Fon vurgunu: 1 milyon yok, ortalama 124 bin lira dağıtıldı

İBRAHİM EKİNCİ | Piyasalarda yön arayanlar için veriyle konuşan ekonomi bülteni... Piyasalarda neler oldu? Bu hafta neler olabilir? Yatırım bankalarının ve uzmanların tahminleri neler? Ekonomi takviminde neler var?

Paylaş Paylaş WhatsApp Kopyala İBRAHİM EKİNCİ

Fon vurgunu ile ilgili geçen haftanın en önemli gelişmesi ödemelere başlanmasıydı. Resmi açıklama yapılmadı. Olağanüstü tasfiye kapsamındaki 7 fonda 235 bin 705 yatırımcıya 29,3 milyar lira ödendi. 1 milyon üst sınır yerine en yüksek 250 bin yatırıldı.

Ödenen miktara göre on binlerce kişi 250 bin lira da alamadı. 29,3 milyar yatırımcı başına bölündüğünde ortalamada 124 bin lira ödendiği anlaşılıyor. Bu dağıtımda hangi kaynağın kullanıldığı açıklanmadı. Gönüllü iade hesabında biriken para 17,5 milyar lira toplandığı açıklanmıştı.

Buna göre dağıtılan kaynağın fon varlıklarının nakde çevrilmesinden çok, bu iade hesabının kullanıldığı tahmin ediliyor. Fakat açıklandığı gibi 1 milyon yerine en fazla 250 bin lira dağıtılmasının gerekçesi açıklanmadı. Ara ödemelerin devam edip etmeyeceğine ilişkin de resmi bir açıklama yok.

Operasyonlar devam ediyor ancak doğrudan fonların sahipleriyle sınırlı kalacağı izlenimi var. Yüksek kazanç sağlayan tek bir isim dahi tutuklanmadığı gibi, yüzden fazla vekil ve bürokratın ismi olduğu iddia edile liste de açıklanmadı.

Bu konudaki beklentiler de gittikçe zayıflıyor. Önemli isimlere uzanan kararlar verilip ardından kaldırılıyor. (Fon olayında şimdiye kadar neler oldu?)

ABD Merkez Bankası (Fed) ve Avrupa Merkez Bankası (ECB), yüksek enflasyon ve enerji fiyatlarındaki yükselişe rağmen politika faizlerini beklentiler doğrultusunda sabit bıraktı. Her iki banka da gelecek dönemde faiz kararlarının ekonomik verilere göre şekilleneceği mesajını verirken, enflasyonla mücadelenin süreceğini vurguladı.

Bu hafta ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisi ve Türkiye'deki enflasyon rakamları piyasaların odağında olacak.

NE OLUR? Borsanın bir süre daha fon vurgunun etkisi altında kalmaya devam edeceği tahmin edilebilir. Direnç 11.000 seviyelerinde. Hacim çok düşük. Çok sayıda hisse taban taban giderek borsayı aşağı çekmeye devam ediyor. Bu fonlarla hiç ilgisi olmayan köklü sanayi şirketleri, bankaların hisselerini de baskılıyor.

Fon vurgunu en ariz etkisi borsada izleniyor. Yatırımcı güveninde büyük kayıp var. Hükümet tarafından vurgun kovuşturmalarında kararlılık, hakukilik yansımıyor. İlk günlerde görülen Varlık Fonu desteği de izlenmiyor. Şirketler alımlarla hisselerini desteklemeye, tutundurmaya çalışıyor.

ALTIN: Kapalıçarşı'da işlem gören 24 ayar külçe altının gram satış fiyatı bu hafta yüzde 1,18 azalışla 6 bin 295 liraya, Cumhuriyet altınının satış fiyatı da yüzde 1,67 azalışla 41 bin 180 liraya geriledi. Geçen hafta sonu 11 bin 174 lira olan çeyrek altının satış fiyatı yüzde 1,71 azalışla 10 bin 340 liraya geriledi. Ons altın 4000 doların altına, 3.900 dolar seviyelerine geriledi.

NE OLUR? Altında düşüşün iki önemli nedeni var. Birincisi ABD kaynaklı veriler. ABD büyüme verisi (%3,4) yüksek geldi, tüketici enflasyonu%3,6, çekirdek enflasyon%3,1 geldi. Her iki rakam da%2 hedefinin çok üzerinde. Bu faktörler Fed’in faiz artırımı ihtimalini güçlendirdi.

İkincisi, İran savaşında yeniden şiddetlenme işaretleri var ve petrol fiyatları oldukça yüksek (114 dolar!) seyrediyor. Bu da enflasyon beklentilerini, merkez bankalarının faiz artırımına gidecekleri beklentilerini besliyor.

Altın bir süre daha dalgalı ve baskılı seyredecek gibi görünüyor. Ancak orta ve uzun vadede istikbal gören yatırım kuruluşları var. The Gold & Silver Club (GSC), altın fiyatlarında yeniden yükseliş beklentisini açıkladı.

Kuruluş, 2027'nin ilk çeyreğinde ons altının 4 bin 900-5 bin dolar aralığına ulaşabileceğini öngörürken, mevcut seviyelere göre yüzde 25'e varan yükseliş potansiyeline işaret etti. Bu arada TCMB de dahil merkez bankalarının altın alımları devam ediyor.

NE OLUR? Dövizde süregelen durumun devamı beklenmeli. Baskılı kur rejimi devam edecek.

FAİZ: Bankalarda TL mevduatın basit faizi ortalamada 37,5 seviyesinde. Daha yüksek ve daha düşük faiz verenler de var. Hatırlı müşterilere birkaç puan daha yüksek faiz veriliyor.

NE OLUR? Faiz hala enflasyonun birkaç puan üzerinde kazandırıyor. Piyasaların risklere açık olduğu böyle dönemlerde riskten korunmak için yatırımcıların en önemli seçeneği olarak öne çıkıyor. Faizlerin bir süre daha bu seviyelerde kalacağı, yatırımcısını da ciddi kazandırmasa dahi enflasyona karşı koruyacağı anlaşılıyor.

Ayrıca fon vurgununun yarattığı istikrarsız ortam nedeniyle yabancı çıkışını sınırlamak için de hükümetin yüksek faiz (ve düşük kura) ihtiyacı güçlendi.

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), yatırım fonlarının portföy ve yatırım sınırlamalarına tam uyumda kademeli takvimi kaldırarak süreyi 31 Ocak 2027’ye uzattı. Kurul ayrıca nitelikli yatırımcı olma şartını 10 milyon liradan 50 milyon liraya, işlem hacmi eşiğini ise 5 milyon liradan 25 milyon lira seviyesine çıkardı.

Gayrimenkul ve girişim sermayesi yatırım fonlarında nitelikli yatırımcılara tanınan istisna da kaldırıldı.

SPK, kredili sermaye piyasası işlemlerinde özkaynak oranının esnetilerek uygulanmasına ilişkin tedbirin süresini 13 Kasım 2026 seans sonuna kadar uzattı. SPK, kararın Borsa İstanbul piyasalarında yaşanan gelişmeler dikkate alınarak sermaye piyasalarının güvenilir, şeffaf ve istikrarlı işleyişinin sağlanması ile yatırımcıların hak ve yararlarının korunması amacıyla alındığını bildirdi.

Borsadaki düşüşün fon vurgunu ile doğrudan ilgili olmayan hisselere de yayılması, şirketleri hisselerini desteklemek için harekete geçmelerine yol açtı. Borsa İstanbul'da 26-30 Ekim haftasında 65 şirket kendi paylarını geri aldı.

Bazı şirketlerin birden fazla gün işlem gerçekleştirdiği haftada milyonlarca lotluk alım yapıldı. Bir şirketin 10 milyon lotluk geri alımı öne çıktı.

Borsa İstanbul Grubu, Barikat İnternet Güvenliği Bilişim Ticaret AŞ ile 2017'de başlayan sözleşme ilişkisinin şirketin ortaklık yapısındaki değişiklik nedeniyle erken sonlandırıldığını ve söz konusu şirketin Borsa İstanbul'un bilgi ve sistemlerine erişiminin bulunmadığını bildirdi. Barikat, TERA grubu şirketleri arasında bulunuyor.

Kamuoyunda görevlerini yapmadıkları, vurgunu önlemedikleri için gelişmeden sorumlu tutulan kurumların başında BIST yönetimi geliyor. Ancak şimdiye kadar yönetimi ile ilgili her hangi bir tasarruf olmadı. Geçtiğimiz cumartesi günü suç örgütü üyeliği ve rüşvet suçlaması ile Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun gözaltına alındı.

Ergun, tasfiye fonlar kanun teklifi görüşmelerinde TBMM Plan Bütçe Komisyonunda vekillere bilgi veren isimdi.

SPK VE BORSA’YA ATAMALAR Resmi Gazete'de yayımlanan atama kararına göre, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanlığına Vergi Denetim Kurulu Başkanı Muhsin Atcı atandı. Borsa İstanbul Genel Müdürü Korkmaz Enes Ergun'un fon soruşturması kapsamında gözaltına alınmasının ardından yönetimde görev değişikliğine gidildi.

Genel Müdür Yardımcısı Atilla Türeli, Yönetim Kurulu kararıyla vekaleten genel müdür olarak görevlendirildi.

Kontrolmatik'e TMSF kayyımı atandı. KAP açıklamasında, şirketin tesis ve fabrikalarında idari ve finansal sorunlar yaşandığı, çalışanların büyük bölümünün işten ayrıldığı veya çıkarıldığı ve faaliyetlerin mevcut koşullarda sürdürülemediği bildirildi.

Şirket, “milyar dolarlık küresel teknoloji hamlesi” diye pazarlanmış, 300 binden fazla yatırımcı çekmişti.

AKP çevrelerinde güçlü isimleri ilgilendirilen kararların geri alınmasında son örnek AKP’li vekil Asuman Erdoğan’ın eşi Fatih Erdoğan’ın şirketi için mal varlığının azaltılmamasına yönelik konulan tedbirin kaldırılması oldu. 2023’te 903 bin kişinin katılımıyla halka arz edilen Pasifik Eurasia halktan 850 milyon lira toplamıştı.

Şirketin hisse değeri 16 ayda yüzde 857 oranında şişirilmiş, Pusula’nın yüklü alımları sonrası Fatih Erdoğan milyonlarca lotluk devasa satış yapmıştı. Elinde hisse tutan küçük yatırımcının parası erimiş durumda.

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yürüttüğü fon soruşturmasında Bulls Yatırım Başkanı Kemal Akkaya ve Lydia Holding Başkanı Enver Çevik'in mal varlıkları ile finansal işlemlerine yeniden tedbir getirildi. İki isim hakkındaki önceki tedbirler 9 Ekim'de kaldırılmıştı.

Yatırım şirketi Merril Lynch’in fon vurgununda 8 milyar lira kazandığı, müşterilerinin “bıyıklı yabancı” (TC vatandaşı) olduğu ileri sürülmüştü. Kuruluş, bu iddiaları reddetti. Açıklamada, MLI’ın Borsa İstanbul hisse senedi piyasalarındaki işlemlerine ilişkin yayımlanan haberler gerçeği yansıtmamaktadır.

MLI’ın Türkiye hisse senedi piyasalarında gerçekleştirdiği işlemler Türk bireysel müşteriler adına değil, yalnızca uluslararası kurumsal müşteriler adına yapılmaktadır. Bu işlemler sonucu elde edilen kâr da milyonlar seviyesindedir” denildi. Bu konuda SPK da yalanlayan bir açıklama yapmıştı.

TÜRKİYE SİGORTA 16,5 MİLYARLIK KARŞILIK AYIRDI

Türkiye Sigorta AŞ, fon krizi nedeniyle toplam 15,6 milyar TL’lik riskli varlık için karşılık ayırdığını açıkladı. Bu tutarın dağılımı şöyle: 9 milyar TL: Ödünç verilen, ancak süresinde geri alınamayan devlet tahvilleri.

4 milyar TL: Vadesi dolmasına rağmen ödenmeyen özel sektör tahvilleri. 2,6 milyar TL: Vadesi henüz dolmayan, ancak ihraç eden şirketlerdeki sorunlar nedeniyle riskli hâle gelen varlıklar.

Fon vurgunu, borsa, özel sektör tahvillerinden sonra BES fonlarına da etki etmeye başladı. HDI Fiba Sigorta’nın 2 BES fonunun batık fonlarda yatırımı olduğu ortaya çıkmıştı. Şirket bu kanaldan oluşan riskler için yüzde 100 karşılık ayırınca zarar yazdı.

TCMB toplam rezervleri geçen hafta 6,8 milyar dolar azalarak 162,3 milyar dolara geriledi. Swap hariç net rezervler ise 30,8 milyar dolara indi. QNB ekonomistlerinin hesaplamalarına göre TCMB, 23 Ekim haftasında da 5,7 milyar dolar döviz satışı gerçekleştirdi ve fon krizinin patlak vermesinden bu yana satılan toplam döviz tutarı 16,1 milyar dolara yükseldi.

Dünyanın en büyük kripto para borsası Binance kapsamlı bir siber saldırıya uğradı. Bilgisayar korsanları 6 milyar dolardan fazla varlık çaldı. Saldırı, bugüne kadar kayıtlara geçen en büyük kripto para soygunu olarak niteleniyor.

Uluslararası basında olayın arkasında Kuzey Koreli bir hacker grubunun olabileceği yazıldı.

Çinli oyuncak üreticisi Pop Mart'ın dünya çapında popüler hâle getirdiği Labubu figürlerine yönelik ilgi zayıflarken, şirketin satışlarında sert düşüş yaşandı. Pop Mart'ın Hong Kong Borsasına bildirdiği denetlenmemiş üçüncü çeyrek verilerine göre şirketin temmuz-eylül dönemindeki geliri, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 45 ila yüzde 50 azaldı.

Çin Ulusal İstatistik Bürosu (NBS) imalat sanayi ve imalat dışı PMI'ye ilişkin Ekim ayı sonuçlarını açıkladı. Buna göre, imalat ve imalat dışı sektörlerdeki aktivite, geçen ay genişleme seyrine girmesinin ardından yeniden daralma seyrine döndü.

Çin'de imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) Ekim'de geçen aya kıyasla 0,8 puan azalarak 49,3'e, imalat dışı PMI endeksi de 0,5 puan azalarak 49,7'ye geriledi.