100 Örgütten Ortak Çağrı: Nükleer Enerji İklim Krizine Çözüm Değil

Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) sürecinde, 13 Kasım tarihinde küresel çapta 100 sivil toplum örgütü, iklim adaleti savunucusu ve Yerli halk temsilcisi, nükleer enerji politikalarına karşı bir araya geldi. “Nükleer enerji iklim değişikliğine çözüm sunmaz, aksine sorun getirir” başlığıyla yayımlanan bildiride, nükleer endüstrinin küresel iklim stratejileri üzerindeki artan etkisi sert bir dille eleştirildi.

Bildiriyi imzalayan kuruluşlar, 2023 yılında Dubai'deki COP28 zirvesinde 20'den fazla ülkenin taahhüt ettiği, küresel nükleer kapasiteyi 2050 yılına kadar üç katına çıkarma hedefinin terk edilmesi çağrısında bulundu. Örgütler, nükleer santrallerin inşa sürelerinin uzunluğu ve yüksek maliyetleri nedeniyle, iklim krizinin gerektirdiği acil emisyon azaltımı hedefleriyle uyumsuz olduğunu vurguladı.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, halihazırda 32 ülkede 413 gigavatlık nükleer kapasite bulunurken, hedeflenen üç kat artış için 2030 ve 2040'lı yıllarda her yıl 40 gigavatlık yeni kapasitenin devreye girmesi gerekiyor; uzmanlar ise bu ölçeğin ekonomik ve toplumsal açıdan yıkıcı sonuçlar doğurabileceği görüşünde. Nukleersiz.org adına açıklamalarda bulunan Pınar Demircan, Türkiye'deki Akkuyu, Sinop ve Trakya projelerinin ekolojik risklerine dikkat çekti.

Demircan, Akdeniz'deki deniz suyu sıcaklıklarının Akkuyu için tehdit oluşturduğunu, Karadeniz'de planlanan projelerin ise sıcak deşarj suları nedeniyle biyolojik çeşitliliği bozarak deniz ekosisteminde ısı adaları yaratabileceğini belirtti. Özellikle Trakya'daki projenin nadir longoz ormanları üzerindeki kurutma riski, ekolojik güvenlik tartışmalarının merkezine oturdu.

Uluslararası temsilciler de kendi ülkelerindeki deneyimler üzerinden nükleer enerjiye karşı çıktı. Japonya'dan Friends of the Earth temsilcisi Ayumi Fukakusa, 2011 Fukuşima felaketinin etkilerinin hala sürdüğünü ve radyoaktif atıklar için kalıcı bir çözüm bulunamadığını hatırlattı.

Filipinler'den Derek Cabe, nükleer santrallerin yenilenebilir alternatiflere göre daha pahalı olduğunu vurgularken, Güney Kore'den Esther Yu, küçük modüler reaktör (SMR) projelerindeki gecikmelere dikkat çekerek bu teknolojilerin yapay zeka veri merkezlerinin enerji ihtiyacını karşılamada yetersiz kalacağını savundu. Bildiri, hükümetlere ve COP31 delegelerine yönelik net bir çağrıyla sona erdi.

Örgütler, nükleer enerjiye sağlanan tüm kamu desteklerinin, yeşil yatırım teşviklerinin ve iklim fonlarının durdurulmasını istedi. Bunun yerine kaynakların güneş, rüzgar, jeotermal enerji, enerji verimliliği ve depolama teknolojilerine aktarılması istendi.

Ayrıca, tüm enerji projelerinde Yerli halkların haklarının korunması ve projelerin hayata geçirilmesinde yerel halkın özgür, önceden ve bilgilendirilmiş rızasının esas alınması gerektiği vurgulandı.