Denetim Var, Ceza Var, Dereler Neden Halen Köpürüyor?

Kocaeli’de çevre denetimleri yapılıyor, işletmelere milyonlarca liralık cezalar kesiliyor, bazı tesislerin faaliyetleri durduruluyor. Ancak Gebze Tavşanlı’daki Elmacık Deresi’nde yükselen köpükler, Kartepe Kule Deresi için geçmişte dile getirilen şikâyetler ve vatandaşların devam eden yakınmaları, önemli bir soruyu gündeme getiriyor: Bütün bu işlemler çevreyi korumak için yeterli oluyor mu?

Bir işletmeye ceza kesilmesi elbette önemli. Ancak vatandaşın görmek istediği, cezanın ardından derenin temizlenmesi, kötü kokunun sona ermesi ve aynı sorunun yeniden yaşanmaması. Çevre denetimlerini yalnızca kaç işletmeye ceza kesildiği üzerinden değil, bu denetimlerin sahada neyi değiştirdiği üzerinden değerlendirmek gerekiyor.

Son olarak Gebze Tavşanlı’daki Elmacık Deresi’nde görülen köpükler ve simsiyah akan su, bölge halkının tepkisine neden oldu. Mahalle sakini R.G., yaşadıklarını, “Bu köy zehirleniyor, çocukluğumuzda su içtiğimiz dereyi katlediyorlar” sözleriyle dile getirdi.

Gebze Tavşanlı Elmacık Deresi: Kağıt üzerinde milyonluk cezalar kesilirken, derede yükselen köpükler ve kirlilik görüntüsü çevre denetimlerinin sonuçlarını yeniden tartışmaya açıyor.

Kartepe Kule Deresi için geçmişte yapılan şikâyetler de düşünüldüğünde, farklı ilçelerde benzer görüntülerin ortaya çıkması üzerinde durulması gereken bir konu. Elbette dere yatağındaki köpük veya renk değişimi tek başına kirliliğin kaynağını ve sorumlusunu göstermez.

Bunun için numune alınması, analiz yapılması ve teknik incelemelerin sonuçlandırılması gerekir. Ancak vatandaşın karşılaştığı görüntülerin açıklığa kavuşturulması da ilgili kurumların sorumluluğundadır.

Kocaeli Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 2026 yılının ilk yarısına ilişkin denetim rakamları da dikkat çekici. Eylül ayı başında basına yansıyan bilgilere göre 86 işletmeye toplam 73 milyon 902 bin 291 TL idari para cezası uygulanmış, 8 tesisin faaliyeti durdurulmuş.

Rakamları görünce insan sormadan edemiyor: “Madem denetliyorsunuz, madem o cezaları kesiyorsunuz, bu dereler aylardır neden köpürüyor, neden kirli ve kokulu akıyor?”

Ortada küçümsenmeyecek bir yaptırım tablosu var. Fakat bu rakamlar, çevre kirliliğinin önlendiğini tek başına göstermiyor. Ceza uygulanan işletmelerin kaçında benzer ihlaller tekrarlandı? Faaliyeti durdurulan tesislerin kaçı yeniden çalışmaya başladı? Yeniden faaliyete geçişte hangi şartlar arandı ve sonrasında nasıl bir denetim yapıldı?

Elmacık Deresi özelinde de yanıt bekleyen sorular bulunuyor.

2026 yılının ilk yarısında ceza uygulanan 86 işletmenin kaçında aynı çevre ihlali tekrarlandı? Tekrar eden ihlaller için hangi ek yaptırımlar uygulandı? Faaliyeti durdurulan 8 tesisin kaçı yeniden çalışmaya başladı? Yeniden faaliyete geçişte hangi denetimler yapıldı, hangi şartlar arandı?

Gebze Tavşanlı Elmacık Deresi’ndeki son olayın ardından numune alındı mı? Alındıysa su ve toprak analizlerinin sonuçları nedir? Bu sonuçlar kamuoyuyla paylaşılacak mı? Kartepe Kule Deresi ve Elmacık Deresi başta olmak üzere daha önce gündeme gelen şikâyetler üzerine hangi incelemeler yapıldı?

Hangi işletmeler hakkında işlem uygulandı? Elmacık Deresi’ndeki kirliliğin kaynağı tespit edildi mi? Tespit edildiyse sorumlular hakkında hangi işlemler yapıldı? Henüz belirlenemediyse araştırma hangi aşamada? Bu konularda Kocaeli Valiliğinin, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ve Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin kamuoyunu bilgilendirmesini bekliyorum.

Konunun yalnızca çevre kirliliği boyutu yok. Şikâyetlerini dile getiren vatandaşların yaşadıkları süreç de ayrıca değerlendirilmeli. Elmacık Deresi'ndeki kirliliği gündeme taşıyan R.G., “İhbar ediyorum, basına veriyorum ama baş edemiyorum, 50 kere başıma dert geldi” diyor.

Bir vatandaş yaşadığı çevre sorununu ilgili kurumlara bildiriyor, basına anlatıyor ve sonuç alamadığını düşünüyorsa burada yalnızca kirlilik meselesi yoktur, şikâyetin nasıl değerlendirildiğini de sormak gerekiyor. Başvuruların takibi yapılıyor mu?

Vatandaşa geri dönüş sağlanıyor mu? Şikâyetlerin hangi aşamada olduğu kendisine bildiriliyor mu? Vatandaş kendini güvende hissediyor mu?

Her ihbarın doğruluğu elbette araştırılmalı. Hakkında iddia bulunan işletmelerin de yanıtı alınmalı. Ancak şikâyetini dile getiren vatandaşı tartışmanın merkezine koymak yerine, öncelikle iddianın dayandığı olgulara bakılmalı.

Kamu kurumlarının görevi, şikâyet sahibini değil, şikâyete konu olan sorunu açıklığa kavuşturmaktır.

Kocaeli sanayisiyle büyüyen, üretimiyle ülke ekonomisine önemli katkı sağlayan bir kent. Sanayinin gelişmesiyle çevrenin korunması birbirine engel değil. Üretimin devam etmesi kadar, bu üretimin çevreye etkilerinin kontrol altında tutulması da önemli.

Çünkü bir kentte yaşayan insanların temiz suya, temiz havaya ve sağlıklı bir çevreye sahip olması temel bir beklenti.

Çevre denetimlerinin sonuçlarını değerlendirirken de bu gerçeği gözden kaçırmamak gerekiyor. Kaç işletmenin denetlendiği, ne kadar ceza kesildiği kadar, denetim sonrasında çevrede neyin değiştiği de açıklanmalı. Kirlilik devam ediyorsa nedenleri ortaya konulmalı, alınan önlemler yetersiz kalıyorsa yeni tedbirler uygulanmalı.

Benim beklentim, ilgili kurumların Elmacık Deresi'ndeki son olayla ilgili inceleme sonuçlarını ve bundan sonra atılacak adımları kamuoyuyla paylaşması. Aynı zamanda daha önce gündeme gelen çevre sorunlarının da yeniden değerlendirilmesi, alınan kararların sonuçlarının ortaya konulması.

Gazetecilik, kamu adına soru sormayı gerektirir. Elmacık Deresi'ndeki kirliliğin nedenini, analiz sonuçlarını ve ilgili kurumların değerlendirmelerini, sorularımın yanıtlarını takip edeceğim. Çünkü bu mesele yalnızca bir derenin bugünkü durumuyla ilgili değil. Aynı görüntülerin yarın başka bir bölgede yeniden yaşanmamasıyla da ilgili.