Habermetrik
← Ana Sayfa
17 Kasım 2026 04:19
✍ Editör: Habermetrik · Editör Politikası

Tarihte bugün: 17 Kasım'da Türkiye ve dünyada neler yaşandı?

Tarihte bugün: 17 Kasım'da Türkiye ve dünyada neler yaşandı?
Görsel kaynağı: kapadokyahaber.com.tr
⏱️ 21 dk okuma 🛡️ %85 Doğruluk · 1 Kaynak
WhatsApp Paylaş
⚡ 30 Saniyede Özet Habermetrik Yapay Zeka Özeti
  • 17 Kasım, tarih boyunca birçok önemli gelişmeye sahne olan özel günlerden biri olarak dikkat çekiyor
  • Siyasi kararlar, bilimsel keşifler, toplumsal dönüşümler ve dünya tarihini etkileyen olaylar bu tarihte yaşandı
Hukuki not: Ölüm haberi: bilgiler adli makamların açıklamalarına dayanır, kesinleşmiş yargı kararı değildir.

17 Kasım, tarih boyunca birçok önemli gelişmeye sahne olan özel günlerden biri olarak dikkat çekiyor. Siyasi kararlar, bilimsel keşifler, toplumsal dönüşümler ve dünya tarihini etkileyen olaylar bu tarihte yaşandı. Bazı gelişmeler kendi dönemini şekillendirirken, bazıları ise yıllar sonra bile etkisini sürdürdü.

Tarihin akışını değiştiren olayların bir araya geldiği 17 Kasım, geçmişten günümüze uzanan önemli izler taşıyor. Dünya ve Türkiye tarihinde derin izler bırakan bu gelişmeler, bugün hâlâ önemini koruyor.

İşte tarihin sayfalarında 17 Kasım'da yaşanan dikkat çekici olaylar…284 - Diocletianus Roma İmparatoru ilan edildi284 yılında Roma ordusunun doğu eyaletlerindeki birlikleri, komutan Diocletianus'u imparator ilan etti. Dönemin Roma İmparatorluğu uzun süredir askerî darbeler, iç savaşlar, ekonomik krizler ve sınır saldırılarıyla sarsılıyordu.

İmparator Numerianus'un şüpheli ölümü sonrasında doğu ordusu yeni bir hükümdar seçmek zorunda kaldı. Diocletianus, 20 Kasım 284 civarında Nikomedia yakınlarında askerleri tarafından Augustus ilan edildi; bu nedenle 17 Kasım tarihi bazı kronolojilerde geçse de kesin tarih konusunda farklılık vardır.

Batıda ise Carinus imparatorluk iddiasını sürdürüyordu. İki taraf 285 yılında Margus Muharebesi'nde karşı karşıya geldi ve Diocletianus üstün geldi. Böylece imparatorluğun tamamı üzerindeki hâkimiyetini sağlamlaştırdı. Diocletianus daha sonra imparatorluğu yönetilebilir hâle getirmek için Tetrarşi adı verilen dört hükümdarlı sistemi kurdu.

Vergi, ordu ve idari yapılanmada kapsamlı reformlar yaptı. Onun saltanatı Roma'nın “Üçüncü Yüzyıl Krizi”nden çıkışında önemli bir dönüm noktası oldu.

1558 - I. Elizabeth İngiltere tahtına çıktı1558 yılında İngiltere Kraliçesi I. Mary'nin ölümü üzerine üvey kız kardeşi Elizabeth tahta çıktı. Elizabeth, VIII. Henry ile Anne Boleyn'in kızıydı. 17 Kasım 1558 tarihinde I. Elizabeth adıyla İngiltere ve İrlanda Kraliçesi oldu.

Tahta geçtiğinde ülke dinî çatışmalar, mali sorunlar ve dış politika baskılarıyla karşı karşıyaydı. Elizabeth döneminde İngiltere'de Protestan kilise düzeni yeniden kuruldu. Katolik ve Protestan gruplar arasındaki gerilim tamamen sona ermese de devletin dinî yapısı daha istikrarlı hâle geldi.

1588 yılında İspanyol Armada'sının yenilgiye uğratılması Elizabeth döneminin en önemli askerî başarılarından biri oldu. Aynı dönemde İngiliz denizcilik faaliyetleri ve denizaşırı ticaret hızla gelişti. William Shakespeare ve Christopher Marlowe gibi yazarların eser verdiği dönem kültürel açıdan da büyük önem taşıdı.

Elizabeth 1603'teki ölümüne kadar yaklaşık 45 yıl tahtta kaldı ve dönemi “Elizabeth Çağı” olarak anıldı.

1869 - Süveyş Kanalı resmî törenle açıldı1869 yılında Akdeniz ile Kızıldeniz'i birbirine bağlayan Süveyş Kanalı görkemli bir törenle resmen açıldı. Kanalın inşası Fransız diplomat ve girişimci Ferdinand de Lesseps'in öncülüğünde yaklaşık on yıl sürmüştü.

Proje Mısır topraklarında gerçekleştirildi ve binlerce işçi inşaatta çalıştı. 17 Kasım 1869 tarihinde düzenlenen açılış törenine Avrupa ve Osmanlı dünyasından çok sayıda devlet adamı ve davetli katıldı. Fransa İmparatoriçesi Eugénie de törenin en dikkat çekici konuklarından biriydi.

Kanal gemilerin Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşmadan Avrupa ile Hint Okyanusu arasında ulaşım sağlamasına imkân verdi. Bu durum deniz yolculuklarını binlerce kilometre kısalttı. Süveyş kısa sürede dünya ticaretinin en stratejik geçiş noktalarından biri hâline geldi.

İngiltere 1882'den itibaren Mısır üzerindeki etkisini artırarak kanalın güvenliğini fiilen kontrol etti. Kanal günümüzde de küresel enerji ve yük taşımacılığının en önemli deniz yollarından biridir.

1877 - Rus ordusu Kars'a son büyük saldırısını başlattı1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında Kars, Kafkas Cephesi'nin en önemli savunma merkezlerinden biriydi. Rus ordusu 1877 yılı boyunca şehri birkaç kez kuşatmaya ve ele geçirmeye çalıştı.

Osmanlı kuvvetleri ilk saldırıları püskürtmeyi başardı. Ancak sonbaharda Rus ordusu yeni takviyelerle Kars çevresinde tekrar üstünlük kurdu. 17 Kasım'ı 18 Kasım'a bağlayan gece Rus birlikleri şehir ve çevresindeki tabyalara büyük bir saldırı başlattı.

Şiddetli çatışmalar sonucunda Osmanlı savunması çözüldü. Kars 18 Kasım 1877 tarihinde Rusların eline geçti. Binlerce Osmanlı askeri öldü, yaralandı veya esir düştü. Savaş sonunda imzalanan Berlin Antlaşması ile Kars, Ardahan ve Batum Rusya'ya bırakıldı.

Kars ancak I. Dünya Savaşı ve Millî Mücadele sonrasındaki gelişmelerle yeniden Türkiye sınırlarına katıldı.

1914 - Rus donanması Trabzon'u bombaladı1914 yılında Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'na girmesinden kısa süre sonra Karadeniz kıyıları Rus donanmasının saldırılarına uğradı. Trabzon stratejik limanı ve Kafkas Cephesi'ne yakınlığı nedeniyle önemli bir askerî ve lojistik merkezdi.

Rus savaş gemileri kasım ayı ortalarında Trabzon ve çevresine yönelik bombardımanlar gerçekleştirdi. 17 Kasım 1914 tarihi bu saldırıların önemli günlerinden biri olarak kayıtlara geçti. Liman, askerî tesisler ve ulaşım noktaları hedef alındı.

Bombardıman sivil halk arasında da korku ve kayıplara yol açtı. Karadeniz'deki Osmanlı-Rus deniz çatışmaları savaş boyunca devam etti. Trabzon daha sonra Rus kara kuvvetlerinin ilerleyişiyle de tehdit edildi. Rus ordusu Nisan 1916'da şehri işgal etti.

Rusya'daki 1917 Devrimi sonrasında birliklerin çekilmesiyle Trabzon 1918 yılında yeniden Osmanlı kontrolüne geçti.

1918 - İngiliz kuvvetleri Bakü'ye yeniden girdi1918 yılında I. Dünya Savaşı'nın Kafkasya cephesindeki dengelerin değişmesiyle İngiliz kuvvetleri Bakü'ye girdi. Osmanlı Kafkas İslam Ordusu, Azerbaycanlı birliklerle birlikte 15 Eylül 1918 tarihinde Bakü'yü ele geçirmişti.

Ancak Osmanlı Devleti 30 Ekim'de Mondros Mütarekesi'ni imzalayınca Kafkasya'daki kuvvetlerini geri çekmek zorunda kaldı. Bunun üzerine General William Thomson komutasındaki İngiliz birlikleri 17 Kasım 1918 tarihinde Bakü'ye girdi.

İngiliz yönetimi şehrin güvenliği ve petrol kaynakları üzerinde denetim kurdu. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti hükûmeti varlığını sürdürdü ancak İngiliz askerî varlığı bölgedeki siyasi dengeleri etkiledi. Bakü'nün zengin petrol rezervleri İngiltere açısından stratejik önem taşıyordu.

İngiliz birlikleri 1919 yılında kademeli olarak bölgeden çekildi. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti ise Nisan 1920'de Kızıl Ordu'nun müdahalesiyle sona erdi. Bakü'nün 1918'de birkaç kez el değiştirmesi Kafkasya'daki savaş sonrası güç mücadelesinin önemli göstergelerinden biri oldu.

1922 - Uzak Doğu Cumhuriyeti Sovyet Rusya'ya katıldı1922 yılında Rus İç Savaşı'nın son önemli siyasi yapılanmalarından biri olan Uzak Doğu Cumhuriyeti, Sovyet Rusya'ya katıldı. “Sibirya Sovyetler Birliği'ne katıldı” ifadesi tarihsel olarak fazla geneldir.

Çünkü Sovyetler Birliği henüz 30 Aralık 1922 tarihinde resmen kurulacaktı. 1920 yılında Baykal Gölü ile Pasifik kıyıları arasında tampon devlet olarak Uzak Doğu Cumhuriyeti kurulmuştu. Amaç Sovyet Rusya ile bölgede asker bulunduran Japonya arasında doğrudan çatışmayı önlemekti.

Kızıl Ordu ve yerel komünist kuvvetler 1922 sonbaharında Beyaz Ordu'nun son önemli merkezlerini ele geçirdi. Vladivostok ekim ayında Sovyet yanlısı kuvvetlerin kontrolüne geçti. Uzak Doğu Cumhuriyeti 15 Kasım 1922 tarihinde kendini feshederek Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti'ne katılma kararı aldı.

Birleşme süreci 16-17 Kasım günlerinde kesinleşti. Böylece Rus İç Savaşı'nın Uzak Doğu'daki ana safhası sona ermiş oldu.

1922 - Son Osmanlı padişahı Vahdettin İstanbul'dan ayrıldı1922 yılında son Osmanlı padişahı VI. Mehmed Vahdettin İstanbul'dan ayrıldı. Türkiye Büyük Millet Meclisi 1 Kasım tarihinde saltanatı kaldırmış ve Osmanlı padişahlığını hukuken sona erdirmişti.

Vahdettin İstanbul'daki siyasi ve güvenlik durumunun giderek belirsizleşmesi üzerine İngiliz makamlarından korunma talep etti. 17 Kasım 1922 sabahı Yıldız Sarayı'ndan ayrıldı. İngilizlere ait bir araçla limana götürüldü ve HMS Malaya adlı savaş gemisine bindi.

Gemi Vahdettin'i önce Malta'ya götürdü. TBMM yönetimi Vahdettin'in ülkeyi terk etmesini hilafet makamından ayrılması olarak değerlendirdi. 18 Kasım'da Abdülmecid Efendi halife seçildi. Vahdettin daha sonra Hicaz ve İtalya'ya gitti.

1926 yılında İtalya'nın Sanremo kentinde hayatını kaybetti. İstanbul'dan ayrılışı Osmanlı hanedanının yaklaşık altı yüzyıllık siyasi iktidarının sona erişinin en sembolik olaylarından biri oldu.

1922 - Şarköy yeniden Türk yönetimine geçti1922 yılında Tekirdağ'ın Şarköy ilçesi, yaklaşık iki buçuk yıllık Yunan işgalinin ardından yeniden Türk yönetimine geçti. Doğu Trakya 1920 yılında Yunan kuvvetlerinin kontrolüne girmişti.

Büyük Taarruz'un zaferle sonuçlanmasının ardından 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya Ateşkes Antlaşması imzalandı. Anlaşmaya göre Yunan kuvvetleri Doğu Trakya'yı tahliye edecek ve bölge aşamalı olarak Türk idaresine teslim edilecekti.

Kasım boyunca Tekirdağ ve çevresindeki ilçeler sırayla teslim alındı. Şarköy de 17 Kasım 1922 tarihinde Türk yönetimine geçti. İlçeye ulaşan Türk güvenlik ve idare görevlileri halk tarafından törenlerle karşılandı. Doğu Trakya'nın geri alınması büyük ölçüde askerî çatışma olmadan diplomatik anlaşmayla gerçekleştirildi.

Bölgenin devri Lozan Barış Konferansı öncesinde Ankara Hükûmetinin konumunu güçlendirdi. Şarköy'de 17 Kasım günümüzde kurtuluş günü olarak anılmaktadır.

1924 - Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu1924 yılında Cumhuriyet döneminin ilk büyük muhalefet partisi olan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kuruldu. Cumhuriyet Halk Fırkası içindeki görüş ayrılıkları özellikle 1924 sonbaharında belirginleşmişti.

Kâzım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay, Refet Bele ve Adnan Adıvar gibi Millî Mücadele'nin önde gelen isimleri iktidar partisinden ayrıldı. 17 Kasım 1924 tarihinde Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası resmen kuruldu. Partinin Genel Başkanlığına Kâzım Karabekir getirildi.

Programında liberal ekonomi, yerinden yönetim ve siyasi özgürlükler gibi başlıklar yer aldı. Parti “efkâr ve itikadat-ı diniyeye hürmetkâr” olduğunu belirten ifadesiyle de dikkat çekti. 1925 Şeyh Said İsyanı sonrasında hükûmet Takrir-i Sükûn Kanunu'nu çıkardı.

Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, bazı mensuplarının isyanla ilişkilendirildiği iddiaları çerçevesinde 3 Haziran 1925 tarihinde kapatıldı. Parti kısa ömürlü olmasına rağmen Türkiye'nin çok partili siyasi hayat tarihinin önemli başlangıç noktalarından biri oldu.

1930 - Serbest Cumhuriyet Fırkası kendini feshetti1930 yılında Serbest Cumhuriyet Fırkası, kuruluşundan yalnızca birkaç ay sonra faaliyetlerine son verdi. Parti Mustafa Kemal Atatürk'ün çok partili siyasi hayatı yeniden deneme düşüncesi çerçevesinde Fethi Okyar'ın liderliğinde 12 Ağustos 1930 tarihinde kurulmuştu.

Serbest Cumhuriyet Fırkası ekonomik liberalizm, hükûmet harcamalarının azaltılması ve daha geniş siyasi özgürlükler gibi politikalar savundu. Kısa sürede özellikle ekonomik krizden etkilenen kesimlerden büyük destek gördü.

Fethi Okyar'ın İzmir ziyareti sırasında yaşanan büyük gösteriler, iktidar ile muhalefet arasındaki gerilimi artırdı. Belediye seçimlerinde usulsüzlük iddiaları da tartışmaları büyüttü. Parti çevresinde Cumhuriyet rejimine ve laiklik politikalarına karşı grupların toplandığı yönündeki eleştiriler yoğunlaştı.

Fethi Okyar, siyasi ortamın tehlikeli biçimde kutuplaştığını düşünerek 17 Kasım 1930 tarihinde partiyi feshetti. Böylece Cumhuriyet'in ikinci çok partili siyasi hayat denemesi de kısa sürede sona erdi. Türkiye kalıcı çok partili düzene ancak 1940'ların ikinci yarısında geçti.

1933 - ABD ile Sovyetler Birliği diplomatik ilişki kurdu1933 yılında Amerika Birleşik Devletleri ile Sovyetler Birliği arasında resmî diplomatik ilişkiler kuruldu. ABD, 1917 Bolşevik Devrimi sonrasında kurulan Sovyet hükûmetini uzun yıllar tanımamıştı.

Franklin D. Roosevelt'in 1933 yılında Başkan olmasının ardından iki ülke arasında ilişkilerin normalleştirilmesi gündeme geldi. Sovyet Dışişleri Halk Komiseri Maksim Litvinov Washington'a giderek Roosevelt yönetimiyle görüşmeler yaptı.

16 Kasım'ı 17 Kasım'a bağlayan süreçte taraflar karşılıklı tanıma konusunda anlaşmaya vardı. ABD 17 Kasım 1933 tarihinde Sovyetler Birliği'ni resmen tanıdı. Böylece iki ülke diplomatik temsilcilikler açmaya başladı. Ticaret, borçlar ve Amerikan vatandaşlarının hakları gibi konular da görüşmelerin önemli başlıkları arasındaydı.

İlişkiler II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası'na karşı askerî ittifaka dönüştü. Savaşın bitiminden sonra ise ABD ile SSCB Soğuk Savaş'ın iki temel rakibi hâline geldi. 1933 tanıması iki ülke arasındaki resmî ilişkilerin başlangıç noktası olarak kabul edilir.

1936 - Bruno Taut İstanbul Güzel Sanatlar Akademisinde göreve başladı1936 yılında Alman mimar ve şehir plancısı Bruno Taut Türkiye'ye gelerek İstanbul Güzel Sanatlar Akademisinde önemli bir akademik göreve başladı. Taut modern mimarinin Almanya'daki önemli temsilcilerinden biriydi.

Nazi yönetiminin iktidara gelmesinden sonra Almanya'dan ayrılmış, bir süre Japonya'da yaşamıştı. Türkiye'nin üniversite ve kamu kurumlarına yabancı uzmanlar davet ettiği dönemde İstanbul'a geldi. Kasım 1936'da Güzel Sanatlar Akademisinin Mimarlık Bölümünün başına getirildi.

Taut Türkiye'de yalnızca eğitim vermekle kalmadı, çeşitli kamu yapılarının tasarımını da yaptı. Ankara'daki Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi binası onun Türkiye'deki en önemli eserleri arasında yer aldı. Geleneksel Türk mimarisini yakından inceledi ve modern mimariyle yerel unsurlar arasında bağ kurmaya çalıştı.

Mustafa Kemal Atatürk'ün 1938'deki cenaze töreninde kullanılan katafalkın tasarımını da Taut hazırladı. Taut aynı yıl İstanbul'da hayatını kaybetti.

1963 - Yerel seçimlerde Adalet Partisi birinci oldu1963 yılında Türkiye'de 27 Mayıs sonrasındaki yeni anayasal düzenin önemli yerel seçimlerinden biri gerçekleştirildi. Seçimler 17 Kasım tarihinde yapıldı. Adalet Partisi ülke genelinde en yüksek oy oranına ulaşarak seçimlerin birinci partisi oldu.

Parti 1961 yılında Demokrat Parti'nin kapatılmasından sonra merkez sağ seçmenin önemli bölümünü bünyesinde toplamıştı. Cumhuriyet Halk Partisi ise seçimlerde ikinci sırada kaldı. Sonuçlar Adalet Partisinin 1961 genel seçimlerinden sonra tabanını güçlendirdiğini gösterdi.

Belediye başkanlıkları, belediye meclisleri ve il genel meclisleri için oy kullanıldı. Yerel seçim sonuçları dönemin koalisyon hükûmetleri üzerindeki siyasi baskıyı da artırdı. Adalet Partisi 1964 yılında Süleyman Demirel'i Genel Başkan seçti.

Parti 1965 genel seçimlerinde oyların çoğunluğunu alarak tek başına iktidara geldi. 1963 yerel seçimleri Türkiye'de merkez sağ siyasetin yeniden güç kazanmasının önemli göstergelerinden biri oldu.

1967 - TBMM Kıbrıs krizini saatler süren gizli oturumda görüştü1967 yılında Kıbrıs'ta Geçitkale ve Boğaziçi köylerinde yaşanan çatışmalar Türkiye ile Yunanistan arasında büyük bir askerî krize yol açtı. 15 Kasım'daki olaylarda Kıbrıslı Türklerin hayatını kaybetmesi Türkiye'de yoğun tepki yarattı.

Hükûmet askerî müdahale seçeneğini değerlendirirken Türk Silahlı Kuvvetleri alarma geçirildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi gelişmeleri görüşmek üzere kapalı oturumlar yaptı. 17 Kasım tarihinde gerçekleştirilen ikinci gizli oturum son derece uzun sürdü.

Görüşmelerin yaklaşık 18 saat 20 dakika devam ettiği dönemin kayıtlarında yer aldı. Hükûmet milletvekillerine Kıbrıs'taki askerî ve diplomatik gelişmeler hakkında bilgi verdi. Türkiye, Yunan askerlerinin adadan çekilmesi ve General Grivas'ın Kıbrıs'tan ayrılması yönünde taleplerde bulundu.

ABD Başkanı Lyndon Johnson'ın özel temsilcisi Cyrus Vance taraflar arasında yoğun diplomasi yürüttü. Kriz sonunda Yunanistan bazı askerlerini geri çekmeyi ve Grivas'ı adadan çıkarmayı kabul etti. Böylece Türkiye ile Yunanistan arasındaki doğrudan savaş ihtimali geçici olarak önlendi.

1972 - Türkiye Ulusal Kadınlar Partisi kuruldu1972 yılında Türkiye'de kadınların siyasi temsilini doğrudan merkeze alan Türkiye Ulusal Kadınlar Partisi kuruldu. Parti 17 Kasım tarihinde resmî olarak faaliyete geçti. Kuruluşunda kadınların parlamentoda ve yerel yönetimlerde daha güçlü biçimde temsil edilmesi temel hedefler arasında yer aldı.

Parti kadınların eğitim, çalışma, medeni haklar ve siyasi karar alma süreçlerindeki konumunu geliştirmeyi amaçlıyordu. Kurucular arasında Mübeccel Göktuna öne çıkan isimlerden biriydi ve Genel Başkanlık görevini üstlendi.

Türkiye'de kadınlar seçme ve seçilme hakkını 1930'lu yıllarda kazanmış olsa da kadın milletvekili ve yönetici sayısı uzun süre çok düşük kaldı. Ulusal Kadınlar Partisi bu temsil sorununu bağımsız bir siyasi örgütlenmeyle gündeme taşımaya çalıştı.

Ancak seçimlere katılabilecek ölçüde örgütlenme konusunda büyük zorluk yaşadı. 12 Eylül 1980 askerî darbesi sonrasında diğer siyasi partilerle birlikte faaliyetleri sona erdi. Parti Türkiye siyasi tarihinde kadın haklarını temel kimlik unsuru hâline getiren ilk siyasi parti girişimlerinden biri olarak anılmaktadır.

1972 - Juan Perón 17 yıllık sürgünün ardından Arjantin'e döndü1972 yılında eski Arjantin Devlet Başkanı Juan Domingo Perón, yaklaşık 17 yıllık sürgünün ardından ülkesine döndü. Perón 1955 yılında askerî darbeyle iktidardan uzaklaştırılmış ve uzun süre yurt dışında yaşamıştı.

Sürgün yıllarının büyük bölümünü İspanya'da geçirdi. Buna rağmen Peronist hareket Arjantin siyasetindeki güçlü etkisini korudu. Askerî yönetim 1970'lerin başında ülkedeki siyasi krizi çözebilmek için seçimlere dönüş sürecini başlattı.

Perón 17 Kasım 1972 tarihinde Madrid'den Buenos Aires'e ulaştı. Hükûmet büyük kalabalıkların havaalanına ulaşmasını önlemek için yoğun güvenlik önlemleri aldı. Perón ilk dönüşünde kısa süre ülkede kaldı ve daha sonra yeniden İspanya'ya gitti.

1973 yılında Arjantin'e kalıcı olarak döndü. Aynı yıl yapılan seçim sürecinin ardından üçüncü kez Cumhurbaşkanı seçildi. Perón 1 Temmuz 1974 tarihinde görevdeyken hayatını kaybetti ve yerine eşi Isabel Perón geçti.

1973 - Atina Politeknik ayaklanması askerî müdahaleyle bastırıldı1973 yılında Yunanistan'daki askerî cunta yönetimine karşı başlayan Atina Politeknik ayaklanması 17 Kasım'da askerî müdahaleyle bastırıldı. Öğrenciler 14 Kasım'da Atina Ulusal Teknik Üniversitesi kampüsünü işgal ederek diktatörlük karşıtı gösterilere başlamıştı.

Üniversite içinde kurulan radyo istasyonundan halka özgürlük ve demokrasi çağrıları yapıldı. Protestolar kısa sürede yalnızca öğrencilerin değil, binlerce Atinalının katıldığı geniş bir rejim karşıtı harekete dönüştü. 16 Kasım'ı 17 Kasım'a bağlayan gece ordu bölgeyi kuşattı.

Sabahın erken saatlerinde bir tank üniversitenin ana giriş kapısını kırarak kampüse girdi. Güvenlik güçleri çevredeki göstericilere müdahale etti ve çok sayıda kişi yaralandı. “34 öğrencinin askerlerin ateşiyle öldüğü” yönündeki rakam kesinleşmiş bir resmî veri değildir.

Cunta sonrasında yapılan araştırmalarda olaylarla bağlantılı en az 24 kişinin öldüğü belgelendi; ölümlerin önemli bölümü üniversite çevresindeki sokaklarda meydana geldi. Atina Politeknik ayaklanması Yunanistan'daki askerî diktatörlüğe karşı direnişin en önemli sembollerinden biri hâline geldi ve her yıl 17 Kasım'da anılmaktadır.

1976 - TİP'in davetlisi Şilili sanatçılar Türkiye'den sınır dışı edildi1976 yılında Türkiye İşçi Partisinin davetlisi olarak Türkiye'ye gelen Şilili sanatçılar hakkında sınır dışı kararı verildi. Şili'de 11 Eylül 1973'te General Augusto Pinochet liderliğindeki askerî darbenin ardından çok sayıda sanatçı, akademisyen ve siyasi muhalif ülkesinden ayrılmak zorunda kalmıştı.

Avrupa ve farklı ülkelerde yaşayan Şilili sanatçılar darbe karşıtı kültürel etkinliklere katılıyordu. Türkiye İşçi Partisi de bu dönemde Şili halkıyla dayanışma amacı taşıyan etkinlikler düzenledi. Türkiye'ye gelen sanatçı grubunun programı siyasi nitelikli görülerek güvenlik makamlarının müdahalesine konu oldu.

17 Kasım 1976 tarihinde sanatçıların ülkeden çıkarılmasına karar verildiği dönemin siyasi kronolojilerinde yer aldı. Olay Türkiye'deki sol hareketler, kültürel etkinlikler ve yabancı sanatçıların siyasi faaliyetleri konusunda tartışma yarattı.

1970'lerin ortalarında Türkiye'de sağ-sol çatışması ve siyasi kutuplaşma hızla artıyordu. Şili'deki Pinochet rejimine yönelik uluslararası protestolar da aynı dönemde dünya çapında devam ediyordu. Olay, kültür ve sanat faaliyetlerinin Soğuk Savaş dönemindeki siyasi gerilimlerden nasıl etkilendiğinin örneklerinden biri oldu.

1977 - Cahit Karakaş TBMM Başkanı seçildi1977 yılında CHP milletvekili Cahit Karakaş Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına seçildi. Haziran 1977 genel seçimlerinden sonra oluşan Mecliste hiçbir parti tek başına rahat bir siyasi çoğunluk sağlayamamış ve başkanlık seçimi uzun görüşmelere sahne olmuştu.

Cahit Karakaş yapılan oylamalar sonucunda 17 Kasım 1977 tarihinde TBMM Başkanı oldu. Karakaş daha önce Bayındırlık Bakanlığı gibi çeşitli hükûmet görevlerinde bulunmuş deneyimli bir siyasetçiydi. Başkanlığı Türkiye'nin yoğun siyasi şiddet, ekonomik kriz ve hükûmet değişiklikleri yaşadığı son derece çalkantılı bir döneme denk geldi.

Mecliste CHP, Adalet Partisi, Millî Selamet Partisi ve Milliyetçi Hareket Partisi arasında sert siyasi tartışmalar yaşanıyordu. Karakaş parlamento çalışmalarını bu kutuplaşmış ortamda yönetmek zorunda kaldı. Görevi 12 Eylül 1980 askerî müdahalesiyle TBMM'nin faaliyetlerinin durdurulmasına kadar devam etti.

Bu nedenle 1977-1980 arasındaki son TBMM Başkanı olarak da anılmaktadır. Karakaş daha sonraki yıllarda siyasi ve diplomatik görevlerde bulunmaya devam etti.

1989 - Çekoslovakya'da Kadife Devrimi başladı1989 yılında Çekoslovakya'daki komünist yönetimi sona erdirecek Kadife Devrimi 17 Kasım'da başladı. Prag'da öğrenciler başlangıçta Nazi işgali döneminde öldürülen öğrenci Jan Opletal'i anmak amacıyla bir yürüyüş düzenledi.

Gösteri kısa süre içinde komünist hükûmet karşıtı büyük bir protestoya dönüştü. Polis Národní Caddesi çevresinde göstericilere sert biçimde müdahale etti ve çok sayıda kişi yaralandı. Müdahale ülke genelinde büyük tepki yarattı.

Sonraki günlerde Prag ve Bratislava başta olmak üzere şehir meydanlarında yüz binlerce kişi toplandı. Göstericilerin anahtarlarını havaya kaldırarak sallaması rejimin “artık gitme zamanının geldiğini” anlatan sembollerden biri hâline geldi.

Muhalif yazar Václav Havel'in de yer aldığı Sivil Forum hareketi siyasi değişimin başlıca örgütlerinden oldu. Komünist Parti birkaç hafta içinde iktidar tekelinden vazgeçmek zorunda kaldı. Václav Havel 29 Aralık 1989 tarihinde Cumhurbaşkanı seçildi.

Büyük ölçüde barışçıl gerçekleşmesi nedeniyle bu siyasi dönüşüm “Kadife Devrimi” adıyla tarihe geçti.

1993 - Güney Afrika'da apartheid sonrası geçiş anayasası üzerinde anlaşmaya varıldı1993 yılında Güney Afrika'da ırk ayrımına dayalı apartheid rejiminin sona ermesini sağlayacak anayasal geçiş sürecinde tarihî bir anlaşmaya varıldı. Afrika Ulusal Kongresi, iktidardaki Ulusal Parti ve diğer siyasi oluşumlar uzun süredir çok partili müzakereler yürütüyordu.

17 Kasım 1993 tarihinde Çok Partili Müzakere Konseyi geçici anayasanın metni üzerinde uzlaştı. Bu nedenle “Güney Afrika'nın yeni anayasası 17 Kasım'da kesin olarak kabul edildi” ifadesi tam değildir. Geçici anayasa daha sonra Parlamento tarafından 22 Aralık 1993 tarihinde kabul edildi.

Düzenleme ilk kez bütün ırklardan vatandaşların eşit oy hakkıyla katılacağı demokratik seçimlerin hukuki temelini oluşturdu. İlk çok ırklı genel seçimler 27 Nisan 1994 tarihinde yapıldı. Nelson Mandela'nın liderliğindeki Afrika Ulusal Kongresi seçimleri kazandı ve Mandela ülkenin ilk siyah Cumhurbaşkanı oldu.

Geçici anayasanın yerine hazırlanan kalıcı Güney Afrika Anayasası ise 1996 yılında kabul edildi. 17 Kasım 1993 anlaşması apartheid yönetiminden demokratik sisteme barışçıl geçişin en önemli dönüm noktalarından biri oldu.

1995 - Osman Hamdi Bey'in Yeşil Türbe tablosu İngiltere'de yüksek bedelle satıldı1995 yılında Osman Hamdi Bey'in Bursa'daki Yeşil Türbe'yi konu alan tablosu İngiltere'de düzenlenen bir müzayedede yüksek bir bedelle satıldı. Osman Hamdi Bey, Osmanlı'nın son dönemindeki en önemli ressam, arkeolog ve müzecilerden biriydi.

Eserlerinde Osmanlı mimarisi, iç mekânlar ve insan figürlerini ayrıntılı biçimde işledi. “Yeşil Türbe” adlı eser de Bursa'nın en önemli tarihî yapılarından birini konu alıyordu. 17 Kasım 1995 civarında gerçekleşen satış Türk basınında büyük ilgi gördü.

Dönemin Türk lirası karşılığıyla yaklaşık 37 milyar liralık bir satış bedelinden söz edildi. Ancak eski para birimi ve kur değişimleri nedeniyle rakam günümüz değerleriyle doğrudan karşılaştırılmamalıdır. Osman Hamdi Bey'in tabloları ilerleyen yıllarda uluslararası müzayedelerde çok daha yüksek fiyatlara ulaşmaya başladı.

Sanatçının Kaplumbağa Terbiyecisi gibi eserleri Türk resim tarihinin simgeleri arasında yer aldı. Yeşil Türbe tablosunun satışı da Osman Hamdi Bey'in uluslararası sanat piyasasındaki değerinin yükselişini gösteren erken örneklerden biri oldu.

1999 - Türkiye, İrlanda'yı elemeden EURO 2000'e katılma hakkı kazandı1999 yılında Türkiye A Millî Futbol Takımı, İrlanda Cumhuriyeti ile oynadığı play-off eşleşmesinin ardından EURO 2000 finallerine katılmaya hak kazandı. İlk karşılaşma 13 Kasım tarihinde Dublin'de oynandı ve 1-1 sona erdi.

Türkiye'nin golünü Tayfur Havutçu kaydetti. Rövanş maçı 17 Kasım 1999 tarihinde Bursa Atatürk Stadı'nda oynandı. Karşılaşma 0-0 beraberlikle sonuçlandı. Bu nedenle Türkiye'nin “İrlanda'yı yenerek” finallere çıktığını söylemek doğru değildir.

Türkiye ilk maçta deplasmanda attığı gol sayesinde o dönemde geçerli olan deplasman golü kuralıyla tur atladı. Mustafa Denizli yönetimindeki millî takım böylece üst üste ikinci kez Avrupa Şampiyonası finallerine katılma başarısı gösterdi.

EURO 2000, Hollanda ve Belçika'nın ortak ev sahipliğinde düzenlendi. Türkiye grup aşamasını geçerek tarihinde ilk kez Avrupa Şampiyonası'nda çeyrek finale yükseldi. Çeyrek finalde Portekiz'e 2-0 yenilerek turnuvaya veda etti.

1999'daki İrlanda eşleşmesi Türk futbolunun yükseliş dönemindeki önemli dönüm noktalarından biri oldu.

2006 - Röntgenyum adının 2006'da verildiği bilgisi doğru değilAtom numarası 111 olan yapay elementin 17 Kasım 2006 tarihinde resmen Röntgenyum adını aldığı bilgisi doğru değildir. Element ilk kez 1994 yılında Almanya'nın Darmstadt kentindeki GSI araştırma merkezinde Peter Armbruster ve Gottfried Münzenberg'in ekibi tarafından üretildi.

Ağır iyonların çarpıştırılması sonucunda çok kısa ömürlü birkaç atom elde edildi. Keşfin doğrulanmasının ardından Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği elemente kalıcı bir isim verilmesi sürecini başlattı. Araştırmacılar elementi X ışınlarını keşfeden Alman fizikçi Wilhelm Conrad Röntgen'in onuruna “roentgenium” olarak adlandırmayı önerdi.

IUPAC bu adı 2004 yılında resmen kabul etti. Elementin kimyasal sembolü Rg oldu. Röntgenyum periyodik tablonun 11. grubunda, bakır, gümüş ve altının altında yer alır. Son derece kararsız olması nedeniyle yalnızca laboratuvarda çok az sayıda atom hâlinde üretilebilir.

Bu nedenle 2006 maddesi 17 Kasım kronolojisine alınmamalı; doğru tarih 2004 yılındaki resmî adlandırma süreciyle ilişkilendirilmelidir.

2016 - Şirvan'daki maden faciasında 16 işçi hayatını kaybetti2016 yılında Siirt'in Şirvan ilçesine bağlı Madenköy yakınındaki bakır madeninde büyük bir heyelan meydana geldi. Olay 17 Kasım akşamı açık ocak maden sahasında yaşandı.

Yamaçtan kopan çok büyük miktardaki toprak ve kaya, iş makinelerinin ve çalışanların bulunduğu alanı kapladı. İlk saatlerde çok sayıda işçinin toprak altında kaldığı bildirildi ve geniş çaplı arama kurtarma çalışması başlatıldı.

AFAD, UMKE, jandarma, madenciler ve çeşitli kurtarma ekipleri bölgede günlerce çalıştı. Heyelan alanının büyüklüğü ve yeni toprak kayması riski çalışmaları son derece güçleştirdi. İlk aşamada bazı işçilere ulaşıldı ancak kayıp çalışanların tamamının bulunması haftalar sürdü.

Sonunda toplam 16 işçinin hayatını kaybettiği kesinleşti. Facianın ardından maden sahasındaki çalışma koşulları, zemin güvenliği ve alınan iş sağlığı ve güvenliği önlemleri hakkında soruşturmalar başlatıldı. Şirvan maden kazası Türkiye'de madencilik sektöründeki iş güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme getiren ağır iş kazalarından biri olarak kayıtlara geçti.

Tarihin izinde bir gün: 17 KasımHer yılın her günü, tarih sayfalarında yeni bir hikâye anlatır. Bugün, 17 Kasım'ın geçmişten günümüze uzanan izlerine birlikte göz attık. Yarın, tarihin başka bir sayfasında yeniden buluşmak üzere.

💬 Habere Tepkinizi Belirtin:
Habermetrik WhatsApp Kanalına Katılın

Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.

Kanalı Takip Et →
Kaynaklar: kapadokyahaber.com.tr
Haber metni ve görseller kapadokyahaber.com.tr sitesine aittir; tam içerik kaynak sitede yayınlanır.
Haber Künyesi
Kategori: Hava
Yayın: 17 Kasım 2026 04:19 · Kaynak: kapadokyahaber.com.tr
Kaynağı Oku ↗