Çin'de Eski Menkul Kıymetler Başkanı'na Rüşvetten İdam Cezası

Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu'nun (CSRC) eski başkanı Yi Huiman, Sıçuan eyaletinin Çıngdu şehrinde görülen dava sonucunda idam cezasına mahkûm edildi. 62 yaşındaki eski bürokratın, 1998 ile 2025 yılları arasındaki görev süresi boyunca yaklaşık 65,4 milyon dolar değerinde nakit ve gayrimenkulü rüşvet olarak kabul ettiği tespit edildi.

Mahkeme, bu ağır suçun yanı sıra Yi'nin ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakılmasına ve tüm kişisel mal varlığına el konulmasına hükmetti. Yi Huiman'ın yargılanma sürecindeki iş birliği, cezanın infazında belirleyici bir rol oynadı.

Eski başkanın suçlarını açıkça itiraf etmesi, soruşturma makamlarının daha önce haberdar olmadığı bazı yasa dışı faaliyetleri gün yüzüne çıkarması ve derin pişmanlık duyması mahkeme heyeti tarafından hafifletici sebepler olarak değerlendirildi. Ayrıca, rüşvet yoluyla elde edilen varlıkların bir kısmının iade edilmesi ve bazı suç teşebbüslerinin tamamlanmamış olması, idam cezasının hemen uygulanması yerine iki yıl ertelenmesini sağladı.

Çin hukuk sistemine göre, iki yıllık erteleme süresi içerisinde Yi Huiman'ın yeni bir suç işlememesi halinde, verilen idam cezası ömür boyu hapis cezasına çevrilecek. 2019-2024 yılları arasında CSRC başkanlığı görevini yürüten Yi, daha önce Çin Sanayi ve Ticaret Bankası'nda genel müdürlük ve yönetim kurulu başkanlığı gibi kritik pozisyonlarda bulunmuştu.

İstatistik eğitimi alan ve finans sektöründe uzun bir kariyere sahip olan Yi, kurum tarihinde yolsuzluk soruşturmasına maruz kalan ikinci başkan olma özelliğini taşıyor. Söz konusu soruşturma, Çin Komünist Partisi'nin 2022 yılındaki 20.

Ulusal Kongresi sonrasında finans sektörüne yönelik başlatılan geniş çaplı temizlik operasyonlarının bir parçası olarak öne çıkıyor. Nisan 2024'te CSRC'yi merkeze alan incelemeler, kurum içerisindeki birçok üst düzey yöneticiyi de kapsadı.

Bu süreçte Disiplin Komisyonu eski başkanı Vang Humin ve Başkan Yardımcısı Vang Ciencün gibi isimler hakkında da yasal işlemler başlatıldı. Operasyonlar, kurumun merkez teşkilatıyla sınırlı kalmayarak yerel bürolara ve borsa yönetimine de sıçradı.

Şanghay Borsası Genel Müdür Yardımcısı Dong Guoçün'ün yanı sıra, Bilim ve Teknoloji Denetimi Dairesi Direktörü Yao Çien ve çeşitli eyalet direktörleri de soruşturulan isimler arasında yer aldı. Yi Huiman'a verilen bu ceza, Çin'in finansal piyasalardaki yolsuzlukla mücadele kararlılığını gösteren en çarpıcı hukuki yaptırımlardan biri olarak kayıtlara geçti.