Elazığ’da Deprem Dirençli Kent İçin Kritik Adımlar: “Bilimsel Verilerle Hareket Etmeliyiz”

Yüksek Şehir Plancısı Nihan Yeşilgül Çelik, Elazığ’ın deprem riskine karşı dirençli bir kent haline gelmesi için şehir planlamasının bilimsel veriler temelinde yürütülmesi gerektiğini belirtti. Çelik, yapı güvenliğinden ulaşıma, altyapıdan toplanma alanlarına kadar birçok başlığın birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Yüksek Şehir Plancısı Nihan Yeşilgül Çelik, Elazığ’ın deprem risklerine karşı daha dirençli hale gelmesi için kent planlamasında bilimsel verilerin esas alınması gerektiğini söyledi. Çelik, deprem dirençli kent kavramının yalnızca binaların sağlamlığıyla sınırlı olmadığını; ulaşım, altyapı, haberleşme, sağlık hizmetleri ve açık alanların da bu sürecin önemli parçaları olduğunu ifade etti.
“DEPREM DİRENÇLİ KENTTE MERKEZE İNSAN KONULMALI”Deprem dirençli kenti; risklerini önceden tanıyan, bu riskleri azaltmak için çalışan, deprem sırasında kayıpları sınırlayabilen ve sonrasında yaşamı yeniden sürdürebilen kent olarak tanımlayan Çelik, bu kavramın merkezinde insanın bulunduğunu belirtti. Çelik, “Binaların güvenliği, ulaşımın devamlılığı, suyun akması, haberleşmenin sürmesi ve sağlık hizmetlerine erişim aynı sorumluluğun parçalarıdır” dedi.
ELAZIĞ İÇİN BİLİMSEL VERİLERLE KENT ANALİZİElazığ’ın deprem riskine karşı hazırlanmasında öncelikle kentin bilimsel verilerle tanınması gerektiğine dikkat çeken Çelik, zemin koşulları ve mevcut yapı stokunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Çelik, hangi zeminde ve hangi koşullarda yapılaşılabileceğinin, mevcut binaların durumunun, hangi mahallelerde müdahale önceliği bulunduğunun ve deprem sonrasında hangi yolların kullanılabileceğinin ayrıntılı araştırmalarla ortaya konulması gerektiğini belirtti. Bir mahallenin tamamını “güvenli” ya da “güvensiz” olarak nitelendirmenin doğru olmayacağını ifade eden Çelik, zemin ve yapı özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
ŞEHİR PLANLAMASI DEPREM RİSKİNİ EN BAŞINDAN HESABA KATMALIŞehir planlamasının deprem risklerinin azaltılmasında önemli bir görev üstlendiğini belirten Çelik, imar planlarında alınan kararların kentte yaşayan insanların güvenliğini doğrudan etkilediğini ifade etti. Nüfus yoğunluğu, yapı yüksekliği, zemin koşulları, ulaşım ve altyapı kapasitesinin birlikte ele alınması gerektiğini kaydeden Çelik, deprem riskinin planlama sürecinin en başından itibaren hesaba katılması gerektiğini dile getirdi.
“AZ KATLI YAPILAŞMA TEK BAŞINA GÜVENLİK SAĞLAMAZ”Yapıların kat sayısının tek başına güvenlik ölçütü olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Çelik, az katlı yapılaşmanın da doğru yer seçimi, uygun mühendislik, kaliteli uygulama ve etkin denetimle anlam kazandığını söyledi. Yeni yapılarda denetimin güçlendirilmesinin yanı sıra mevcut yapı stokunun incelenmesi gerektiğine dikkat çeken Çelik, riskli yapılar için bilimsel değerlendirmelere dayalı çözümler üretilmesinin önemine işaret etti.
KENTSEL DÖNÜŞÜMDE YAŞAM KOŞULLARI DİKKATE ALINMALIKentsel dönüşümün başarısının yalnızca binaların yenilenmesiyle ölçülmemesi gerektiğini belirten Çelik, dönüşüm sonrasında mahallede yaşamın nasıl sürdürüldüğünün de değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Çelik, çocukların okula güvenli şekilde ulaşıp ulaşamadığı, ambulansların sokaklara erişip erişemediği, mahallede yeterli açık alan bulunup bulunmadığı, altyapının artan nüfusu karşılayıp karşılamadığı ve dönüşüm sürecinde vatandaşların barınma güvencesinin korunup korunmadığı gibi soruların dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
TOPLANMA ALANLARI GERÇEKTEN KULLANILABİLİR OLMALIElazığ’daki park, meydan ve açık alanların deprem sonrasında önemli bir işlev üstleneceğini belirten Çelik, toplanma alanlarının yalnızca harita üzerinde belirlenmesinin yeterli olmadığını söyledi. Toplanma alanlarının erişilebilirliği, kapasitesi ve çevresindeki olası tehlikelerin değerlendirilmesi gerektiğini belirten Çelik, geçici barınma alanlarında su, sanitasyon, enerji ve ulaşım imkanlarının da önceden planlanması gerektiğini ifade etti.
ULAŞIM VE ALTYAPIDA ALTERNATİFLER OLUŞTURULMALIDeprem sonrasında ulaşımın devamlılığının hayati önem taşıdığını vurgulayan Çelik, yolların enkaz nedeniyle kapanması ihtimaline karşı alternatif güzergahların önceden belirlenmesi gerektiğini söyledi. Hastaneler, itfaiye ve yardım ekiplerinin erişiminin korunması gerektiğini ifade eden Çelik, su, elektrik ve haberleşme sistemlerinde oluşabilecek hasarı azaltacak önlemler ile yedek çözümlerin geliştirilmesinin önemine dikkat çekti. Çelik, kent direncinin deprem sonrasında insanların temel ihtiyaçlarına ne kadar hızlı ulaşabildiğiyle de ölçüldüğünü belirtti.
“TOPLUMUN TAMAMI HAZIRLIK SÜRECİNE DAHİL EDİLMELİ”Depreme hazırlığın yalnızca kamu kurumlarının sorumluluğunda olmadığını ifade eden Çelik, toplumun tüm kesimlerinin sürece dahil edilmesi gerektiğini söyledi. Her çocuğun okulunda, her çalışanın işyerinde ve her ailenin evinde deprem anında ne yapacağını bilmesi gerektiğini belirten Çelik, yaşlıların, engellilerin ve desteğe ihtiyaç duyan kişilerin tahliye ve barınma ihtiyaçlarının da önceden planlanması gerektiğini kaydetti. Belediyeler, kamu kurumları, üniversiteler, meslek odaları ve vatandaşların ortak hedefler doğrultusunda çalışması gerektiğini ifade eden Çelik, risk azaltma çalışmalarında hangi adımın kim tarafından ve ne zaman gerçekleştirileceğinin açık şekilde belirlenmesi gerektiğini söyledi.
“BUGÜN VERİLEN KARARLAR YARIN HAYAT KURTARABİLİR”Elazığ’ın geleceği için bugün alınacak kararların yarın insanların hayatını doğrudan etkileyebileceğini vurgulayan Çelik, korunan bir açık alanın, doğru belirlenen bir yapılaşma koşulunun, zamanında güçlendirilen bir binanın veya erişilebilir tutulan bir yolun deprem anında yaşamsal değer taşıyabileceğini ifade etti. Çelik, deprem dirençli bir Elazığ inşa etmenin gelecek nesillere güvenli bir şehir bırakma sorumluluğu olduğunu belirterek, “Yaşadığımız acının hafızasını, bilimle ve kararlı uygulamalarla geleceği koruyan bir güce dönüştürebiliriz” dedi. Çelik, deprem sonrasında sorulacak en önemli sorunun ise bugünden belli olduğunu belirterek, “Yapabileceklerimizi zamanında yaptık mı?” ifadelerini kullandı.