Akciğer kanseri erken tanısı için uyarı: Geçmeyen öksürüğe dikkat

Liv Hospital Ulus Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Tunç Laçin, Kasım Ayı Akciğer Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı açıklamada akciğer kanseri erken tanısının önemine dikkat çekti. Laçin, geçmeyen öksürük ve nefes darlığının hafife alınmaması gerektiğini belirtti.

Erken dönemde sessiz ilerleyen bir hastalık

Prof. Dr. Laçin'in açıklamasına göre akciğer dokusunda oluşan tümörler başlangıç aşamasında belirgin bir şikâyete yol açmayabiliyor. Hastaların önemli bir bölümü de şikâyetler ortaya çıktıktan sonra sağlık kuruluşlarına başvuruyor.

Bu nedenle kendini sağlıklı hisseden birinin akciğerinde sorun olmadığı sonucuna varmaması gerekiyor.

Hastalığın ölçeği de dikkat çekici. Dünya genelinde 20,6 milyon yeni kanser vakası ve 9,8 milyon kansere bağlı ölüm kaydedildiği belirtilen 2024 verilerinde, akciğer kanseri kansere bağlı yaşam kayıplarının yaklaşık beşte birinden sorumlu tutuldu.

Türkiye'de ise 2022 verilerine göre yılda yaklaşık 41 bin yeni akciğer kanseri vakası tespit ediliyor. Ölüm sayılarına ilişkin rakamlar kaynaklar ve yıllara göre farklılık gösteriyor; bazı kaynaklarda dünyadaki yıllık ölüm sayısı 1,6 milyon, bazılarında 1,8 milyon olarak verildi.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Laçin, geçmeyen ya da giderek artan öksürüğü, kanlı balgamı, nefes darlığını, göğüs ağrısını, açıklanamayan kilo kaybını ve sürekli yorgunluğu akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında sayıyor. Uzmana göre bu şikâyetlerin varlığı tek başına kanser anlamına gelmiyor; ancak risk grubundaki kişilerin bu belirtileri sigara kullanımına ya da mevsimsel hastalıklara bağlayarak değerlendirmeyi geciktirmemesi gerekiyor.

Tıbbi kaynaklar da bu uyarıyı destekliyor. Tümörlerin solunum yollarını daraltarak balgamın vücuttan kolayca atılmasını engelleyebildiği ve bunun öksürüğü kronikleştirebildiği belirtiliyor.

Sigara dışındaki risk faktörleri

Laçin, sigaranın akciğer kanseri açısından en önemli önlenebilir risk faktörü olduğunu söylüyor. Ancak hastalığın hiç sigara kullanmamış kişilerde de görülebildiğini vurguluyor. Açıklamada pasif sigara dumanı, hava kirliliği, asbest ve bazı mesleki kimyasallarla uzun süreli temas da risk faktörleri arasında sayıldı.

Ailesinde akciğer kanseri öyküsü bulunanların da bireysel risklerini hekimleriyle değerlendirmesi öneriliyor.

Tıbbi kaynaklarda sigara oranına dair rakamlar da yer alıyor. Bir kaynakta akciğer kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 70'inin sigaraya bağlı olduğu, sigara içmeyenlerde ise radonun önemli bir risk faktörü olduğu belirtiliyor.

Başka bir kaynak ise akciğer kanserli hastaların yaklaşık yüzde 15'inin hiç sigara içmemiş kişilerden oluştuğunu aktarıyor.

Düşük doz tomografiyle tarama

Laçin'e göre belirli risk gruplarında düşük doz bilgisayarlı tomografi (BT) ile yapılan tarama, hastalık henüz belirti vermeden saptanmasına yardımcı olabiliyor. Uluslararası önerilerde, belirli yaş ve sigara öyküsüne sahip yüksek riskli kişilere yıllık düşük doz BT taraması önerilebiliyor.

Uzman, herkesin rutin olarak tomografi çektirmesinin doğru bir yaklaşım olmadığını da belirtiyor.

“Her bireyin rutin olarak tomografi çektirmesi doğru bir yaklaşım değil.” – Prof. Dr. Tunç Laçin

Laçin, tarama kararının yaş, sigara geçmişi, genel sağlık durumu ve kişisel risk faktörleri göz önünde bulundurularak hekimle birlikte verilmesi gerektiğini söylüyor.

Cerrahi tedavide yeni yöntemler

Akciğer kanserinde tedavinin hastalığın evresine ve hastanın genel durumuna göre belirlendiği ifade ediliyor. Laçin, özellikle erken evredeki uygun hastalarda cerrahinin önemli bir seçenek olduğunu belirtiyor. Açıklamaya göre video yardımlı torakoskopik cerrahi (VATS) ve robotik cerrahi gibi yöntemlerle büyük kesiler yerine küçük kesilerle operasyon yapılabiliyor.

Bu tekniklerin ameliyat sonrası ağrıyı azaltabildiği, hastanede kalış süresini kısaltabildiği ve günlük yaşama daha erken dönülmesini sağlayabildiği aktarıldı. Uzmana göre her hasta için aynı yöntem uygun olmayabilir ve tedavi planı tümörün özelliklerine göre kişiselleştirilmeli.

Laçin, akciğer kanserinden korunmanın en önemli yollarından birinin tütün ürünlerinden uzak durmak olduğunu, risk grubundaki kişilerin ise taramalar konusunda bilinçlenmesi gerektiğini söylüyor. Açıklamasında, Kasım ayının akciğer sağlığına dair toplumsal farkındalığı artırmasını dilediğini belirtti.

Sıkça sorulan sorular

Akciğer kanserinin ilk belirtileri nelerdir?

Prof. Dr. Tunç Laçin, geçmeyen ya da giderek artan öksürük, kanlı balgam, nefes darlığı, göğüs ağrısı, açıklanamayan kilo kaybı ve sürekli yorgunluğu akciğer kanserinde görülebilen belirtiler arasında sayıyor. Hastalık erken dönemde belirti vermeyebildiği için bu şikâyetlerin ertelenmeden değerlendirilmesi öneriliyor.

Sigara içmeyenler de akciğer kanserine yakalanabilir mi?

Evet. Laçin, hastalığın hiç sigara kullanmamış kişilerde de görülebildiğini belirtiyor. Pasif sigara dumanı, hava kirliliği, asbest ve bazı mesleki kimyasallarla uzun süreli temas da risk faktörleri arasında sayılıyor.

Akciğer kanseri taraması kimlere yapılır?

Uluslararası tarama önerilerinde belirli yaş ve sigara öyküsüne sahip yüksek riskli kişilere yıllık düşük doz BT taraması önerilebiliyor. Laçin, her bireyin rutin olarak tomografi çektirmesinin doğru olmadığını ve kararın hekimle birlikte verilmesi gerektiğini söylüyor.

Akciğer kanserinde cerrahi tedavi her hastaya uygulanır mı?

Hayır. Laçin, cerrahinin özellikle erken evredeki uygun hastalarda önemli bir seçenek olduğunu belirtiyor. Tedavi planının tümörün özelliklerine ve hastanın durumuna göre kişiselleştirilmesi gerektiğini ifade ediyor.