Gaziantep'ten dünyaya nefes kalkanı

Gaziantep’te geliştirilen KOAH hastalığına karşı sağlıkta erken uyarı yaklaşımı, COP31’de dünyayla paylaşıldı. Sağlık Bakanlığının desteğiyle, Gaziantep’te başlatılan “İklimden Nefese” projesi, iklim ve çevresel risklere ilişkin bilimsel verileri değerlendirerek, KOAH hastalarına zamanında ulaşmayı ve sağlık hizmetlerini riskli günlere hazırlamayı amaçlıyor.

COP31’İN EN ANLAMLI PROJESİ Hava yollarının daralması ve akciğer dokusunun zarar görmesiyle nefes almanın zorlaştığı kronik ve ilerleyici hastalık olan KOAH, Türkiye’de 15 yaş üstünde her 100 kişiden beşini etkiliyor. 2024 yılı verilerine göre hava kirliliğinden ve iklim olaylarından en çok etkilenen hastalıkların başında gelen KOAH’tan Türkiye’de yaklaşık olarak 63 bin kişinin öldüğü tahmin ediliyor.

Bu yaklaşık her 10 ölümden 1’ine işaret ediyor. 2023 yılında dünyada 7,9 milyon kişinin hava kirliliği yüzünden hayatını kaybettiği belirlendi. Yaşlılar, çocuklar, gebeler ve açık havada çalışanların en çok etkilendiği KOAH hastalığında Gaziantep, coğrafi konumu itibarıyla çöl tozlarına açık olması, hava sıcaklıkları, sanayi bölgesi olması sebebiyle Türkiye’nin en riskli ili olarak belirlenmiş.

Sanofi ve Yuvam Dünya Derneğinin Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü ile iş birliğiyle ve Sağlık Bakanlığının destekleriyle yürütülen “İklimden Nefese” projesi, KOAH hastalarını iklim risklerine karşı korumaya odaklanıyor. Bu hedef doğrultusunda sıcaklık, nem, hava kalitesi ve toz taşınımı verileri sağlık verileriyle birlikte değerlendirilerek, kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) ile yaşayan kişiler için riskli günleri önceden belirleyen bir erken uyarı modeli geliştirilmesi amaçlanıyor.

SICAKTAN YILDA 540 BİN KİŞİ HAYATINI KAYBEDİYOR COP31’in ilk günündeki oturumlardan birinde düzenlenen panelde Gaziantep modelinin öncü verileri dünyaya açıklandı. Verilere göre yaklaşık 39 bin sağlık kaydının incelendiği araştırmadan elde edilen bilgiler ışığında Gaziantep’te oluşturulacak erken uyarı modelinin, önce Türkiye’ye daha sonra da dünyaya yayılması hedefleniyor.

Panelin açılış konuşmasını yapan Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürü Kenan Volkan Demirel günümüzde soluduğumuz havadan içtiğimiz suya kadar birçok iklim olayının sağlığı etkilediğini belirterek “Dünya Sağlık Örgütünün verilerini de incelediğimizde bir yılda hava sıcaklığından yaklaşık 540 bin insanın vefat ettiğini gördük. Buna göre her dakikada bir kişi hava sıcaklığından ölüyor.

Aslında iklim düşündüğümüzden çok daha ciddi bir sorun” dedi. Gaziantep’te yapılan incelemelerde günlük ortalama KOAH başvuru ve yatış sayısının kış aylarında yazın yaklaşık 1,5 katına çıktığına dikkat çeken Sanofi Avrasya Bölge Başkanı Cem Öztürk, “Bu durum, korumaya nereden başlamamız gerektiğini gösteriyor.

Özellikle ileri yaştaki ve kronik hastalıklarla yaşayan insanlara zamanında ulaşmalı, sağlık hizmetlerini riskli dönemlere hazırlamalıyız” dedi. İKLİM KRİZİ SAĞLIK KRİZİDİR İklim krizinin aynı zamanda bir sağlık krizi olduğunu vurgulayan Yuvam Dünya Yönetim Kurulu Başkanı Kıvılcım Pınar Eğilmez Kocabıyık, iklim eyleminde uyumun önemine dikkati çekerek, “Artan sıcaklıklar, hava kirliliği ve değişen iklim şartları özellikle kronik hastaları, çocukları ve ileri yaştaki bireyleri daha fazla etkiliyor.

Bu nedenle artık yalnızca iklim krizinin etkilerini konuşmak değil, bu etkilere karşı somut çözümler geliştirmek zorundayız” dedi. Panelde Gaziantep’te yürütülen araştırmanın bulgularını ve projenin yol haritasını aktaran Gaziantep İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanı Doç.

Dr. Mikail Özdemir ise “KOAH hastaları için riskli günleri önceden belirleyen bir model geliştirilmesi, meteoroloji sistemleri ve e-Nabız ile entegre çalışacak bir erken uyarı sisteminin oluşturulması yer alıyor. Bu sistemle hastaların gerekli önlemleri alarak günlerini güvenle planlayabilmesi, hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının da olası başvuru artışlarına hazırlanabilmesi amaçlanıyor” diye konuştu.