Türkiye'nin Somali Hamlesi: Kızıldeniz'de Yeni Güç Dengesi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 2011 yılındaki Somali ziyaretiyle ivme kazanan Türkiye-Somali ilişkileri, bugün altyapıdan savunma sanayisine kadar geniş bir yelpazeye yayıldı. Ankara, Mogadişu'da dünyanın en büyük büyükelçilik kompleksini inşa ederken, Türk firmaları havalimanı ve liman işletmeciliği gibi stratejik noktalarda faaliyet gösteriyor.

Ayrıca, başkentteki en büyük sağlık kuruluşu da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ismini taşıyor. Savunma alanındaki iş birliği, 2017'de kurulan TURKSOM askeri eğitim merkezi üzerinden yürütülüyor. Somali güvenlik güçlerinin üçte birinden fazlasının eğitim aldığı bu merkez, Türkiye'nin bölgedeki etkisini pekiştiriyor.

Bayraktar TB2 SİHA'ların yanı sıra Türk F-16'ları ve taarruz helikopterleri, Eş-Şebab terör örgütüne karşı düzenlenen operasyonlarda aktif rol alıyor. Hatta Türk güçlerinin örgütle doğrudan kara çatışmasına girdiği de kaynaklarca doğrulanıyor.

Enerji sektöründe ise Türkiye Petrolleri, nisan ayında Mogadişu açıklarındaki Curad-1 kuyusunda derin deniz sondaj faaliyetlerine başladı. Bu adım, Türkiye'nin yurt dışındaki ilk derin deniz operasyonu olma özelliğini taşıyor.

Ayrıca Türkiye, Mogadişu'nun kuzeyinde planlanan yeni liman projesi için de en güçlü adaylar arasında yer alıyor. Bölgedeki jeopolitik rekabet, Babülmendep Boğazı ve Kızıldeniz'in stratejik önemi nedeniyle yoğunlaşıyor. Türkiye ve Suudi Arabistan, Somali'nin toprak bütünlüğünü savunarak bu yönde bir blok oluştururken, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İsrail'in Somaliland gibi özerk bölgelerle kurduğu ilişkiler gerilime neden oluyor.

İsrail'in Somaliland'ı bağımsız bir devlet olarak tanıması ve BAE'nin bölgedeki liman yatırımları, Somali merkezi hükümetinin tepkisini çekiyor. Somali Cumhurbaşkanı Hassan Sheikh Mohamud, Türkiye'nin Batılı ülkelerin çekindiği güvenlik risklerini üstlendiğini vurgulayarak Ankara'nın desteğinin hayati olduğunu belirtiyor.

BAE'yi ülkesinin bölünmesine katkı sağlamakla eleştiren Mohamud, Türk yardımları sayesinde Eş-Şebab'ın başkenti tekrar ele geçirme ihtimalinin ortadan kalktığını ifade ediyor. ABD ise bölgede hava saldırılarıyla varlık gösterse de Türkiye, sahadaki doğrudan askeri ve lojistik desteğiyle öne çıkıyor.

Somali'nin egemenliğini koruma çabaları, BAE ile yapılan bazı güvenlik anlaşmalarının iptaline kadar varan bir süreci beraberinde getirdi. Eş-Şebab'ın ülke topraklarının yaklaşık yüzde 30'unu kontrol altında tuttuğu ve Afrika Birliği güçlerinin 2026 sonuna kadar bölgede kalacağı göz önüne alındığında, Türkiye'nin Somali'deki varlığının hem yerel istikrar hem de uluslararası deniz ticaret yollarının güvenliği açısından belirleyici olmaya devam edeceği öngörülüyor.