Yapay Zeka Destekli Milli Polen Bankası ile Balda Sahteciliğe Son

Ankara'da faaliyet gösteren Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi, balın bitkisel kökenini tespit etmek için kapsamlı bir projeye imza atıyor. TÜBİTAK 1001 Programı tarafından desteklenen AutoPol: Otomatize Polen Tanımlama ve Flora Takip Sistemi Geliştirilmesi başlıklı çalışma, bal sektöründeki kalite standartlarını yükseltmeyi amaçlıyor.

ODTÜ bünyesindeki Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (ROMER) uzmanlarının da yer aldığı ekip, yapay zeka ve mekanik sistemleri entegre ederek yeni bir teknoloji geliştiriyor. Projenin temelinde, bal örneklerindeki polenlerin otomatik olarak taranması ve sınıflandırılması yatıyor.

Geliştirilen özel mikroskop sistemi, örnekleri odaklayarak dijital ortama aktarıyor ve yapay zeka algoritmaları sayesinde polen türleri ile sayılarını hızla belirliyor. Bu yöntem, geleneksel yöntemlerde uzmanların saatlerce süren manuel inceleme zorunluluğunu ortadan kaldırarak analiz süreçlerini standartlaştırıyor.

Böylece balın hangi bitkiden elde edildiği kesin verilerle doğrulanabiliyor. Proje yürütücüsü Dr. Babür Erdem, Türkiye'nin dünya bal üretiminde üçüncü sırada olduğunu hatırlatarak, sektördeki en büyük sorunun tağşişli ve sahte ürünler olduğunu vurguladı.

Erdem, geliştirilen sistemin bakanlıklar ve özel laboratuvarlar tarafından kullanılabileceğini belirterek, balın gerçekliğinin çok daha kısa sürede ve yüksek doğrulukla raporlanabileceğini ifade etti. Uzman ihtiyacını minimize eden bu teknoloji, bal sahteciliğiyle mücadelede kritik bir rol üstlenmeye hazırlanıyor.

Çalışmanın bir diğer önemli ayağı ise Türkiye'nin ilk dijital milli polen bankasının oluşturulmasıdır. Sahadan toplanan polen örneklerinden elde edilen verilerle kurulacak bu veri tabanı, hem fiziksel preparatları hem de dijital görüntüleri içerecek.

Bu arşiv, sadece bal analizi için değil, aynı zamanda biyolojik çeşitliliğin takibi ve çevresel değişimlerin bilimsel olarak incelenmesi için de önemli bir kaynak teşkil edecek. Projenin ilerleyen aşamalarında, sistemin kapsamının genişletilmesi planlanıyor.

Havadaki polenlerin toplanmasıyla birlikte hava kalitesinin izlenmesi ve alerjen takibi gibi konularda da veriler sağlanması hedefleniyor. Türkiye'de bir ilk olma özelliği taşıyan bu dijital polen bankası ve yapay zeka tabanlı analiz sistemi, hem gıda güvenliğini sağlamayı hem de ekolojik araştırmalara dijital bir altyapı sunmayı amaçlıyor.