Kömür satışında yeni dönem: Renkli torba ve karekod zorunluluğu geliyor

Yeni sistemle birlikte standart kömür çuvalları yerini, yakıtın türüne ve kullanım alanına göre farklı renklere sahip ambalajlara bırakacak. Kömür ve diğer katı yakıtların takibi ise karekod üzerinden gerçekleştirilecek.

Böylece tüketicinin satın aldığı yakıtın özelliklerine daha kolay ulaşması, piyasadaki kaçak ve standart dışı ürünlerin de daha etkin şekilde takip edilmesi hedefleniyor.

RENKLİ KÖMÜR TORBALARI 1 HAZİRAN 2028'DE GELİYOR

Düzenlemenin vatandaşların doğrudan fark edeceği en önemli değişikliklerinden biri renkli torba uygulaması olacak. Uygulamanın 1 Haziran 2028 tarihinden itibaren başlaması öngörülüyor.

Yeni dönemde katı yakıtların ambalajları kullanım alanı ve özelliklerine göre birbirinden ayrılacak. İthal kömürlerin yeşil torbalarda satışa sunulması planlanırken, yerli kömürlerde kullanılacağı bölgenin grubuna göre farklı renkler kullanılacak.

Birinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler mavi, ikinci grup illerde kullanılacak yerli kömürler ise sarı torbalarda piyasaya sunulacak. Kırsal kesimlerde kullanılacak yakıtların ambalajları gri olacak.

Sosyal yardım kapsamında ihtiyaç sahibi ailelere bedelsiz olarak dağıtılan kömürlerde ise beyaz torba kullanılacak. Biyokütle yakıtların şeffaf ambalajlarda tüketiciye sunulması öngörülüyor.

Böylelikle torbanın rengine bakılarak yakıtın hangi kategoriye ait olduğu daha kolay anlaşılabilecek.

HER TORBADA KAREKOD BULUNACAK

Yeni sistem yalnızca ambalajların rengini değiştirmekle sınırlı kalmayacak. Katı yakıtların dijital olarak izlenebilmesi için karekod sistemi de kullanılacak.

Torba üzerinde bulunan karekod aracılığıyla yakıta ilişkin bilgilere dijital ortamdan ulaşılabilecek. Bu uygulamayla tüketicinin satın aldığı ürün hakkında daha fazla bilgi sahibi olması sağlanırken, denetim ekiplerinin de yakıtın piyasadaki hareketlerini daha etkin takip edebilmesi amaçlanıyor.

Karekod uygulaması özellikle kaçak, belgesiz veya standartlara uygun olmayan kömür satışlarıyla mücadelede önemli bir denetim aracı olacak.

KÖMÜR PİYASASI DİJİTAL OLARAK TAKİP EDİLECEK

Düzenlemeyle birlikte katı yakıt piyasasında dijital denetimin kapsamı da genişletilecek. Bunun için Katı Yakıt Modülü kullanılacak.

İthalatçı, üretici ve satıcılar başta olmak üzere piyasada faaliyet gösteren aktörlerin işlemleri sistem üzerinden kayıt altına alınacak. Böylece yakıtın piyasaya girişinden tüketiciye ulaşmasına kadar geçen sürecin daha şeffaf ve denetlenebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

Sistem sayesinde hangi yakıtın nereden geldiği, hangi özelliklere sahip olduğu ve piyasada hangi aşamalardan geçtiği daha kolay takip edilebilecek.

KALİTESİZ KÖMÜRLE KARIŞTIRMA YASAK

Yeni dönemin en önemli başlıklarından biri de farklı özelliklere sahip yakıtların birbirleriyle karıştırılmasına yönelik yasaklar olacak.

Maliyeti düşürmek veya ürünün niteliğini değiştirmek amacıyla yakıtların başka menşeli ya da standartları karşılamayan ürünlerle karıştırılmasına izin verilmeyecek. Böylece özellikle düşük kaliteli yakıtların kaliteli kömürle karıştırılarak piyasaya sürülmesinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bu düzenlemenin hem tüketicinin korunması hem de hava kirliliğinin azaltılması açısından önem taşıması bekleniyor.

STANDART DIŞI KÖMÜRLER TOPLATILACAK

Denetimlerde belirlenen standartları karşılamadığı tespit edilen yakıtların piyasada satışına devam edilmesine izin verilmeyecek.

Uygunsuz olduğu belirlenen yakıtlar satıştan men edilebilecek ve toplatılabilecek. Toplatma işlemi nedeniyle ortaya çıkacak nakliye, taşıma ve depolama gibi maliyetler de ilgili firmaların sorumluluğunda olacak.

Bu sayede standart dışı yakıtı piyasaya süren işletmeler yalnızca idari yaptırımlarla değil, ürünün piyasadan çekilmesinden kaynaklanan mali yükümlülüklerle de karşı karşıya kalabilecek.

İZİNSİZ SATIŞA VE KAÇAK KARIŞIMA CEZA

Katı yakıt sektöründe faaliyet gösterecek işletmeler için izin ve kayıt şartları da önem kazanacak.

Gerekli izin belgeleri olmadan faaliyet gösteren veya yasak olmasına rağmen yakıtları karıştırarak piyasaya süren işletmeler hakkında Çevre Kanunu kapsamında idari yaptırımlar uygulanabilecek.

Böylelikle kurallara sürekli olarak aykırı hareket eden işletmelerin katı yakıt piyasasındaki faaliyetlerinin önüne geçilmesi amaçlanıyor.

MEVCUT İZİN BELGELERİ İÇİN GEÇİŞ SÜRECİ

Sektörde faaliyet gösteren firmaların yeni sisteme hazırlanabilmesi amacıyla bir geçiş süreci de öngörülüyor.

Mevcut izin belgeleri 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerliliğini koruyacak. Firmaların bu süreç içerisinde yeni düzenlemenin getirdiği şartlara uyum sağlamaları gerekecek.

Renkli torba uygulamasının başlayacağı 1 Haziran 2028 tarihiyle birlikte ise tüketicilerin karşısına tamamen farklı bir kömür ambalajlama ve takip sisteminin çıkması bekleniyor.

TÜKETİCİ TORBANIN RENGİNDEN KÖMÜRÜN TÜRÜNÜ ANLAYACAK

Yeni düzenlemenin tam olarak uygulanmaya başlamasıyla birlikte kömür satın alan vatandaşlar açısından da alışılmış görüntü değişecek.

Düzenlemeyle bir yandan hava kalitesinin korunması ve çevre kirliliğinin azaltılması, diğer yandan standart dışı ve kaçak katı yakıtların piyasaya girişinin engellenmesi hedefleniyor.

Yeni sistem, kömür sektöründe üreticiden satıcıya, denetim birimlerinden tüketiciye kadar geniş bir kesimi ilgilendirecek. Özellikle 2027 ve 2028 yıllarında devreye girecek geçiş hükümleriyle birlikte Türkiye'deki katı yakıt piyasasında kapsamlı bir dönüşüm yaşanacak.