı endişelerini gösterdi.

Kuruluş, bu durumun halka açıklık oranlarına ilişkin hesaplamaların güvenilirliği ve piyasa bütünlüğü konusunda sorunlara yol açabileceğini belirtti.

HAZİRAN 2027’DE TÜRKİYE’NİN ENDEKS STATÜSÜ TARTIŞILABİLİR

MSCI’nin açıklamasında Türkiye için Haziran 2027’ye kadar somut ve sürdürülebilir iyileşme sağlanmasının önemine dikkat çekildi.

Kuruluş, piyasa gözetimi, koordineli işlemlere karşı yaptırımlar ve gerçek pay sahipliğine ilişkin şeffaflık konusunda yeterli ilerleme görülmemesi halinde Türkiye’nin gelişmekte olan piyasalar sınıflandırmasından çıkarılmasına yönelik değerlendirme başlatılabileceğini bildirdi.

Bu ihtimal, Türkiye’nin doğrudan daha düşük bir piyasa sınıfına indirildiği anlamına gelmiyor. MSCI henüz böyle bir karar almış değil.

FON VURGUNUNUN ETKİLERİ SÜRÜYOR

Emre Akçakmak, fon soruşturmasının kapsamına ilişkin belirsizliklerin devam ettiğini belirterek piyasada güvenin yeniden sağlanması için zaman gerektiğini ifade etti.

Uzmanlara göre soruşturmaların şeffaf yürütülmesi, fon yatırımcılarının mağduriyetlerinin giderilmesi ve sermaye piyasalarındaki denetimlerin güçlendirilmesi, güvenin yeniden tesis edilmesinde belirleyici olacak.

Fon kriziyle birlikte ortaya çıkan yatırımcı kaybı, şirket değerlerindeki düşüş ve uluslararası endeks kuruluşlarının uyarıları, gelişmelerin Türkiye sermaye piyasaları üzerindeki etkisinin devam ettiğini gösteriyor.