Memory Radio Station sergisi: yapay zeka ile anıları görselleştirip demansa farkındalık hedefliyor
- Sevdiğiniz birinin yavaş yavaş anılarını kaybettiğini görmek acı verici bir deneyim olabilir
- Hilde Vautmans için bu, babasının sonunda onu artık tanımamasını görmek anlamına geldi
Sevdiğiniz birinin yavaş yavaş anılarını kaybettiğini görmek acı verici bir deneyim olabilir. Hilde Vautmans için bu, babasının sonunda onu artık tanımamasını görmek anlamına geldi. Belçikalı Avrupa Parlamentosu üyesi Hilde Vautmans, "Bu öyle can acıtıyor ki tarif bile edemiyorsunuz," dedi.
Vautmans gibi, Avrupa genelinde birçok kişi demansla yaşayan aile üyelerinin kişisel hikayeleri ve paylaşılan deneyimleri hatırlamakta zorlandığını izliyor. Alzheimer hastalığı demansın en yaygın biçimi ve bellek, düşünme ve iletişimle ilgili güçlükler dahil olmak üzere ilerleyici bilişsel gerilemeyle ilişkilendiriliyor.
Demans şu anda Avrupa'da 12 milyondan fazla insanı etkiliyor; bu rakamın 2050'ye kadar 20 milyona yükseleceği öngörülüyor. Alzheimer vakaların yüzde 60 ile 80'ini oluşturuyor. Araştırmacılar, daha erken teşhisin hastalık henüz hafif seyrederken insanları tedaviye yönlendirmeye yardımcı olabileceğini söylüyor.
Bazı uzmanlar ise örneğin anımsama terapisi yoluyla, halihazırda hafıza kaybı yaşayan kişilerin yaşamlarını iyileştirmeye çalışıyor. Geleneksel olarak bu yaklaşım, insanların hayatlarından deneyimleri hatırlayıp paylaşmalarını teşvik etmek için tanıdık nesneler, fotoğraflar ve müzik kullanmayı içeriyor.
Şimdi, anımsama terapisi savunucuları daha kişiselleştirilmiş deneyimler yaratmak ve insanların anılarıyla yeniden bağ kurmasına yardımcı olmak için sanal gerçeklik, etkileşimli platformlar, yapay zeka (AI) ve diğer teknolojik araçlara yöneliyor. Bu girişimlerden biri, Barselona merkezli yaratıcı stüdyo Domestic Data Streamers'ın projesi Synthetic Memories (kaynak İngilizce).
Proje, insanların anılarını yeniden oluşturmak ve bunları görsellere dönüştürmek için yapay zekayı kullanarak kişisel hikayeleri korumaya yönelik yeni bir yaklaşım sunuyor. Projenin demansla yaşayan kişilerle çalışması, Alzheimer ve diğer demans türlerine sahip sakinlerin de bulunduğu yaşlı bakım evlerinde 2023'te başladı.
Stüdyo, proje kapsamında İspanya'da sosyal hizmet uzmanları ve nöroterapistlerle birlikte çalıştı. Hafıza kaybı yaşayan biriyle yapılan bir saatlik oturum sırasında, bir görüşmeci ve bir yapay zeka yönlendiricisi katılımcıları anıları üzerinden ilerletiyor.
Ardından, katılımcıların anlattıkları deneyimleri görsel olarak temsil eden görüntüler oluşturmak için üretken yapay zeka modelleri kullanılıyor. Proje, bir tedavi olarak değil, anımsama terapisini destekleyen bir araç olarak tasarlandığının altını çiziyor.
Synthetic Memories, o zamandan beri ilaç şirketi Eli Lilly ile ortaklaşa başlatılan gezici sergi The Memory Radio Station'ın bir parçası olarak yollara çıktı. Avrupa'yı dolaşarak hafıza kaybı üzerine konuşmaları kamusal alanlara taşıyor.
Sergi, halktan insanları kendi anılarını paylaşmaya davet ediyor; sözlü ve yazılı hikayeleri yapay zeka görüntülerine dönüştürüyor. Katılmak için hafıza kaybı yaşamaları gerekmiyor. Kasım ayında sergi Brüksel'deki Avrupa Parlamentosu'nda yer alıyor.
Vautmans da burada çocukluk anılarını ve babasıyla geçirdiği zamanları anlatarak katıldı. Belçika'da büyüdüğü Sint-Truiden kasabasındaki sığır pazarına babasıyla birlikte gitmeyi hatırladı. Vautmans, radyo istasyonuna, "Babamla pazara gidip inekleri satmaya çalıştığım ve sonra onları [tartmak için] kantara koyduğum anlar harikaydı," diye konuştu.
Belirtileri fark etmek ve erken teşhis koymak da Alzheimer hastalarının yaşam kalitesini artırmak için hayati önem taşıyor. Vautmans, Euronews'e, "Bizim durumumuzda bu uzun sürdü. Tam bir arayıştı, bir inkardı," dedi. "Alzheimer değil; sadece stres, sadece çok fazla iş yükü.
Birinin bir şeyleri unuttuğunu gördüğümüzde hep böyle söyleriz," diye konuştu. Erken teşhisin önemiAlzheimer's Society, son raporunda (kaynak İngilizce), erken ve doğru teşhis alan kişilerin kaygı düzeyinin azalması ve daha büyük bağımsızlık gibi daha iyi psikososyal sonuçlar yaşadığını gösteren kanıtlara dikkat çekti.
Erken teşhis, insanların klinik ve bakım ihtiyaçlarını karşılayan tedavilere ve müdahalelere erişmesini de sağlıyor; bazı tedaviler hastalığın erken evrelerinde daha etkili oluyor. Buna karşın, Alzheimer'a erken teşhisin önündeki başlıca engellerden biri hastalık ve belirtileri hakkında sınırlı farkındalık.
Yakın zamanda yapılan Avrupa çapında bir anket (kaynak İngilizce), demansla ilgili kamusal bilgide önemli boşluklar olduğunu ortaya koydu. 12 ülkede ankete katılan 681 kişi arasında, yarısından azı Alzheimer hastalığının demansın en yaygın türü olduğunu biliyordu; pek çok kişi ise Alzheimer'ın önlenemeyeceğini ve yalnızca yaşlanmanın normal bir parçası olduğunu söyledi.
Alzheimer'ı kesin olarak önlemenin garantili bir yolu olmasa da, beslenme, egzersiz ve sigara içme gibi yaşam tarzı etkenleri bir kişinin riskini etkileyebiliyor. Yazarlar, "Yeterli bilgi olmadan, farklı demans alt türlerinin belirtilerini fark etmek zor olabilir," diye yazdı.
Genel halkın farkındalığının artırılmasının, insanların belirtileri tanımasına ve daha erken teşhis aramasına yardımcı olabileceğini söylediler. Gezici sergi tam da burada devreye giriyor. İnsanları hafızanın önemi ve Alzheimer hastalığının etkileri üzerine düşünmeye teşvik etmeyi amaçlıyor.
Avrupa Beyin Konseyi İcra Direktörü Frederic Destrebecq, Brüksel'deki serginin açılışında, "Bu, insan olarak bizi benzersiz kılan şeyi gösteren bir etkileşim fırsatı; bu da beynimizin gücü," dedi. Destrebecq, "Bu, hayattaki en iyi varlığımıza iyi bakmanın ve onu korumanın ne kadar hayati olduğuna dair bir hatırlatma," diye ekledi.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.


Kategori: Teknoloji · Bölge: Denizli/Güney
Yayın: 20 Kasım 2026 05:39 · Kaynak: tr.euronews.com