Anadolu Yerleşimleri –Hattuşa

Çorum’a bağlı Boğazkale ilçesine gidiyoruz bugün. Boğazkale ‘ye çok değil sadece 1 km uzaklıkta bir tarihi yerleşim Hattuşa. Günümüzden 3676 yıl önce Hititler burada bir başkent kurmuşlar. Döneminin en muazzam şehirlerinden.

Şehrin çevresini yaklaşık 6 km uzunluğunda sur duvarları ile çevrelemişler. Bu duvarlardan şehre giriş için kapılar bırakmışlar ama bu kapılar günümüzdeki gibi çelik kapılar değil, taş oymalarla süslenmiş muazzam kapılar.

Oyma şekillerine göre Sfenksli kapı, Aslanlı kapı, Kral kapısı ve Yerkapı denmiş isimlerine. Yerkapının ayrı bir özelliği var. Sur duvarını alttan geçen yaklaşık 80 mt uzunluğunda üçgen şeklinde yapılmış taş duvarlı bir tünel burası.

Ayrıca burada 249 adet hiyeroglif bulunuyor. Bunlar tüneli inşa eden Arişadu ‘yu ve Tuthaliya dağını ifade ediyor. Tuthaliya dağının bu tünelin üstünde yapılmış suni ve kutsal bir dağ olduğu düşünülüyor. Tuthaliya Kralların ismi.

Bu suni tepe belki de tıpkı Adıyaman Nemrut’taki gibi sonradan taşlarla yapılmıştı. Ayrıca buradaki hiyerogliflerden anlaşılıyor ki çivi yazısı da o dönemde tabletlerde kullanılıyor olmasına rağmen halk çoğunlukla Anadolu hiyerogliflerini kullanmaktaymış. Belki de meslektaşım olan Arişadu’nun ruhu şad olsun.

Hattuşa ‘ya 2 km uzaklıkta Yazılıkaya mezarları da ayrı bir güzellikte. Kaya tepeler kesilip içlerinde oluşan kaya duvarlara kral ve tanrı kabartmaları yapılmış. Burasının kutsal alan olduğu kabartmalardan anlaşılıyor.

Hattuşa’nın Aşağı şehir olarak adlandırılan yerinde de Büyük tapınak yapısı bulunuyor. Bu yapı MÖ 13. yy dayapılmış ve Fırtına tanrısı ile Güneş tanrıçasına adanmış. Buradaki yapılar da taş temeller üstüne kerpiç bloklarla inşa edilmiş.

İçinde iki adet büyük tapınak odası, idari bölümler, tahıl depoları olduğu düşünülen çok sayıda odaya sahip. Büyük tapınak kompleksinin içinde tek başına bulunan büyük bir yeşil nefrit taşının ne amaçla oraya konduğu halen çözülebilmiş değil. Bunu Türk Kültünde bulunan Yağmur yağdıran Yada taşına benzetenler de var.

Hattuşa bulunan tabletlerde bin tanrılı Şehir olarak anılmakta. Düşünmeden edemiyorum burada kaç kişi yaşıyordu ki bin tane tanrı vardı? Ya da acaba her insanın tanrısı kendine ait mi? İnsanın aklının aldığı kadar mı tanrısı?

Her ne olursa olsun binlerce yıl önce bu kadar çok tanrıya yer verebilen bir yönetim mi laik yok sa günümüzdekiler mi? Sevgiyle kalın.