Bakır ve kalay yatırımcının radarında

Küresel emtia piyasaları; temiz enerji dönüşümü, elektrik şebekelerinin yenilenmesi ve yapay zeka altyapı yatırımlarının kesişiminde tarihi bir değişim yaşadı. Son veriler ve uluslararası kurumların yayımladığı analizler, bakır ile kalayın geleneksel sanayi girdisi kimliğini geride bırakarak jeopolitik ve teknolojik rekabetin önemli bir parçası haline geldiğini gösterdi.

Veri merkezleri ile elektrifikasyon dalgası bakır talebini katlarken; çip teknolojisinin kilit hammaddesi olan kalay, maden arzındaki derin kesintiler ve ton başına 50 bin doları aşan fiyatıyla yeni yılda da yatırımcıların radarında kalmayı sürdürecek gibi duruyor. Bakır fiyatları, ekim ayının son haftasında lMe verilerine göre ton başına 14 bin doların üzerinde işlem görürken, yıl genelindeki güçlü performansıyla güvenli liman olarak anılan altını net biçimde geride bıraktı.

Yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 17 değer kazanan kırmızı metal, son 12 aylık periyotta ise yatırımcısına yüksek getiri sağladı. Analistler, kritik madenlerin artık stratejik birer varlık olarak konumlandığını, teknoloji alanındaki kısa vadeli dalgalanmaların veri merkezleri ile şebekelerin bakır talebini kesemeyeceğini vurguladı.

YAPAY ZEKA İLAVE TALEP YARATIYOR Talebin arka planında devasa bir elektrifikasyon dalgası yer alıyor. S&P Global raporuna göre, küresel elektrik tüketiminin 2040 yılına kadar yüzde 50 artmasıyla birlikte yıllık bakır talebinin 28 milyon tondan 42 milyon tona çıkması öngörülüyor.

Fastmarkets verileri, yapay zeka veri merkezlerinin tek başına yarattığı ilave bakır talebinin şimdiden 1 milyon ton sınırına dayandığını gösterdi. BloombergNeF analizleri ise en büyük tüketim sıçramasının doğrudan elektrifikasyondan kaynaklanacağını ortaya koydu. rapora göre elektrifikasyona bağlı küresel bakır talebi 2050’ye dek yüzde 89 artışla 23.3 milyon tona ulaşacak; elektrikli taşımacılık kaynaklı talep büyümesi ise yüzde 244 artış kaydederek 11.4 milyon tonu bulacak.

MADENCİLİKTE YAPISAL AÇIK ETKİLİ Buna karşın madencilik tarafında eşi görülmemiş bir yapısal açık büyüme kaydetti. BloombergNeF araştırması, incelenen temiz enerji metalleri arasında bakırın en kırılgan istisna olduğunu işaret etti.

Sektöre yaklaşık 332 milyar dolarlık yeni maden yatırımı yapılmadığı takdirde, küresel piyasanın 2028 yılından itibaren kalıcı bir açığa sürükleneceği ve 2050’de 20 milyon tonluk devasa bir arz açığı oluşacağı hesaplandı. Bir bakır sahasının keşfinden ticari üretime geçişinin ortalama 17 yılı bulması, bugün yatırım kararı alınsa dahi arz darboğazının en az 2043’e kadar sürebileceğini kanıtladı. ek olarak Şili’deki üretim aksaklıkları ve madencilik devlerinin çeyreklik üretim düşüşleri piyasayı daralttı.

Bakırın yanı sıra yeni yılda radarın en üst basamağında yer alacak diğer kritik metal kalay oldu. Kalay, yarı iletkenler, mikroçipler ve güneş panellerinin lehimlenmesinde alternatifsiz konumu nedeniyle fiyatını katlamış durumda.

2024 yılında ton başına 25-30 bin dolar bandında işlem gören kalay, çip ve yarı iletken üretimindeki rekor taleple birlikte ton başına 50 bin doların üzerine yerleşti. Dünyanın en büyük tedarikçilerinden Myanmar’daki madenlerde üretime ara verilmesi ve endonezya’nın ihracat kotaları piyasadaki mal akışını kilitlerken, yapay zeka donanımlarının getirdiği yoğun çip ihtiyacı fiyatları yüksek tutmaya devam ediyor.

Dünya Bankası baz metallerde arz baskısının tarihi seviyelere ulaştığını kaydederken, piyasa anketleri kalayı yeni yılda yukarı yönlü potansiyeli en yüksek ikinci stratejik metal ilan etti.