Cumhuriyet, Kimsesizlerin Kimsesidir

Tarih sayfaları, milletlerin kaderlerini tayin ettikleri dönüm noktalarıyla doludur. Ancak Türk milleti için 29 Ekim 1923, yalnızca bir yönetim şeklinin değiştiği tarih değil; küllerinden doğan bir ulusun egemenliğini kendi eline aldığı, kul olmaktan çıkıp birey olduğu büyük bir aydınlanma devrimidir.

Bu büyük devrimin mimarı Mustafa Kemal Atatürk, Cumhuriyet’i yalnızca bir siyasal rejim olarak görmemiş; onu Türk milletinin karakterine, tarihine ve geleceğine en uygun yaşam biçimi olarak tanımlamıştır.

Atatürk’ün Cumhuriyet fikriyatının temeline indiğimizde karşımıza çıkan ilk ve en sarsılmaz ilke milli egemenliktir. “Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir” sözü, Cumhuriyet’in üzerine inşa edildiği ana sütundur. Atatürk, saltanatın ve hilafetin kişisel iradesine karşı, milletin kolektif aklını ve iradesini koymuştur.

Ona göre, bir milletin kendi kaderi üzerinde tek söz sahibi olması, bağımsızlığın yegâne teminatıdır. Egemenliğin şahıslardan alınıp millete verilmesi, Türk insanına özgüvenini yeniden kazandırmıştır.

Gazi’nin Cumhuriyet anlayışındaki en derin ve insani vurgulardan biri de toplumsal adalet ve eşitlik kavramlarında gizlidir. “Cumhuriyet, bilhassa kimsesizlerin kimsesidir” ifadesi, devletin varlık nedenini özetleyen muazzam bir düsturdur.

Atatürk, Cumhuriyet ile kimsesiz, arkasız, imkânları kısıtlı her bir vatan evladına devletin şefkatli elini uzatmıştır. Bu rejim sayesinde Anadolu’nun ücra bir köyünden çıkan bir çocuk; öğretmen, doktor, bilim insanı, hatta cumhurbaşkanı olabilme hakkını elde etmiştir.

Fırsat eşitliği ve sosyal devlet anlayışı, Cumhuriyet’in Türk toplumuna sunduğu en büyük armağanlardan biridir.

Atatürk, Cumhuriyet’i donmuş, kalıplaşmış bir dogma olarak da bırakmamıştır. “Benim manevi mirasım ilim ve akıldır” diyerek Cumhuriyet’i sürekli gelişen, yenilenen ve muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkmayı hedefleyen dinamik bir yapıya kavuşturmuştur.

Çünkü ona göre Cumhuriyet, özgür düşüncenin, bilimin, sanatın ve çağdaşlaşmanın yegâne garantisidir. Demokrasiyle, kadın haklarıyla ve hukuk devleti ilkeleriyle taçlandırılmamış bir cumhuriyetin eksik kalacağını çok iyi bilen Atatürk, hayata geçirdiği uygulamlarla bu yapının altını harçla değil, fikirle ve devrimle doldurmuştur.

Bugün bizlere düşen görev; Atatürk’ün “Benim en büyük eserim” dediği Cumhuriyet’e sadece romantik bir özlemle değil, onun akılcı ve ilerici ruhuna sahip çıkarak el vermektir. “Cumhuriyeti biz kurduk, onu yaşatacak ve yükseltecek olan sizlersiniz” çağrısı, zamandan bağımsız bir sorumluluk yükler omuzlarımıza.

Cumhuriyet; bağımsızlıktır, adalettir, liyakattir, kadının toplumdaki güçlü varlığıdır, özgür düşüncedir. Atatürk’ün çizdiği bu aydınlık yolda yürüdüğümüz, Cumhuriyet’in değerlerini her alanda yaşattığımız sürece Türkiye Cumhuriyeti sonsuza kadar payidar kalacaktır.

Cumhuriyetimizin 103.