Erzincan’ın Manevi Mirası TYB’de Yeniden Hayat Buldu

Şube binasında düzenlenen sezonun ilk programında Prof. Dr. Orhan Aktepe, Erzincan’ın manevi ve kültürel geçmişinde önemli bir yere sahip olan mutasavvıf şair Leblebici Baba’nın hayatı ve şiirlerini konu aldı.

Etkinliğin ana gündemini ise Aktepe’nin hazırladığı ve ikinci baskısı gerçekleştirilen Tuhfet’ül-Uşşak adlı eser oluşturdu. Erzincan’ın tasavvuf geleneğine ışık tutan programda, şehrin yetiştirdiği önemli manevi şahsiyetler ve geçmişten günümüze uzanan irfan geleneği hakkında bilgiler paylaşıldı.

Yeni Sezonun İlk Konuğu Prof. Dr. Orhan Aktepe Oldu

Programın açılışında konuşan Türkiye Yazarlar Birliği Erzincan Şube Başkanı Halil İbrahim Özdemir, haftalık etkinliklere verilen aranın ardından yeni sezonun ilk programını gerçekleştirdiklerini belirtti. Bu yıl programlara başlamada biraz gecikme yaşandığını ifade eden Özdemir, sezonun ilk etkinliğini Prof.

Dr. Orhan Aktepe’nin hazırladığı Leblebici Baba’nın eseriyle açmaktan duydukları memnuniyeti dile getirdi.

Aktepe’ye programa katılımından dolayı teşekkür eden Özdemir, Vahdettin Yüksel Yalçınkaya’nın da katılımcılara selamlarını ileterek sözü konuğa bıraktı.

Erzincan’ın Tasavvuf Tarihi ve Dergâhları Anlatıldı

Konuşmasına davetlerinden dolayı TYB Erzincan Şube Başkanı ve yönetimine teşekkür ederek başlayan Prof. Dr. Orhan Aktepe, kitabın ortaya çıkış sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Kendini edebiyat tarihçisi veya şair olarak tanımlamadığını, şiir yazmadığını ve şiir sanatının uzmanlık alanı olmadığını belirten Aktepe, eseri hazırlamasının kendisi açısından farklı bir süreç olduğunu ifade etti.

Konuşmasında İslam tasavvufunun ve tarikatların tarihsel gelişimine geniş yer ayıran Aktepe, farklı dinlerde mistik anlayışların bulunduğunu, Türklerin İslamiyet’i kabul etmesi ve Anadolu’ya yerleşmesinde tasavvuf geleneği ile tarikatların önemli rol oynadığını anlattı.

Anadolu’daki tasavvuf geleneğinin Orta Asya kökenlerine dikkat çeken Aktepe, Erzincan’ın da tarih boyunca tasavvuf ve tarikat kültürünün güçlü şekilde yaşandığı şehirlerden biri olduğunu vurguladı.

Erzincan’da tekkelerin kapatıldığı dönemde dört önemli dergâhın bulunduğunu aktaran Aktepe, bunların Sami Efendi dergâhının iki kolu olan Şeyh Beşir Efendi ve Şeyh Abdurrahman Efendi tekkeleri, Şeyh Saffet Efendi’nin Kadirî tekkesi ile Kemahlı Hacı İbrahim Efendi’nin Mevlevî tekkesi olduğunu kaydetti.

Terzibaba’nın Erzincan’ın Manevi Hayatındaki Yeri

Programda Nakşibendî tarikatının Halid-i Bağdadi koluna da değinen Prof. Dr. Orhan Aktepe, Halid-i Bağdadi’nin ilim ve irşat yolculuğu hakkında bilgiler verdi. Abdullah Dehlevi ile tanışmasının ardından Hindistan’a giden, daha sonra Bağdat ve Şam’da faaliyetlerini sürdüren Halid-i Bağdadi’nin tasavvuf tarihindeki yerini anlattı.

Bu dönemde önemli ilim ve tasavvuf insanlarının Halid-i Bağdadi’nin irşat halkasında bulunduğunu belirten Aktepe, Abdullah Mekki Erzincani’nin de bu isimler arasında yer aldığını ifade etti.

Abdullah Mekki’nin tarikatı yaymak amacıyla Erzurum üzerinden Erzincan’a geldiğini aktaran Aktepe, Erzincan’daki irşat faaliyetlerinin başına Terzibaba’nın getirilmesinin tavsiye edildiğini söyledi.

Hazar Denizi çevresinden göç ederek Erzincan’a yerleşen ve geçimini terzilik yaparak sağlayan Terzibaba’ya görev teklif edildiği sırada yaşananları da anlatan Aktepe, Terzibaba’nın dünya menfaati için dinî hizmette bulunmayacağını ifade eden sözünü hatırlattı.

Terzibaba’nın kısa sürede geniş bir müridan topluluğuna ulaştığını belirten Aktepe, Erzincan’da ehl-i sünnet anlayışına uygun tasavvuf geleneğinin yayılmasında önemli bir rol üstlendiğini dile getirdi.

Leblebici Baba’nın Hayatı ve Eserinin Ortaya Çıkış Süreci

Programın en dikkat çeken bölümünü ise Erzincanlı mutasavvıf şair Leblebici Baba ve Tuhfet’ül-Uşşak adlı eseri oluşturdu.

Erzincan’ın tarihî şahsiyetleri hakkında yazılı kaynakların sınırlı olmasına değinen Prof. Dr. Orhan Aktepe, şehirde sözlü kültürün güçlü olmasına rağmen geçmişte yaşamış önemli isimlerin hayatlarına ilişkin ayrıntılı bilgilere ulaşmanın kolay olmadığını söyledi.

Leblebici Baba’nın Terzibaba’nın tasavvuf halkasına mensup şairlerden biri olduğunu belirten Aktepe, aslen Çağlayan yolu üzerindeki Zetkığ (Değirmen) köyünden olduğunu ve daha sonra Erzincan’a yerleştiğini aktardı. Leblebici Baba’nın Sıbyan Mektebi’nde eğitim gördüğünün bilindiğini ifade eden Aktepe, hayatına ilişkin en kapsamlı bilgilerin Aşçı İbrahim Efendi’nin dört ciltlik Aşçı Dede Hatıratı adlı eserinde yer aldığını kaydetti.

Leblebici Baba’nın hayatına ilişkin bilgilerin söz konusu eserde, Hacı Fehmi Efendi silsilesi anlatılırken birkaç cümleyle aktarıldığını belirten Aktepe, bu durumun Erzincan’ın tarihî ve tasavvufi şahsiyetlerinin araştırılmasında karşılaşılan kaynak sorununu da ortaya koyduğunu ifade etti.

İkinci Baskıda Günümüz Okuyucusu İçin Sözlük

Tuhfet’ül-Uşşak eserinin yayınlanma sürecine ilişkin de bilgi veren Prof. Dr. Orhan Aktepe, kitabın ilk baskısının 1990’lı yıllarda şair Rıfkı Kaymaz’ın teşvikiyle belediye yayınları arasında yayımlandığını ancak eserin geniş okuyucu kitlesine ulaşamadığını belirtti.

Eserin ikinci baskısının gerçekleştirilmesinde Leblebici Baba’nın torunlarından Vahdettin Yüksel Yalçınkaya’nın istek ve desteklerinin etkili olduğunu ifade eden Aktepe, Türkiye Yazarlar Birliği Erzincan Şube Başkanı Halil İbrahim Özdemir’in girişimleriyle kitabın yeniden okuyucuyla buluşturulduğunu söyledi.

Mutasavvıf şairlerin duygu ve düşüncelerini aktarırken çoğunlukla sembolik bir şiir dili kullandıklarını belirten Aktepe, Leblebici Baba’nın şiirlerini de bu çerçevede değerlendirdi.

Kitabın günümüz okuyucuları tarafından daha rahat anlaşılabilmesi amacıyla ikinci baskının sonuna özel bir sözlük de eklediğini belirten Aktepe, böylece eserde geçen ve günümüzde anlamı bilinmeyen kelimelerin okuyucu açısından daha anlaşılır hâle getirilmesini amaçladığını dile getirdi.

Teşekkür Belgesi Takdim Edildi, Kitaplar İmzalandı

Programın sonunda Türkiye Yazarlar Birliği Erzincan Şube Başkanı Halil İbrahim Özdemir tarafından hazırlanan teşekkür belgesi, eğitimci Hıfzı Kaymaz tarafından Prof. Dr. Orhan Aktepe’ye takdim edildi. Aktepe’ye ayrıca ikinci baskısını ilk kez gördüğü Tuhfet’ül-Uşşak adlı kitabı hediye edildi.

Etkinlik, Prof. Dr. Orhan Aktepe’nin kitabın ikinci baskısını katılımcılar için imzalamasıyla devam etti. Kitaplarını imzalayarak dinleyicilere takdim eden Aktepe, programın ardından gerçekleştirilen çay sohbetinde katılımcıların sorularını yanıtladı.