NASA, Swift uzay teleskobunun bilimsel görevini sonlandırdı

Gama ışını patlamalarını gözlemlemek amacıyla Kasım 2004’te fırlatılan Swift uzay teleskobu, başlangıçta öngörülen iki yıllık görev süresini yirmi yılın üzerine taşıdıktan sonra bilimsel çalışmalarını tamamladı. Atmosferik sürüklenme nedeniyle irtifa kaybeden gözlemevinin yörüngesini yükseltmek için NASA ile Katalyst Space Technologies’in yürüttüğü operasyon hedefine ulaşamadı.

NASA, cuma günü yaptığı açıklamada Swift’in son bilimsel verilerini 20 Ekim’de topladığını ve önümüzdeki birkaç hafta içinde Dünya atmosferine girmesinin beklendiğini bildirdi. NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal-Goldman, teleskobun evrendeki değişken olayların anlaşılmasına önemli katkılar sunduğunu ve hızlı gözlem gerektiren gelişmelerin takibinde belirleyici rol oynadığını söyledi.

30 MİLYON DOLARLIK KURTARMA GİRİŞİMİ Swift’in irtifa kaybını telafi edebilecek bir itki sistemi bulunmadığı için NASA, Eylül 2025’te Arizona merkezli Katalyst Space Technologies ile 30 milyon dolarlık sözleşme imzaladı. Şirketin geliştirdiği buzdolabı büyüklüğündeki LINK adlı robotik uzay aracı, 3 Temmuz’da fırlatıldı.

Aracın Swift’e ulaşması, üç mekanik koluyla gözlemevine kenetlenmesi ve onu daha güvenli bir yörüngeye taşıması planlandı. Ancak fırlatmadan yaklaşık üç hafta sonra LINK’in itki donanımında ve yönelimini koruyan çarklarında teknik sorunlar yaşandı.

Arızalar, aracın kontrolsüz biçimde dönmesine neden oldu. Swift’in 12 ila 15 kilometre yakınına kadar ulaşarak fotoğraflarını çeken LINK, kenetlenmeyi gerçekleştiremedi. Araç, 25 Eylül’de atmosfere girerek parçalandı. YÖRÜNGEDE SERVİS İÇİN VERİ TOPLANDI NASA yetkilileri, operasyonun hedeflenen sonucu vermemesine rağmen uydu bakım ve servis teknolojileri açısından önemli deneyim sağladığını belirtti.

Domagal-Goldman, müdahaleye uygun tasarlanmamış faal bir uzay aracına özel sektör tarafından ilk kez otonom yaklaşma denemesi yapıldığını vurguladı. Denemenin ABD’nin yörüngede bakım kabiliyetlerinin geliştirilmesine katkı sunduğunu belirten Domagal-Goldman, sıkışık fırlatma takvimlerine uyum sağlama kapasitesinin de sınandığını ifade etti.

Operasyondan elde edilen verilerin, alçak Dünya yörüngesindeki uyduların kullanım ömrünü uzatmaya yönelik çalışmalarda değerlendirilmesi bekleniyor. BİNLERCE KOZMİK OLAYI GÖZLEMLEDİ Resmi adı 2018’de'Neil Gehrels Swift Gözlemevi' olarak değiştirilen teleskop, görev süresince 2 binden fazla gama ışını patlaması ve 1.400’ün üzerinde süpernova tespit etti.

Asteroitler, kuyruklu yıldızlar ve kara deliklere yönelik gözlemler gerçekleştiren Swift, tüm gökyüzünü kapsayan X-ışını taramalarında da görev aldı. Gözlemevinin verileri bugüne kadar yaklaşık 7 bin hakemli bilimsel makalede kullanıldı.

Farklı dalga boylarında biriktirilen geniş gözlem arşivinin, teleskobun görevi sona erdikten sonra da uzun yıllar boyunca astrofizik araştırmalarına kaynaklık etmesi bekleniyor.