Financial Times: Türkiye'deki Fon Skandalı 'Pompala ve Boşalt' Oyunu

İngiliz ekonomi gazetesi Financial Times (FT), Türkiye'de büyük yankı uyandıran ve 'Fonzi' olarak adlandırılan fon skandalını detaylı bir araştırmayla inceledi. Araştırma, Tera Portföy Birinci Serbest Fon (TLY) üzerinden yürütülen işlemlerin, piyasa manipülasyonu yöntemlerinden biri olan 'pompala ve boşalt' (pump and dump) stratejisiyle benzerlik gösterdiğini ortaya koydu.

Fonun 2025 yılında BIST 100 endeksinin yüzde 13,05'lik getirisine karşılık yüzde 4 bin 233,6 gibi olağan dışı bir kazanç açıklaması, skandalın boyutlarını gözler önüne serdi. Söz konusu fonun büyüme süreci, yatırımcı sayısının 11 kişiden 43 bin 228'e, toplam değerinin ise 889 milyon liradan 35,3 milyar liraya çıkmasıyla dikkat çekti.

FT'nin analizine göre, fonlar bağlantılı şirketlerin hisselerini yoğun şekilde satın alarak fiyatları yapay biçimde şişirdi. Bu yükseliş, yeni yatırımcıları cezbederek sisteme taze para girişi sağladı ve hisse fiyatlarını daha da yukarı taşıdı.

Özellikle Özata Denizcilik hisselerinde nisan ayında 281 lira seviyesinden başlayan alımlar, ağustos sonunda piyasadaki payın yüzde 96'sının fonlara geçmesiyle eylül ortasında 5 bin liraya ulaştı. Ancak krizle birlikte fiyatlar 170 liraya kadar sert bir düşüş yaşadı.

Araştırmada, piyasadaki risklerin krizden çok önce fark edildiği vurgulandı. Finansal İstikrar Komitesi'nin Aralık 2025'te, MSCI'nın ise Haziran 2026'da koordineli işlemlerin piyasa sağlığını bozabileceğine dair uyarılar yaptığı belirtildi.

Eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak, bu olağan dışı getirileri daha önce yetkililere bildirdiğini ancak uyarılarının sonuçsuz kaldığını ifade etti. Uzmanlar, kamuya açık verilerin dahi manipülasyonu işaret ettiğini belirterek, denetleyici kurumların neden daha erken müdahale etmediğini sorguladı.

Sermaye Piyasası Kurulu'nun ağustos sonunda yaptığı düzenlemeler, Tera Portföy'ün kurallara uyum sağlamaya çalışmasına neden olsa da, bu adımlar büyük kayıpları engellemeye yetmedi. Yatırımcı Alican Mordalga, fonların yasal ve denetlenen yapısına güvenerek 6 milyon liralık birikimini yatırdığını, ancak karşılaştığı durumun hayal kırıklığı yarattığını belirtti.

Kriz derinleşince Tera Portföy, likidite yönetimi gerekçesiyle TLY fonunda günlük değerlemeden aylık değerlemeye geçiş yaptı ve ödeme sürelerini uzattı. Toplamda 455 binden fazla yatırımcıyı etkileyen süreçte, 400'ü aşkın kişi hakkında adli işlem başlatıldı ve 100'den fazla kişi tutuklandı.

Birçok fonun tasfiye süreci devam ederken, yatırımcıların uğradığı zararların ne kadarının telafi edilebileceği belirsizliğini koruyor. FT'nin raporu, denetim mekanizmalarındaki boşlukların ve piyasa manipülasyonlarının, yatırımcı güvenini nasıl sarsarak sistemik bir krize dönüştüğünü somut verilerle ortaya koyuyor.