Bir Vatanın Kalbinden Sökülmek

Sesli Dinle A− A+ Kaydet 14 Kasım 1944 – Ahıska Sürgünü

Bazı tarihler takvim yapraklarında kalmaz; bir halkın yüreğine kazınır. 14 Kasım 1944, Ahıska Türkleri için işte böyle bir tarihtir.

O gece insanlar uyandıklarında yalnızca evlerinden çıkarılmadılar.

Çocukluklarını, annelerinin sesini, kapılarının önündeki ağaçları, sofralarının kokusunu, atalarının mezarlarını da geride bırakmaya zorlandılar.

Bir anne, çocuğuna yanına ne alacağını söyleyemeden yola çıkarılıyor. Bir baba, dönmek üzere kapısını kapatıyor belki de son kez.

Bir çocuk, nedenini anlayamadığı bir yolculukta annesinin elini daha sıkı tutuyor.

Hiçbiri bilmiyor; o gece geride bıraktıkları evlerin bazılarının kapısı bir daha hiç açılmayacak. Sürgün, bazen kilometrelerle ölçülmez.

İnsanın bir ömür boyu içinde taşıdığı mesafedir.

Ben de Kafkasya'dan sürgün edilmiş bir ailenin çocuğuyum.

Bu yüzden sürgün kelimesi benim için yalnızca tarih kitaplarında karşılaştığım bir sözcük değil.

Ailemin geçmişinde yankılanan, köklerime uzanan bir hafıza.

Belki de bu yüzden Ahıska'nın acısını anlatırken kendimi bir seyirci gibi hissedemiyorum. Çünkü insan, kendi ailesinin hafızasında bir kez yurt hasretiyle karşılaşmışsa başka bir halkın koparılışına da kayıtsız kalamıyor.

Ahıska'dan koparılan binlerce insanın bir kısmı o yolculukta can verdi. Geride kalanlar ise bir memleketin adını, bir dilin sesini, bir kültürün hatırasını çocuklarına emanet etti.

Çünkü insanın elinden evini alabilirsiniz ama çocukluğunda duyduğu ezgiyi alamazsınız.

Toprağından uzaklaştırabilirsiniz ama o toprağın kokusunu hafızasından silemezsiniz.

Bir halkı sürgün etmek, yalnızca insanları bir yerden başka bir yere taşımak değildir. Henüz doğmamış çocukların bile özleyeceği bir memleket bırakmaktır geride.

Bugün Ahıska'yı anmak, yalnızca geçmişte yaşanmış bir zulmü hatırlamak değildir. Dünyanın neresinde olursa olsun yurdundan koparılan her insanın acısına kulak vermektir.

Ve bugün kendime bir kez daha soruyorum: Bir insana dünyada en ağır ne kaybettirilir? Bence cevabı çok basit: Bir gün yeniden döneceğine inanarak terk ettiği evine, bir daha dönemeyeceğini öğretmek…

14 Kasım 1944'te başlayan o yolculuk, aradan geçen onca yıla rağmen hâlâ bitmedi.

Çünkü bazı insanlar memleketlerinden ayrılır; ama memleketleri hiçbir zaman içlerinden ayrılmaz. Ahıska unutulmadı. Unutulmayacak.

Sürgünde hayatını kaybedenleri rahmetle anıyor, yaşayanların ve onların evlatlarının dinmeyen vatan hasretini saygıyla selamlıyorum. Çünkü sürgün, insanın yalnızca doğduğu topraktan uzaklaşması değildir; bazen torunlarının bile hiç görmediği bir memleketin özlemiyle büyümesidir.

Ve ben biliyorum ki bazı kökler, toprağından binlerce kilometre uzakta da olsa kurumaz.

Onlar, bir halkın hafızasında yaşamaya devam eder.

Kasımın dökülen yaprakları, tasavvuftaki tecrid kavramını hatırlatıyor. Bâkî'nin hazan gazelinden insanın benliğine uzanan bu yolculuk, sahip olduklarımızla kim olduğumuz arasındaki farkı sorgulatıyor.