Gümüşhane Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Fatih Işık ile İklim Krizinin Gümüşhane’ye Etkilerini Konuştuk Önümüzdeki 20–30 Yılda Gümüşhane’yi Nasıl Bir Gelecek Bekliyor?

Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde dünyanın geleceği tartışılırken Gümüşhane için de dikkat çeken uyarılar geldi. Gümüşhane Üniversitesi...

Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’nde dünyanın geleceği tartışılırken Gümüşhane için de dikkat çeken uyarılar geldi. Gümüşhane Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Fatih Işık, Gümüşhane’de aşırı sıcaklara karşı hazırlıklı olunması ve şiddetli sağanak, kaya düşmesi ve tarımsal kayıp risklerinin yerel ölçekte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Zirvede iklim krizinin etkileri, su kaynaklarının korunması, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği ve iklim değişikliğine karşı alınması gereken önlemler ele alınıyor. Küresel ölçekte tartışılan bu başlıklar, yalnızca büyük şehirleri değil, Anadolu’nun iklim ve coğrafya özellikleriyle öne çıkan kentlerini de yakından ilgilendiriyor.

Doğu Karadeniz’in nemli koşullarından iç kesimlerin daha karasal koşullarına geçiş alanında yer alan Gümüşhane’de aşırı sıcaklıklar, kısa süreli şiddetli yağışlar, tarımsal üretimde yaşanabilecek kayıplar ve kaya düşmesi gibi riskler, iklim değişikliğinin yerel ölçekte nasıl sonuçlar doğurabileceği sorusunu gündeme getiriyor.

Gümüşkoza, kentin önümüzdeki 20-30 yıllık süreçte karşılaşabileceği riskleri ve bu risklere karşı alınması gereken önlemleri Gümüşhane Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Fatih Işık ile konuştu.

Gümüşhane’de Aşırı Sıcaklık Riski Gümüşhane’de iklim değişiminin etkilerinin hissedilmeye başladığını belirten Dr. Fatih Işık, özellikle aşırı sıcak günlerin ve kısa süreli şiddetli sağanakların yakından izlenmesi gerektiğini söyledi.

İklim değişikliğinin uzun yıllara yayılan bir süreci ifade ettiğini belirten Işık, 30 yıllık iklim normallerinin karşılaştırmalar için bir referans sağladığını kaydetti. Gümüşhane’de aşırı sıcak günlerin veya ilkbahar, yaz ve sonbahardaki şiddetli sağanakların sıklığının değişip değişmediğini belirlemek için uzun süreli meteoroloji kayıtlarının incelenmesi gerektiğini söyledi.

Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 1961–2025 kayıtlarında Gümüşhane için en yüksek sıcaklık 41,1 °C. Işık, ısınmanın sürmesiyle önümüzdeki 20–30 yılda yazın aşırı sıcak günlerin daha sık görülebileceğini belirtti. Gümüşhane’de 40 °C’nin üzerindeki günlerin gelecekte ne sıklıkta yaşanacağını değerlendirmek için yerel iklim projeksiyonlarına ihtiyaç olduğunu kaydetti.

Sıcaklık artışlarının yanı sıra ani yağışların da önemli bir risk oluşturacağını belirten Işık, yaz aylarında nem ve atmosfer koşulları elverişli olduğunda kısa süreli şiddetli sağanakların gelişebileceğini, bu sağanakların bazılarında dolu görülebileceğini ifade etti.

Tarım Ürünleri Olgunlaşmadan Zarar Görebilir İklim değişiminin Gümüşhane’nin tarımsal üretimini de doğrudan etkileyeceğini belirten Işık, şiddetli sağanak, dolu ve bitkilerin hassas olduğu dönemlerde yaşanan don olaylarının ürün kayıplarına yol açabileceğini söyledi.

Işık, özellikle çiçeklenme, meyve tutumu ve olgunlaşma dönemlerinde aşırı hava olaylarının üreticiler açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Şiddetli sağanağın tarım alanlarında su baskınına ve toprak kaybına yol açabileceğini, dolunun gelişmekte olan meyveleri zedeleyebileceğini, çiçeklenme döneminde yaşanan donun ise verimi düşürebileceğini belirtti.

İklim değişiminin yalnızca sıcaklık artışından ibaret olmadığını vurgulayan Işık, yağışın zamanlaması ve şiddeti ile don olaylarının ürünün gelişim dönemine denk gelmesinin de tarımsal üretimi etkileyebileceğini ifade etti.

Kürtün-Tirebolu Yolunda Kaya Düşmesi Tehlikesi Işık, Harşit Çayı vadisini izleyen Tirebolu yolunun dik kaya şevlerinin bulunduğu kesimlerinde kaya düşmesi tehlikesine dikkat çekti. Torul–Kürtün arasındaki bazı yol şevlerinde yapılan jeoteknik çalışmalar da kaya düşmesi potansiyelini ortaya koyuyor.

Işık, kaya çatlaklarına giren suyun donup çözülmesinin zamanla çatlakların genişlemesine ve kaya bloklarının gevşemesine katkıda bulunabileceğini söyledi.

Kaya düşmelerinin şiddetli yağış ve kar erimesiyle de tetiklenebileceğini belirten Işık, yamaç eğiminin ve kayaçlardaki çatlakların da tehlikeyi belirlediğini kaydetti. Isınmanın donma ve çözülme döngülerini nasıl etkileyeceği yükseltiye, yamaç yönüne ve yerel sıcaklık koşullarına göre değişebilir.

Harşit vadisinde kaya düşmelerinin gelecekte nasıl değişeceğini değerlendirmek için olay kayıtlarının, meteoroloji verilerinin ve saha gözlemlerinin birlikte incelenmesi gerekiyor.

Kaya Düşmesi Tehlikesi Yol Kesimi Bazında İzlenmeli Kaya düşmesi tehlikesinin yalnızca doğal çevreyi değil, bölgedeki ulaşım güvenliğini de ilgilendirdiğini vurgulayan Işık, özellikle Tirebolu güzergâhında mevsimsel risklerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Işık, kaya düşmelerinin hangi dönemlerde ve hangi yol kesimlerinde yoğunlaştığını belirlemek için olay kayıtlarının düzenli tutulmasını ve yol şevlerinin izlenmesini önerdi. Geçişlerin kontrollü sağlanması veya yolun geçici olarak kapatılması gibi kararların, ilgili kurumlarca güncel saha ve hava koşulları değerlendirilerek alınabileceğini ifade etti.

Işık, Gümüşhane’de iklim değişikliğine hazırlanırken sel, taşkın ve kaya düşmesi gibi tehlikelerin nerelerde, hangi dönemlerde ve hangi koşullarda ortaya çıktığının belirlenmesini, önlemlerin de bu bilgilere göre planlanmasını önerdi.

Artabel’de Kar Örtüsünün Erken Kalkması Bitkileri Nasıl Etkileyebilir? İklim değişiminin Gümüşhane’nin doğal güzellikleri ve bitki örtüsü üzerindeki etkilerine de dikkat çeken Işık, Torul’daki Artabel Gölleri Tabiat Parkı’nda yürüttüğü çalışmalarda, kar örtüsünün bazı alanlarda geçmişe göre daha erken ortadan kalktığını belirlediklerini söyledi.

Kar örtüsü erken kalktığında bitkilerin gelişmeye daha erken başlayabileceğini belirten Işık, bu dönemde erken don yaşanırsa yeni sürgünlerin zarar görebileceğini ifade etti.

Işık, kar örtüsünün erken kalkmasının büyüme dönemini uzatabileceğini, ancak bitkilerin gelişiminin yaz aylarında toprakta ne kadar su kaldığına da bağlı olduğunu belirtti. Bu etkilerin Artabel’de yükseltiye, yamaç yönüne ve bitki türüne göre değişebileceğini kaydetti.

Işık, Kürtün’deki Örümcek Ormanları Tabiatı Koruma Alanı’nın da iklim değişikliği açısından izlenmesi gerektiğini söyledi. Artabel’in yüksek dağ bitki örtüsü ile Örümcek Ormanları’nın ladin ve göknar topluluklarının sıcaklık ve yağış değişimlerine farklı tepkiler verebileceğini belirtti.

Gümüşhane İklim Değişimine Hazır mı? Gümüşhane’nin iklim bakımından özel bir geçiş bölgesinde bulunduğunu belirten Işık, il genelinde bir tarafta nemli sıcak ve diğer tarafta karasal koşulların yanı sıra yükselti ve yamaç yönü farklılıklarının da bitki örtüsünün dağılışını şekillendirdiğini söyledi.

Kürtün ve Örümcek Ormanları çevresindeki zengin bitki örtüsü ile Kelkit çevresindeki daha karasal koşulların aynı il sınırları içerisinde görülebildiğini belirten Işık, bu farklılıklar nedeniyle iklim değişikliğinin etkilerinin ilçe ve havza ölçeğinde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Işık, Gümüşhane’de sel, taşkın ve kuraklık risklerinin yanı sıra aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkilerinin de dikkate alınması gerektiğini söyledi. İl merkezinde hava kalitesini değerlendirirken kirletici kaynakların, vadinin topoğrafyasının ve hava koşullarının birlikte ele alınması gerektiğini belirtti.

Gümüşhane’nin geleceğine ilişkin değerlendirmelerinde iklim krizine karşı hazırlıklı olunmasının altını çizen Işık, iklim değişiminin yalnızca çevresel bir mesele olarak görülmemesi gerektiğini, kentin tarımını, ekonomisini, doğal kaynaklarını ve yaşam koşullarını doğrudan etkileyeceğini belirtti.

Son bir ayda gumuskoza.com.tr sitesinde 634.393 gerçekleşti.