İmam hatipler ve yeniden diriliş nesli

Yakın tarihimiz bu mücadelenin kolay geçmediğini gösteriyor. İmam Hatiplerin yeniden açıldığı 1951 yılı, toplumun dinî eğitim ihtiyacının yeniden karşılık bulduğu önemli bir dönüm noktasıydı. Bu okulların kuruluşunda emeği geçenler, yalnızca sınıflar açmayı değil; inancını bilen, ilimle bağını koparmayan, ahlaklı ve sorumluluk sahibi insanlar yetiştirmeyi hedefliyorlardı.

Ardından gelen yıllarda bu eğitim geleneği kimi zaman genişledi, kimi zaman daraldı. Özellikle 28 Şubat sürecinde öğrencilerin önüne konulan engeller, ailelerin yaşadığı kaygılar ve eğitim hakkı etrafında yaşanan tartışmalar hafızalarda derin izler bıraktı.

Fakat tarih, yalnızca hatırlanmak için değil, anlaşılmak için vardır. Geçmişte haksızlığa uğramış olmak, gelecekte başkalarına haksızlık etme hakkı vermez. Bir zamanlar eğitim hakkı için mücadele edenlerin, bugün başkalarının eğitim hakkını da aynı hassasiyetle savunması gerekir.

Geçmişin yaraları geleceğin öfkesine değil, adalet duygusuna dönüşmelidir. İmam Hatip geleneğinin bugün taşıması gereken önemli sorumluluklardan biri, yaşanmış tecrübeleri kuşatıcı ve adil bir gelecek anlayışına dönüştürebilmektir.

Bugün imkânlar geçmişe göre çok daha geniş. Ancak imkânların artması kendiliğinden başarı getirmiyor. Okulların çoğalması, sınıfların dolması ve diplomaların verilmesi elbette önemlidir; fakat asıl soru şudur: Nasıl bir insan yetiştiriyoruz?

Bilgili ama merhametsiz, başarılı ama kibirli, dindar görünen ama kul hakkına karşı duyarsız bir insan yetiştiriyorsak eğitim anlayışımızı yeniden düşünmeliyiz. Çünkü bir okulun gerçek başarısı, mezunlarının yalnızca hangi makamlara ulaştığıyla değil, o makamlara hangi karakterle geldiğiyle ölçülür.

Yeniden diriliş nesli dediğimiz ideal, tam da burada anlam kazanıyor. Yeniden diriliş, geçmişin güzel günlerine duyulan özlemden veya büyük şahsiyetlerin isimlerini tekrar etmekten ibaret değildir. Diriliş, insanın kendi içinde başlayan bir uyanıştır: Yaratılış gayesini, sorumluluklarını ve dünyadaki yerini yeniden kavramasıdır.

İnancını yalnızca sözlerinde değil davranışlarında da taşıması; adaleti savunurken adil, merhametten söz ederken merhametli, doğruluğu anlatırken çıkarı söz konusu olduğunda da dürüst kalabilmesidir.

Böyle bir gençlik dünyayı tanımaktan korkmaz. Bilimden, teknolojiden, sanattan, edebiyattan ve düşünceden uzak durmaz. İslam medeniyetinin geçmişte ortaya koyduğu ilim ve düşünce birikimini yalnızca övünç vesilesi saymaz; o mirasa yeni katkılar sunmayı görev bilir.

Geçmişte yetişen büyük âlimleri anarken, onların insanlığın bilgi yolculuğuna kattıklarının üzerine bugün ne koyabildiğimizi de sorgular. Çünkü mirasçı olmak, yalnızca hatıraları taşımak değil, yarım kalan hayalleri tamamlamaya talip olmaktır.

İnancı hayatın belli zamanlarına ve mekânlarına hapsetmek de bu idealin önündeki engellerden biridir. Camide gösterilen hassasiyetin çarşıda, okulda, iş yerinde ve aile hayatında da karşılığı olmalıdır. Emanete sadakat, ticarette dürüstlük, görevini hakkıyla yapmak, güç eline geçtiğinde adaletten ayrılmamak da inancın ahlaki sorumluluklarıdır.

Bilgiyi üstünlük vesilesi değil hizmet aracı, makamı imtiyaz değil emanet olarak gören bir insan yetiştirmek, eğitimin temel hedeflerinden biri olmalıdır.

Bu hedefe ulaşmada öğretmenlerin ve eğitimcilerin payı büyüktür. Gençler çoğu zaman kendilerine anlatılanlardan çok, kendilerine yaşatılanları öğrenir. Adaleti anlatan öğretmen adil, merhameti anlatan eğitimci merhametli olmalıdır.

Öğrencinin yeteneğini fark etmek, ona güvenmek, düştüğünde elinden tutmak ve başarısızlığını yeni bir başlangıca dönüştürmesine yardımcı olmak da eğitimin parçasıdır. Eğitim yalnızca bilgi aktarmak değil, insanın içindeki cevheri keşfetmesine rehberlik etmektir.

Bugünün gençleri dijital dünyanın hızı, tüketim kültürü ve sosyal medyanın sahte başarı ölçüleri içinde büyüyor. Bu dünyada gençlere yalnızca neye inanmaları gerektiğini söylemek yetmez; neden inandıklarını düşünmelerine de imkân tanımak gerekir.

Soru sormaktan korkmayan, araştıran, gerektiğinde kendi yanlışlarını görebilen bir gençlik yetiştirmeliyiz. Sağlam bir inanç sorulardan kaçmaz; bilgiyle derinleşir, tefekkürle olgunlaşır, güzel ahlakla anlam kazanır.

Yeniden diriliş nesli yalnızca kendi geleceğini düşünen bir nesil de olmamalıdır. Dünyanın neresinde olursa olsun zulme uğrayanın acısını hissedebilmeli, yoksulluğun ve adaletsizliğin karşısında sorumluluk duyabilmelidir.

Merhameti yalnızca yakın çevresine gösterilen bir duygu olmaktan çıkarıp insan olmanın evrensel sorumluluğu hâline getirmelidir. İnancını üstünlük iddiasına değil, hizmet ahlakına dönüştüren gençlik, hem toplumuna hem insanlığa değer katacaktır.

Artık İmam Hatiplerin geçmişte hangi zorluklardan geçtiğini anlatmak kadar, gelecekte nasıl bir insanlık idealine öncülük edeceğini konuşmalıyız. Kuruluş yıllarındaki fedakârlığa en büyük saygı, bugünün imkânlarıyla daha nitelikli, üretken, merhametli ve adil insanlar yetiştirmektir.

Geçmişin emanetini geleceğin imkânlarıyla buluşturmak; inancı bilgiyle, bilgiyi hikmetle, ahlakı hizmetle tamamlayan bir nesil yetiştirmek gerekir.

İmam Hatiplerin asıl başarısı, geçmişin mağduriyetlerini anlatan bir nesil yetiştirmek değil, geleceğin adaletini kurabilecek bir nesil yetiştirmektir. Çünkü yeniden diriliş eski günlere dönmek değildir. Yeniden diriliş; inancın bilgiyle, bilginin hikmetle, hikmetin ahlakla ve ahlakın insanlığa hizmetle buluştuğu yeni bir başlangıçtır.

Bir medeniyet, ancak kendisinden daha bilgili, daha adil ve daha merhametli insanlar yetiştirebildiği zaman gerçekten yeniden dirilir.