SEKA böyle olacak!

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, kentin geleceğini şekillendirecek, gelecek nesillere kalıcı bir miras bırakacak önemli bir projeyi hayata geçiriyor; SEKA Kültür Havzası…

Türkiye’nin ilkleri arasında gösterilen ve dünyanın sayılı endüstriyel dönüşüm projelerinden biri olma hedefi taşıyan bu büyük projeyi anlatmadan önce, SEKA alanının geçmişini hatırlamakta yarar var. Çünkü bu alan, Kocaeli’nin sanayi geçmişinin, kent hafızasının ve geleceğe yönelik hayallerinin de hikâyesidir.

Sevgili okurlar; Kocaeli’nin kadim tarihini bu sütunlarda defalarca yazdım.

Geçmişi binlerce yıl öncesine uzanan İzmit, Nikomedia adıyla Roma İmparatorluğu’nun önemli merkezlerinden biri olmuş, Roma İmparatoru Diocletianus döneminde imparatorluğun doğu başkenti konumuna gelmişti. Bizans döneminde de önemini koruyan kent, Osmanlı döneminde de tarihi kimliğini sürdürdü.

Bugün İzmit’in altında, geçmiş uygarlıklardan kalan tarihi izler bulunuyor. Nikomedia’nın ve Roma döneminin izlerini taşıyan bu topraklarda, günümüz kent yaşamıyla geçmişi buluşturacak büyük bir potansiyel var.

İşte SEKA alanı da bu tarihi mirasın önemli bir parçası.

ATATÜRK’ÜN SANAYİ HAMLESİYLE BAŞLAYAN SEKA’NIN HİKÂYESİ

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk’ün öncülüğünde başlatılan sanayileşme hamlesi İzmit’te başladı…

SEKA Kâğıt Fabrikası’nın temeli 1934 yılında atıldı, fabrika 1936 yılında üretime başladı. Türkiye’nin ilk kâğıt fabrikası olan SEKA, Kocaeli- İzmit için çok önemli… Bu şehirde binlerce insanın hayatına dokunan, kentin ekonomik ve sosyal gelişimine yön veren büyük bir yaşam alanıydı.

Bugün İzmit’te yaşayan 60 yaş ve üzerindeki binlerce insan mutlaka SEKA’da çalışmış veya bağı bulunuyor.

SEKA’nın sosyal tesisleri, alışveriş alanları ve sineması vardı. Çalışanları için kendine özgü bir yaşam kültürü oluşturmuştu. Bir bakıma kent içinde ayrı bir dünya, kendine has bir sosyal yaşam alanıydı.

Ancak SEKA, 2005 yılında kapatıldı…

Fabrikanın kapanmasının ardından geniş arazi Kocaeli Büyükşehir Belediyesine devredildi. İşte o günlerde bu devasa alanın geleceğiyle ilgili pek çok fikir ortaya atıldı. Hatta buranın bir kumarhane merkezi, başka bir ifadeyle Kocaeli’nin Las Vegas’ı olmasını isteyenler bile vardı.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi ise bu alanı farklı bir anlayışla değerlendirmeyi tercih etti. SEKA’nın sanayi mirasını koruyarak burayı kültür, sanat, bilim ve sosyal yaşam merkezi hâline getirecek adımlar attı…

Eski fabrika yapıları dönüştürülerek Kâğıt Müzesi, bilim merkezi ve film platosu gibi işlevler kazandı. Kocaeli Kongre Merkezi hayata geçirildi. Eski lojmanlar onarılarak çeşitli sivil toplum kuruluşlarının kullanımına tahsis edildi.

Deniz kıyısındaki SEKA arazileri vatandaşların dinlenebileceği, spor yapabileceği ve sosyal yaşamın içinde yer alabileceği SEKA Park’a dönüştürüldü.

Tramvay gibi toplu ulaşım yatırımlarıyla da bölgenin kent merkeziyle bağlantısı güçlendirildi.

Böylece bir zamanlar üretimin kalbi olan SEKA, yeni işlevlerle kentin kültürel ve sosyal yaşamına kazandırılmaya başlandı.

30 YILLIK BİR VİZYON; SEKA KÜLTÜR HAVZASI

SEKA alanının kültür havzasına dönüştürülmesi düşüncesi yeni değil. Bu yöndeki çalışmalar 2010 yılında başladı. Kocaeli Büyükşehir Belediyesi, projenin mimari tasarımı için mimar Emre Arolat ile çalıştı. Arolat, 2010 yılında SEKA Kültür Havzası projesini hazırlamaya başladı…

Proje olgunlaştırılacak, 2019 yılından itibaren yeni bir aşamaya taşındı.

4 Kasım 2021 tarihinde Kocaeli Kongre Merkezi’nde düzenlenen toplantıyla SEKA Kültür Havzası’nın mimari projesi kamuoyuna tanıtıldı… Toplantıya Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanı Doç. Dr. Tahir Büyükakın ile projenin mimarı Emre Arolat da katıldı.

Pandeminin etkilerinin sürdüğü, toplu etkinliklerin kısıtlı koşullarda gerçekleştirilebildiği o dönemde açıklanan proje, Kocaeli’nin geleceği açısından önemli bir hedef ortaya koyuyordu.

Başkan Büyükakın, kente yeni bir vizyon kazandıracak, Kocaeli’yi uluslararası ölçekte daha görünür hale getirecek bir dönüşümden söz ediyordu.

Projenin temelinde tarih, doğa, kültür ve şehir yaşamını bir araya getirmek vardı. Amaç, yalnızca mevcut yapıların yenilenmesi değil, SEKA’nın bütüncül bir yaklaşımla yeniden ele alınmasıydı.

Başkan Büyükakın’ın o gün yaptığı açıklamalarda dikkat çeken bir başka nokta da projenin kısa sürede tamamlanacak bir çalışma olarak görülmemesiydi.

Büyükakın, SEKA Kültür Havzası’nın birkaç yıl içinde bitirilecek bir proje olmadığını, yaklaşık 30 yıla yayılan uzun soluklu bir dönüşüm hedefi taşıdığını vurgulamıştı.

Bu yaklaşım önemliydi. Çünkü büyük kent projeleri yalnızca bugünün ihtiyaçlarına göre planlanamaz. Gelecekte nüfusun nasıl değişeceği, insanların hangi sosyal ve kültürel alanlara ihtiyaç duyacağı, kentin nasıl bir yaşam standardına ulaşması gerektiği de hesaba katılmalıdır.

SEKA Kültür Havzası, tam da bu anlayışla ele alınan bir proje olarak öne çıkmaya başladı…

5,5 YIL ÖNCE ANLATILANLAR BUGÜN HAYAT BULUYOR

Başkan Büyükakın, 2021 yılındaki toplantıda SEKA alanındaki dönüşümün önündeki bazı yapısal engellerin kaldırılması gerektiğini anlatmıştı.

Kapalı spor salonu, İzmit Öğretmenevi, SEKASEM ve SEKA Oteli gibi yapıların başka alanlara taşınması ya da kaldırılması üzerinde duruluyordu. Demiryolu lojmanlarının taşınması, ulaşım bağlantılarının yeniden düzenlenmesi ve çevredeki bazı yapıların farklı alanlara aktarılması için çalışmalar yürütüldüğünü açıklamıştı.

Aradan yaklaşık beş buçuk yıl geçti.

Bugün o açıklamalarda dile getirilen adımların bir bölümünün uygulama aşamasına geldiğini görüyoruz. Atatürk Spor Salonu’nun kaldırılması gündemde, İzmit Öğretmenevi kapatıldı ve yıkılması planlanıyor. SEKASEM ile SEKA Oteli de dönüşüm kapsamında ele alınan yapılar arasında. Demiryolu lojmanları ve Orduevi’nin taşınmasına yönelik görüşmeler sürüyor…

Geçen hafta muhabir arkadaşım Nazım Özgün Erbulan ile birlikte SEKA alanına gittim. Bölgede yapılacak çalışmaları ve yıkılması planlanan yapıların bulunduğu alanları yerinde inceledik, fotoğraflarını çektik.

Sahada gördüklerim, SEKA Kültür Havzası’nın yalnızca bir mimari proje olarak kalmayacağını, alanın geleceğini şekillendirecek kapsamlı bir dönüşüm sürecinin söz konusu olduğunu bir kez daha ortaya koydu.

Öyle ki, yer altında bulunan tarihî eserler gün yüzüne çıkarılacak, bu yapıların üzeri camla kaplanarak koruma altına alınacak. Böylece bölgeyi ziyaret edenler, tarihî kalıntıları cam zeminlerin ardından yakından görme ve inceleme fırsatı bulacak.

Elbette böylesine büyük bir projenin tamamlanması zaman alacak. Bazı yapıların taşınması, yeni düzenlemelerin yapılması ve farklı kurumlarla koordinasyon sağlanması gerekiyor. Bu tür süreçlerin aşama aşama yürütülmesi doğal.

KOCAELİ’NİN GELECEĞİ PLANLANIYOR

Bana göre SEKA Kültür Havzası’nın en önemli tarafı, yalnızca mevcut alanı değiştirecek olması değil, Kocaeli’nin geleceğine ilişkin bir şehircilik anlayışını temsil etmesidir.

Kent yönetmek, sadece bugünkü sorunları çözmekten ibaret değildir. Elbette yolların yapılması, ulaşımın düzenlenmesi, altyapı sorunlarının giderilmesi ve vatandaşların günlük ihtiyaçlarının karşılanması belediyelerin temel görevleridir.

Fakat büyükşehir belediyeciliği, bunların yanında geleceğin ihtiyaçlarını da öngörmeyi gerektirir.

Bugün planlanan bir kültür merkezi, yıllar sonra binlerce insanın buluşma noktası olabilir. Bugün korunan bir endüstriyel yapı, gelecek nesillerin geçmişi öğrenmesini sağlayabilir. Bugün oluşturulan geniş bir kamusal alan, çocukların, gençlerin ve ailelerin yıllar boyunca yararlanacağı bir yaşam alanına dönüşebilir.

Başkan Tahir Büyükakın’ın SEKA Kültür Havzası projesinde öne çıkan yaklaşımı da kentin geleceğini bugünden planlamak ve bu planlamayı uzun vadeli bir hedef doğrultusunda sürdürmektir...

Böylesine büyük bir dönüşümde başarı, yalnızca temel atmakla ya da bir yapıyı tamamlamakla ölçülemez. Önemli olan, ortaya konulan vizyonun yıllar boyunca korunması, projelerin birbirini tamamlaması ve kamu yararının her aşamada gözetilmesidir.

SEKA’nın geleceğini değerlendirirken de bu bütünlüğe bakmak gerekiyor.

Bir dönem kentin sanayi kimliğini temsil eden bu alanın, gelecekte bilim, sanat, kültür, tarih ve sosyal yaşamın buluştuğu bir merkez haline gelmesi planlanıyor. Bu dönüşüm, Kocaeli’nin yalnızca sanayi kimliğiyle anılan bir şehir olmasının ötesine geçmesine de katkı sağlayabilir.

30 YIL SONRA KOCAELİ NASIL BİR KENT OLACAK?

Sevgili okurlar,

Bugün SEKA alanında gördüğümüz çalışmaların tamamının birkaç yıl içinde bitmesini beklemek gerçekçi değil. Zaten Başkan Büyükakın da 2021 yılında bunun uzun yıllara yayılacak bir proje olduğunu açıkça ifade etmişti.

Önümüzdeki yıllarda farklı aşamaları hayata geçirilecek olan SEKA Kültür Havzası’nın, hedeflendiği şekilde tamamlandığında yalnızca Kocaeli’nin değil, Türkiye’nin ve dünyanın dikkat çeken endüstriyel dönüşüm alanlarından biri olması amaçlanıyor.

Burada geçmişin izlerini taşıyan yapılar korunacak ve yeni işlevlerle değerlendirilecek; çevredeki bazı yapılar kaldırılarak alanın bütünlüğünü güçlendirecek düzenlemeler yapılacak. Böylece tarihi miras ile modern kent yaşamının bir arada bulunabileceği yeni bir kültür ve sanat alanı oluşturulacak.

Bunun gerçekleşmesi için planlama kadar uygulamanın niteliği, tarihi yapıların korunması, ulaşım bağlantıları ve vatandaşların projeye erişimi de önemli olacak.

Çünkü bir kenti yaşanabilir yapan yalnızca yüksek binalar, geniş yollar ya da büyük yatırımlar değildir. Kütüphaneleri, müzeleri, sanat alanları, parkları ve ortak yaşam mekânları da kent kimliğinin vazgeçilmez parçalarıdır.

SEKA Kültür Havzası, bu açıdan Kocaeli için önemli bir fırsat sunacak.

Bugün atılan adımların sonuçlarını belki bizlerin bir bölümü yıllar sonra görecek. Ancak geleceğin Kocaeli’sinde yaşayacak çocuklarımızın ve gençlerimizin bu yatırımlardan yararlanması için hazırlıkların bugünden yapılması gerekiyor.

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi’nin önündeki en önemli sorumluluklardan biri de bu uzun vadeli hedefi kararlılıkla sürdürmek, kamu kaynaklarını doğru kullanmak ve SEKA’nın tarihi mirasını gelecek nesillere aktaracak bir kültür havzası oluşturmaktır.

Kentler, gelecekte o sokaklarda yürüyecek, o parklarda oynayacak, o müzelerde geçmişini öğrenecek çocuklar için de hazırlanır.

SEKA Kültür Havzası’nı bu yönüyle değerlendirdiğimizde, karşımızda yalnızca bir alanın dönüşümünü değil, Kocaeli’nin geleceğine ilişkin uzun soluklu bir şehircilik hedefini görüyoruz.

Dileğim, bu büyük projenin planlandığı şekilde ilerlemesi, kentin tarihi ve sanayi mirasını koruması ve İzmit’i kültürle, sanatla ve bilimle daha güçlü biçimde buluşturmasıdır.