Peynir üretimi ve satışında yeni kurallar: İşletmelere 30 Nisan 2027'ye kadar süre

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Gıda Kodeksi Peynir Tebliği, 10 Kasım 2026 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle peynir üretiminde bazı protein, yağ ve katkı maddeleri yasaklandı.

Ürünlerin etiketlenmesi, olgunlaştırılması, saklanması ve satışına ilişkin şartlar yeniden düzenlendi.

Yeni tebliğin yürürlüğe girmesiyle 2015 tarihli düzenleme yürürlükten kaldırıldı. Gıda işletmelerine değişen kurallara uyum sağlamaları için 30 Nisan 2027'ye kadar süre tanındı.

Peynir üretiminde hangi maddeler yasaklandı?

Yeni düzenleme, peynir üretiminde kullanılabilecek bileşenlere sınırlamalar getirdi. Süt proteini haricindeki proteinlerin ve süt yağı dışında kalan hayvansal veya bitkisel yağların peynir üretiminde kullanılması yasaklandı.

Yasak kapsamına alınan diğer maddeler arasında nişasta, nişasta türevleri, jelatin ve soya ürünleri bulunuyor. Ancak nişasta kullanımına belirli bir ürün grubunda istisna getirildi.

Çeşnili taze peynirlerde, stabilizör olarak teknolojinin izin verdiği miktarda nişasta kullanılabilecek. Diğer peynir türleri için bu istisna uygulanmayacak.

Peynir etiketlerinde yeni zorunluluklar getirildi

Tebliğle birlikte peynir ambalajlarında bulunması gereken bilgiler yeniden belirlendi. Ürünün yağlılık sınıfı ve olgunlaştırılma durumu, peynirin adıyla birlikte etikette gösterilecek.

Olgunlaştırılarak satılan peynirlerde üretim tarihinin gün, ay ve yıl olarak yazılması gerekecek. Olgunlaştırma süresi de etiket üzerinde açıkça belirtilecek.

Düzenlemeyle bazı ürün tanımlamalarının kullanımı da yasaklandı. Peynir etiketlerinde artık şu ifadeler yer alamayacak:

Köy peyniri

Geleneksel peynir

Doğal peynir

Çiftlik peyniri

Farklı hayvanlardan elde edilen sütlerin karıştırılmasıyla hazırlanan peynirlerde de yeni etiketleme şartı uygulanacak. Kullanılan süt türleri, miktarları en yüksek olandan başlayarak sıralanacak.

Ürünlerin şekline, üretim yöntemine veya kullanım alanına ilişkin bazı ifadeler ise belirli şartlarla kullanılabilecek. Sürülebilir, ultrafiltrasyon, üçgen ve tost veya pizza yapımına uygunluk belirten ifadeler tek başına ürün adı olamayacak. Bu ifadeler, ürün adından daha büyük yazı boyutuyla da gösterilemeyecek.

Çiğ sütten üretilen peynirlerde 4 ay şartı

Yeni kurallar, çiğ sütten yapılan peynirlerin piyasaya sunulmasını da düzenliyor. Çiğ süt veya termizasyon işlemi uygulanmış süt kullanılarak üretilen ve telemesi haşlanmamış peynirler, en az 4 ay olgunlaştırılmadan satışa çıkarılamayacak.

Olgunlaştırılmadan piyasaya sunulacak peynirlerde ise kullanılan çiğ sütün en az pastörizasyon standartlarında ısıl işlem görmesi gerekecek.

Termizasyon, çiğ sütteki mikroorganizma miktarını azaltmak ve sütün raf ömrünü uzatmak amacıyla uygulanan hafif bir ısıl işlem olarak tanımlanıyor.

Pastörizasyona eşdeğer ısıl işlem uygulanmamış çiğ sütten veya termizasyon uygulanmış sütten üretilen, telemesi haşlanmamış peynirlerin etiketlerinde de özel bir uyarı bulunacak. "Çiğ sütten üretilmiştir" ifadesi, ürün adıyla aynı yazı yüzünde ve en az 3 milimetre büyüklüğünde yer alacak.

Eski kaşar ve çeşnili peynirlerde yeni ölçütler

Kaşar peynirlerinde kullanılan eski ifadesine de süre koşulu getirildi. Buna göre bir kaşar peynirinin eski olarak adlandırılabilmesi için en az 120 gün olgunlaştırılmış olması gerekecek.

Çeşnili peynirlerin içeriğine yönelik oranlar da yeniden belirlendi. Tebliğde yer alan üst sınırlar şöyle:

Peynir türü

İzin verilen çeşni oranı

Çeşnili peynir

En fazla%6

Çeşnili taze peynir

En fazla%15

Şeker ilave edilen çeşnili taze peynirlerin etiketlerinde, ürüne eklenen şekerin oranı da belirtilecek.

Peynirlerin saklanması ve satışında yeni yasaklar

Eritme peynirlerinin dökme olarak satışa sunulmasına izin verilmeyecek. Peynir üretiminde elde edilen telemenin doğrudan tüketicilere satılması da yasaklandı.

İşletmelere 30 Nisan 2027'ye kadar geçiş süresi

Mevcut gıda işletmecileri, yeni tebliğin hükümlerine 30 Nisan 2027 tarihine kadar uyum sağlamak zorunda olacak.

Bu tarihten önce piyasaya çıkarılmış peynirlerin raf ömürleri sona erene kadar satılmasına izin verilecek. Ancak düzenlemedeki şartları karşılamayan dilimlenebilir eritme peynirleri için farklı bir uygulama geçerli olacak.

Söz konusu ürünler, 30 Nisan 2027'den sonra piyasada bulundurulamayacak. Böylece yeni düzenlemenin üretim, etiketleme, muhafaza ve satış hükümleri için işletmelere tanınan geçiş süresi tamamlanacak.