Sanayide 31 aylık sıkışma: Bursa'da otomotiv ve hazır giyimde makas açıldı

Türkiye'de sanayi üretimi ve istihdam üzerindeki baskı sürerken açıklanan son veriler sektörler arasındaki ayrışmayı ortaya koydu. İstanbul Sanayi Odasının (İSO) ekim ayı Türkiye İmalat Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI) 47,3'e gerileyerek faaliyet koşullarındaki zayıflamanın 31'inci aya ulaştığını gösterdi.

Türkiye genelinde imalat sanayisindeki ücretli çalışan sayısı bir yılda 53 bin 389 kişi azalırken sanayi kentlerinden Bursa'da otomotiv ve hazır giyim ihracatı farklı yönlerde hareket etti. Otomotivde dokuz aylık ihracat artışı 577 milyon dolara yaklaşırken hazır giyimde 193 milyon dolarlık kayıp yaşandı.

SANAYİDE ZAYIFLAMA 31'İNCİ AYINA GİRDİİSO'nun 2 Kasım'da açıkladığı ekim ayı PMI verisi, eylüldeki 47,9 seviyesinden 47,3'e geriledi. Endeks, haziran ayından bu yana en düşük seviyesine inerken imalat sektöründeki faaliyet koşullarında zayıflama sürdü.

Rapora göre yeni siparişlerdeki düşüş son üç ayın en belirgin düzeyine ulaşırken ihracat siparişlerindeki yavaşlama da devam etti. Talepteki zayıflık nedeniyle üretim miktarları azaltılırken istihdamda da gerileme kaydedildi.

Petrol, ham madde ve döviz kuru kaynaklı maliyet baskıları ise üreticilerin karşı karşıya kaldığı sorunlar arasında yer aldı. İMALATTA 53 BİN KİŞİLİK KAYIPSanayideki zayıflama, ücretli çalışan istatistiklerine de yansıdı.

Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) ağustos ayı verilerine göre imalat sanayisindeki ücretli çalışan sayısı, geçen yılın aynı dönemindeki 4 milyon 535 bin 210 kişiden 4 milyon 481 bin 821 kişiye geriledi. Böylece imalat sanayisinde yıllık bazda 53 bin 389 kişilik, yüzde 1,2 oranında azalma meydana geldi.

Aynı dönemde sanayi, inşaat ve ticaret-hizmet sektörlerinin toplamında ücretli çalışan sayısı 320 bin 551 kişi arttı. Artışın 303 bin 442 kişisi ticaret ve hizmetler sektöründen kaynaklandı. Bu tablo, ekonomide toplam ücretli istihdam artmasına rağmen imalat sanayisinin aynı eğilime katılamadığını gösterdi.

BURSA'DA OTOMOTİV BÜYÜDÜ, HAZIR GİYİM GERİLEDİSanayideki farklılaşmanın dikkat çekici örneklerinden biri Bursa'da yaşandı. Bursa Ticaret ve Sanayi Odasının (BTSO) Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine dayanan sektörel ihracat analizine göre otomotiv sektörünün 2025 yılı ocak-eylül döneminde 6 milyar 542 milyon dolar olan ihracatı, 2026'nın aynı döneminde 7 milyar 119 milyon dolara yükseldi.

Böylece otomotiv ihracatı yüzde 8,8 oranında artış gösterdi. Hazır giyim ve konfeksiyon sektöründe ise tersine bir tablo oluştu. Geçen yılın ilk dokuz ayında 1 milyar 34 milyon dolar olan ihracat, bu yıl 841 milyon dolara geriledi.

Sektörün ihracatındaki kayıp yüzde 18,7'ye ulaşırken otomotiv ve hazır giyimin yıllık ihracat değişimleri arasında yaklaşık 770 milyon dolarlık fark ortaya çıktı. Öte yandan tekstil ve ham maddeleri ihracatının aynı dönemde yüzde 2,1 artması, hazır giyimdeki gerilemenin tekstil sektörünün tamamına aynı şekilde yansımadığını gösterdi.

OTOMOTİVDE EYLÜL AYINDA DA DÜŞÜŞ VARBursa'da otomotiv ihracatı dokuz aylık dönemde büyümesine rağmen eylül ayı verileri farklı bir görünüm ortaya koydu. Sektörün Eylül 2025'te 874 milyon dolar olan ihracatı, Eylül 2026'da 850 milyon dolara geriledi.

Böylece aylık karşılaştırmada yüzde 2,8'lik düşüş kaydedildi. Hazır giyim ve konfeksiyon sektöründe ise aynı dönemde ihracat yüzde 14,3 azaldı. Bu rakamlar, otomotivde yılın ilk dokuz ayındaki güçlü ihracat performansının son açıklanan aylık veride aynı şekilde devam etmediğini gösterdi.

ÜRETİM VERİLERİNDE DE GERİLEMETÜİK'in ağustos ayı sanayi üretim endeksi verileri de imalattaki zayıf görünümü destekledi. Ağustosta toplam sanayi üretimi yıllık bazda yüzde 1,9 azalırken imalat sanayisindeki düşüş yüzde 2,5 olarak gerçekleşti.

İmalat üretimi, bir önceki aya göre de yüzde 1,6 geriledi. Buna karşılık İSO'nun ekim ayı sektörel PMI raporunda giyim ve deri ürünleri, üretimini artıran tek sektör oldu. Gıda ürünlerinde ise üretim yeniden yavaşladı. Ekimdeki bu gelişme, Bursa hazır giyim sektörünün yılın ilk dokuz ayında yaşadığı ihracat kaybından farklı bir dönemi ve farklı bir göstergeyi yansıtıyor.

SANAYİDEKİ AYRIŞMA YAKINDAN İZLENECEKTürkiye genelindeki üretim ve istihdam göstergeleriyle Bursa'nın sektörel ihracat rakamlarının birlikte değerlendirilmesi, sanayideki zayıflamanın bütün sektörlerde aynı ölçüde yaşanmadığını ortaya koyuyor. Otomotiv ihracatındaki artışa karşılık hazır giyimde yaşanan gerileme, üretim yapısındaki farklılıkların ve sektörel rekabet koşullarının önemini gündeme getiriyor.

Bununla birlikte ihracat rakamları tek başına fabrikalardaki üretim miktarını, vardiya sayılarını veya çalışanların durumunu göstermiyor. Önümüzdeki dönemde yeni siparişler, sanayi üretimi ve ücretli çalışan sayısındaki değişim, imalat sektörünün zayıf görünümden çıkıp çıkamayacağını değerlendirmek açısından belirleyici göstergeler arasında yer alacak.