2 Bin Yıllık Altın Levhada Gaziantep İzleri Ortaya Çıktı

Gaziantep’teki Dülük Antik Kenti’nin adı, Gürcistan’da ortaya çıkarılan yaklaşık 2 bin yıllık altın levhayla yeniden tarih sahnesine çıktı. Antik döneme ait Yunanca yazıtta geçen “Dolichenian Tanrısı” ifadesinin, kökeni Dülük’e uzanan Jüpiter Dolichenus kültüne işaret ettiği belirlendi.

Gürcistan’ın Karadeniz kıyısındaki Gonio Kalesi’nde yürütülen arkeolojik kazılarda bulunan küçük bir altın levha, taşıdığı yazıyla dikkatleri Gaziantep’e çevirdi.

Yaklaşık 2 bin yıllık olduğu değerlendirilen eser, günümüzde Gonio olarak bilinen ve antik dönemde Apsaros adıyla anılan kalede 2024 yılında gerçekleştirilen kazılarda gün yüzüne çıkarıldı. İncelemelerde levhanın üzerinde Yunanca bir adak yazısı bulunduğu belirlendi.

Yazıtta adı geçen ilahi varlığın ise antik çağda Doliche olarak bilinen, bugünkü Gaziantep sınırları içerisindeki Dülük Antik Kenti ile bağlantılı olduğu ortaya çıktı.

Avuç içine sığabilecek ölçülerdeki altın levha, yaprak şeklindeki tasarımıyla da dikkat çekiyor. Eser üzerindeki Yunanca yazıda Thrasymedes isimli bir kişinin levhayı “Dolichenian Tanrısı”na adadığı ifade ediliyor.

Bu bağlantı, Dülük Antik Kenti açısından oldukça önemli bir tarihi veri olarak değerlendiriliyor. Çünkü Jüpiter Dolichenus kültünün ortaya çıkış noktalarından biri olarak antik Doliche gösteriliyor.

Jüpiter Dolichenus, Roma döneminde özellikle askerler arasında yaygınlaşan kültlerden biri olarak biliniyor.

Kültün temelinde, antik Kommagene coğrafyasında tapınılan yerel bir fırtına tanrısı bulunuyordu. Doliche merkezli bu inanç zaman içerisinde Roma dünyasının farklı bölgelerine yayıldı. Özellikle MS 2. ve 3. yüzyıllarda Roma ordusuyla birlikte geniş bir coğrafyada etkili olduğu biliniyor.

Gürcistan’da bulunan altın levha ise bu inancın yalnızca yerel bir kült olarak kalmadığını, Roma İmparatorluğu’nun Karadeniz kıyılarına kadar uzanan geniş coğrafyasında da iz bıraktığını gösteren dikkat çekici buluntular arasında yer alıyor.

Gürcistan’daki buluntunun Dülük ile doğrudan bağlantı kurması, antik kentin Roma dönemindeki dini ve kültürel etkisinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir.

Uzmanların levha üzerindeki yazıt ve Jüpiter Dolichenus kültüyle ilgili çalışmaları, önümüzdeki dönemde Dülük’ün Roma dünyasındaki konumuna ilişkin yeni bilgilerin ortaya çıkmasına da zemin hazırlayabilir.

Eserle ilgili araştırma sonuçları 2026 yılında Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik dergisinde yayımlandı. Varşova Üniversitesi de keşfe ilişkin bilgileri 29 Haziran 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaştı.