TDT zirvesinin 163 maddelik Ankara Bildirisi imzalandı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde yapılan Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) 13’üncü Zirvesi Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı’nın ardından hazırlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi imzalandı. Azerbaycan, Kazak, Kırgız, Türkiye ve Özbek Türkçesi dillerinde imzalanan bildiride, siyasi meselelerden güvenlik ve ulaştırmaya, kültürden gençlik çalışmalarına kadar çeşitli başlıklar yer aldı.

Bildiride, Kıbrıs meselesinin Ada’daki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması gerektiği vurgulandı. Türk dünyasının ayrılmaz bir parçası olarak tanımlanan Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarını güvence altına alma çabalarına destek ifade edildi.

Gazze’deki ağır insani durumun ele alınması, bölgede bulunan herkes için güvenlik ve istikrarın sağlanması, yeniden inşa ve toparlanmanın önünün açılması amacıyla BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 (2025) sayılı Kararı ile Gazze İhtilafını Sona Erdirmek için Kapsamlı Plan’ın tam olarak uygulanması gerektiği belirtildi. BÖLGESEL KONULAR VE GÜVENLİKİsrail-Filistin çatışmasına adil ve kalıcı çözüm bulunması ve ilgili BM kararları doğrultusunda iki devletli çözümün hayata geçirilmesi ihtiyacına dikkat çekildi.

Liderler, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve birliğine, ayrıca ülkenin güvenliği, istikrarı ve yeniden inşasına verdikleri desteği yineledi. Terörizm, aşırıcılık ve ayrılıkçılığın yanı sıra yasa dışı narkotik uyuşturucu ve psikotrop madde kaçakçılığı, bunların öncülleri, ateşli silah kaçakçılığı ve siber suçlar dahil sınır aşan organize suçlarla mücadelede iş birliği ve koordinasyon kararlılığı da yeniden teyit edildi.

Liderler; ırkçılık, ayrımcılık, yabancı düşmanlığı, İslam’a karşı nefret, nefret söylemi ve dezenformasyonla mücadelede iş birliği yapma ve uluslararası platformlardaki çabaları eş güdüm içinde yürütme taahhütlerini yineledi. Bildiride, “TDT Üye Devletleri ve Gözlemcileri Arasında Suçla Mücadele Konseyi Kurulmasına İlişkin Anlaşma”nın imzalanmasının teşvik edildiği kaydedildi.

Siber güvenlik alanındaki mutabakat zaptının imzalanmasının ve TDT Siber Güvenlik Konseyi’nin kurulmasına yönelik istişarelerin hızlandırılması çağrısı yapıldı. TİCARET VE ULAŞIM KORİDORLARITDT üyesi devletlerdeki işletmeler arasında endüstriyel iş birliğinin geliştirilmesi kararlaştırıldı.

Tarafların karşılıklı çıkarları ve üretim kapasiteleri gözetilerek doğrudan ticari temasların kurulması, üretim teknolojilerinin paylaşılması ve ortak projelerin araştırılması öngörüldü. Ticareti kolaylaştırmak için gümrük iş birliğinin geliştirilmesi, dijitalleşmenin teşvik edilmesi, bölgesel bağlantısallığın güçlendirilmesi ve modernizasyonun ilerletilmesi de bildiride yer aldı.

Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru’nun geliştirilmesi ve Bakü-Tiflis-Kars demir yolu dahil ilgili demir yolu ağlarının tam olarak kullanılması ve bütünleştirilmesine yönelik taahhütler yinelendi. Zengezur Koridoru ile Çin-Kırgızistan-Özbekistan demir yolunun geliştirilmesi ve bu hatların Orta Koridor’a bağlanmasını kolaylaştırmak için iş birliği yapılacağı belirtildi.

Üye devletlerin ilgili makamlarının, Türk dünyasında bağlantıyı güçlendirecek öncelikli ulaştırma koridorlarının belirlenmesi, geliştirilmesi ve güçlendirilmesi için kapsamlı bir stratejik çerçeve niteliğindeki “TDT Ulaşım Koridorları Stratejisi”ni hazırlaması öngörüldü. Üye devletlerin ilgili makamlarının, sınır geçişleri, limanlar ve feribotlar dahil Orta Koridor’un tüm bölümlerinde yük taşımacılığının süresini değerlendirmeleri ve teslimat sürelerini kısaltacak önlemleri almaları teşvik edildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti ile Kazakistan Cumhuriyeti arasında 15 Ekim 2026 tarihinde imzalanan Hazar Geçişli Uluslararası Ulaştırma Koridoru’nun Geliştirilmesine İlişkin İşbirliği Anlaşması dikkate alındı. Diğer ilgili TDT üye devletleri, bölgesel bağlantısallığı teşvik etmek ve Orta Koridor’u geliştirmek amacıyla anlaşmaya katılmaya davet edildi.

Bildiride Azerbaycan-Gürcistan-Türkiye-Bulgaristan koridoru ile Hazar-Karadeniz-Avrupa Yeşil Enerji Koridoru’nun geliştirilmesine destek verildi. Enerji güvenliği bakımından kritik minerallerin rolüne dikkat çekilerek olası iş birliği fırsatlarının araştırılması istendi.

TDT üyesi devletlerin, teşkilatın uzay bilimi, teknolojisi ve inovasyon alanındaki küresel görünürlüğünü artırmak üzere önemli uluslararası uzay etkinlikleri kapsamında “Türk Dünyası Uzay Günleri” düzenlemeleri de teşvik edildi. KÜLTÜR, EĞİTİM VE GENÇLİKOrtak Müze Kart projesi çalışma grubu kapsamında yürütülen çalışmalar not edildi.

Müzelere erişimin kolaylaştırılması, kültürel değişim ve bölge içi turizmin canlandırılması, üye devletlerin ortak tarihî ve kültürel mirasının pekiştirilmesi için çabaların hızlandırılması çağrısı yapıldı. Taşkent’in 2027 Yılı Türk Dünyası Turizm Başkenti ilan edilmesi memnuniyetle karşılandı.

Kadının güçlendirilmesi, aile kurumunun desteklenmesi, geleneksel aile ve kültür değerlerinin genç kuşaklara aktarılması ve kültürel mirasın korunmasında yaşlı nesillerin rolünün takdir edilmesi gerektiği vurgulandı. Türk tarafının TDT Aile ve Kadın Konseyi kurulması girişimi de not edildi.

Türk devletleri ile küresel topluluklar arasındaki kültürel, dilsel ve sosyal ilişkilerin güçlendirilmesinin önemi yinelendi. Üye devletlerin yükseköğretimden sorumlu bakanları ve ilgili makamları, Daimi TÜRKÜNİB Sekretaryası ile Tahsisli Orhun Değişim Programı Fonu kurulmasına ilişkin istişareleri sürdürmeye teşvik edildi.

Azerbaycan Cumhuriyeti’nin Türk Üniversiteler Ligi kurulması önerisi ve Türkiye Cumhuriyeti’nin “Türk Dünyası Yükseköğretim Alanı” girişimi not edildi. Türk Dünyası genelindeki gençlik girişimlerinin desteklenmesi ve gençlerin fikirleriyle projelerini hayata geçirmeye teşvik edilmesi kararlaştırıldı.

Ortak Türk Alfabesi’nin yaygınlaştırılması, kullanımına ilişkin Önerilen Kılavuz ilkelerinin benimsenmesi ve bu alfabe ile yazılan edebî ve bilimsel eserlerin yayımlanması yönünde Türk Akademisi’nin çalışmaları takdir edildi. BM ile yakın iş birliği içinde New York’ta “Türk Haftası” etkinliği düzenlenmesi teklifi memnuniyetle karşılandı; tüm Türk İş Birliği Kuruluşlarına, üye devletler ve TDT Sekretaryası ile yakın ve eş güdümlü çalışma talimatı verildi.

Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in, TDT kapsamında 2027 yılını “Doğa Koruma Yılı” ilan etme önerisi memnuniyetle karşılandı. TDT 14’üncü Zirvesi’nin 2027 yılında Özbekistan Cumhuriyeti’nde yapılmasına karar verildi.