Kızılay’da ayakkabı tamirciliğine adanan 56 yıl: Recep Usta’nın hikâyesi

Ankara’nın Çankaya ilçesindeki Kızılay’da 56 yıldır ayakkabı tamirciliği yapan Recep Katı, çocuk yaşta başladığı mesleğinde yıllar içinde müşterileriyle güçlü bağlar kurdu. Katı, “56 yıldır bu mesleği yapıyorum. Daha 10 yaşındayken çalışmaya başladım.

Babam da bu mesleği yapıyordu, biz de onun izinden giderek çalışmaya devam ettik. Aslında en iyisi bir meslek edinmek. Çocuklarımızı okuttuk, iki çocuğum var. Artık emekli olduk, torunlarla vakit geçiriyoruz. Yapabildiğimiz kadar çalışmaya devam ediyoruz” ifadelerini kullandı.

GELENEKSEL AYAKKABI TAMİRCİLİĞİ ESKİ GÜNLERİNİ ARIYORSpor ayakkabıların yaygınlaşmasıyla birlikte geleneksel ayakkabı tamirciliğine olan talebin azaldığını belirten Katı, “İşler eskisi gibi değil. Spor ayakkabılarının yaygınlaşması bizi çok etkiledi.

Eskiden deri ve kösele ayakkabılar vardı. Sürekli kadın ayakkabılarının topuklarını, ince topuklu ayakkabıları tamir ederdik. Şimdi spor ayakkabılar çıktı. Maddi durumu iyi olanlar beş bin, on bin liralık ayakkabılar alabiliyor.

Maddi durumu olmayanlar ise yıllardır aynı spor ayakkabıları giymeye devam ediyor. Spor ayakkabıya olan ilginin artması işimizi de etkiledi. Ama dediğim gibi, vakit geçiriyoruz, elimizden geldiğince çalışıyoruz. Bir yandan da para kazanıp geçimimizi sağlamaya çalışıyoruz” şeklinde konuştu.

ÜNİVERSİTEDEN MESLEK HAYATINA, DEĞİŞMEYEN ADRES AYAKKABI TAMİRCİSİKatı, aradan yıllar geçse de kendisini unutmayan müşterilerinin dükkânına uğradığını söyleyerek şöyle devam etti:“Ayakkabı tamiri yaparken müşteri memnuniyetine dikkat ediyoruz. Elimizden geldiği kadar işimizi en iyi şekilde yapmaya çalışıyoruz.

56 yıldır buradayız. Bizi tanıyan, bilen müşterilerimiz geliyor. Bir yerde tanınmak ve bilinmek önemli. Bizi yıllardır tanıyan müşterilerimiz sayesinde işimizi sürdürüyoruz. Örneğin, burada öğrenciyken üniversiteyi kazanıp hukuk fakültesini bitiren, avukat veya hâkim olan ve daha sonra Ankara’ya tayin edilen kişiler bile buraya gelip ‘Usta hâlâ burada mı?’ diye soruyorlar.

Böyle müşterilerimizin olması bizi mutlu ediyor. Onların bizi unutmaması çok güzel. Dükkânımızın tanıtımı konusunda ise bizi bilenler zaten geliyor. Ancak buraya ilk kez gelenler dükkânı bazen lokanta sanabiliyor. Eski müşterilerimiz doğrudan bizi buluyor, çünkü yıllardır buraya gelip gidiyorlar.

Tek başıma çalıştığım için her müşteriye yetişmekte zorlanabiliyorum. Buna rağmen müşterilerimiz beni anlayışla karşılıyor ve idare ediyorlar. Ben de elimden geldiğince işimi en iyi şekilde yapmaya çalışıyorum.” Recep Katı, “Şükürler olsun, kazandığımızla dükkânın kirasını ve elektrik masraflarını karşılayabiliyoruz.

Devletten herhangi bir destek almıyoruz. Bağ-Kur primimizi kendimiz ödüyoruz. Esnaf olarak kendi imkânlarımızla ayakta kalmaya çalışıyoruz. Bugün primler çok yükseldi, ödemekte zorlanıyoruz. Özellikle genç esnafın durumu da oldukça zor” dedi.

BİR MESLEK DAHA TARİHE KARIŞMA TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYAMesleğin giderek unutulmasından kaygı duyan Katı, “Mesleğin yeni nesillere öğretilmesi gerektiğini düşünüyorum. Terzilik, berberlik ve ayakkabı tamirciliği gibi mesleklerin devam etmesi gerekiyor.

Ancak artık çırak yetişmiyor. Eğitim süresinin uzamasıyla birlikte çocuklar okuldan sonra meslek öğrenmeye yönelmiyor. Eskiden bir çocuk ustanın yanına geldiğinde çay getirir, dükkânı süpürür, yavaş yavaş işi öğrenirdi. Şimdi gençler bunları yapmak istemiyor.

Aileler de çocuklarını bu mesleklere yönlendirmekte zorlanıyor. Bir de çırak çalıştırmanın maliyeti var. Sigortası, ücreti ve diğer masrafları derken bir çırağı yetiştirmek kolay olmuyor. Eskiden usta, çırağına mesleği öğretir, onu kendi evladı gibi görürdü.

Şimdi bu düzen giderek kayboluyor. Benim gibi bu mesleği yapan birkaç usta daha var. Ancak bazı ustalar yaşlılık nedeniyle işi bıraktı. Böyle giderse bu meslekler zamanla yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacak. İnsanlar bazen mecbur kaldıkları için ayakkabılarını tamir ettiriyor.

Özellikle kaliteli ve pahalı ayakkabıları atmak yerine tamir ettirmeyi tercih ediyorlar” ifadelerini kullandı. Katı, ayakkabı tamirinde harcanan zamanın hasarın boyutuna ve yapılacak işlemlere bağlı olduğunu söyleyerek “Ayakkabı tamirinin süresi, yapılacak işin durumuna göre değişiyor.

Bazı işler 15 dakikada bitebilirken bazıları üç dört saat sürebiliyor. Örneğin, ayakkabının birçok parçasının değiştirilmesi gerektiğinde daha uzun zaman harcıyoruz. Artık 500 liraya bile doğru düzgün ayakkabı bulmak zorlaştı.

İnsanlar bazen aldıkları ayakkabıyı kısa sürede kullanılamaz hâle geldiği için tamire getiriyor. Örneğin, spor ayakkabılarının arka iç kısımları zamanla yıpranıyor. Biz de o bölgedeki süngerleri onarıyor, gerektiğinde üzerini deriyle kaplıyoruz.

Böylece ayakkabının yeniden kullanılmasını sağlıyoruz. Bazen çok yıpranmış ayakkabılar bile tamir edilerek tekrar giyilebilir hâle geliyor” diye konuştu.