Atatürk’ün İzmir’le kurduğu tarihi bağ nasıl başladı?

Mustafa Kemal'in İzmir'le ilk karşılaşması Şubat 1905'te gerçekleşti. Ali Fuat Cebesoy'un aktardığına göre Mustafa Kemal, Cebesoy ve beraberindeki arkadaşları İstanbul'dan Beyrut'a giderken İzmir'e uğradı. Atatürk, yıllar sonra 11 Ekim 1925'te İzmir Belediye balkonundan yaptığı konuşmada ilk İzmir ziyaretini de hatırlattı.

Kentte birkaç saat geçirdiğini anlatan Atatürk'ün İzmir'e yönelik ilgisi sonraki yıllarda da devam etti. Eylül 1907'de Selanik'e geçerken yeniden İzmir'e uğrayan Mustafa Kemal'in üçüncü ziyareti ise Trablusgarp'a giderken gerçekleşti.

17 Ekim 1911'de Urla karantinasındaki Rus vapurundan Fuat Bulca'ya gönderdiği mektup, bu yolculuğun kayıtları arasında yer aldı.

9 Eylül zaferinin ardından İzmir'i seyretti

30 Ağustos 1922'de kazanılan Başkomutanlık Meydan Muharebesi'nin ardından Türk ordusunun ilerleyişi İzmir'e yöneldi. Mustafa Kemal, 1 Eylül'de ordulara ilk hedef olarak Akdeniz'i gösteren emrini verdi. Türk birlikleri 9 Eylül 1922'de İzmir'e girdi.

Mustafa Kemal aynı gün karargâhıyla Belkahve'ye ulaştı. Burada bir incir ağacının altında İzmir'i ve Kadifekale'de dalgalanan Türk bayrağını uzun süre izledi. Geceyi geçirmek üzere Nif'e, bugünkü Kemalpaşa'ya geçti.

Ertesi gün, 10 Eylül 1922'de Mareşal Fevzi Çakmak, İsmet İnönü, Asım Gündüz ve karargâhıyla İzmir'e giren Mustafa Kemal, Fahrettin Altay ile buluşmasının ardından Hükümet Konağı'na geçti. Konak Meydanı'nı dolduran İzmirlilere balkondan seslenen Mustafa Kemal, kazanılan zaferi millete atfederek, “Bu başarı milletindir” dedi.

Bayrağın çiğnenmesine izin vermedi

Mustafa Kemal'in İzmir'deki ilk günlerine ilişkin aktarılan olaylardan biri de Yunan bayrağı konusunda gösterdiği tutum oldu. Bir atın kuyruğuna bağlanarak yerde sürüklenen Yunan bayrağını gören Mustafa Kemal, bayrağın bu şekilde taşınmamasını istedi.

Karşıyaka'da konaklayacağı eve geldiğinde ise girişe bir Yunan bayrağı serildi. İzmirli vatandaşlar, daha önce Türk bayrağına basılarak eve girildiğini belirterek Mustafa Kemal'den aynı şekilde karşılık vermesini istedi.

Mustafa Kemal bunu kabul etmedi. Bir milletin bağımsızlığını temsil eden bayrağın çiğnenmemesi gerektiğini belirterek bayrağı yerden kaldırtıp eve girdi. Bu olay, Atatürk'ün İzmir'deki zafer günlerinde sergilediği tutumun dikkat çeken anlatıları arasında yer aldı.

İzmir hemşehriliğini kabul etti

İzmir ile Mustafa Kemal arasındaki bağ, kurtuluştan yalnızca birkaç gün sonra farklı bir boyut kazandı. İzmirliler, 14 Eylül 1922'de Mustafa Kemal'e İzmir hemşehriliği teklif etti. Mustafa Kemal bu teklifi kabul etti.

24 Eylül 1922'de İzmir halkına gönderdiği mektupta hemşehrilik kararından duyduğu memnuniyeti dile getiren Mustafa Kemal, İzmir'in hemşehrileri arasında sayılmasının kendisi için büyük bir sevinç ve övünç olduğunu ifade etti. İzmir'in yaşadığı sıkıntıların giderilmesi için özel ve içten bir ilgiyle çalışacağını da belirten Mustafa Kemal, mektubunu İzmirli hemşehrilerine sevgi ve bağlılık ifadeleriyle tamamladı.

İzmir ziyaretleri Cumhuriyet döneminde de sürdü

Mustafa Kemal, 10 Eylül 1922'de İzmir'e gelişinden sonra 29 Eylül'e kadar kentte kaldı. İzmir'le ilişkisi bu tarihle sınırlı kalmadı. 1923'te farklı tarihlerde İzmir'e gelen Mustafa Kemal, 1924, 1925 ve 1926 yıllarında da kenti ziyaret etti.

İzmir ziyaretleri 1930'lu yıllarda da devam etti. 1930, 1931, 1933 ve 1934 yıllarında yeniden İzmir'de bulunan Atatürk'ün son kaydedilen ziyaretlerinden biri 22-24 Haziran 1934 tarihleri arasında gerçekleşti.

1905'te birkaç saatlik bir ziyaretle başlayan Mustafa Kemal'in İzmir'le ilişkisi, Milli Mücadele'nin simge günlerinden 9 Eylül'e, hemşehrilik unvanından Cumhuriyet dönemindeki ziyaretlerine kadar uzanan uzun bir tarihsel bağa dönüştü.

Bu haber, Dr. Eren Akçiçek’in “Atatürk’ün Hayatında İzmir” isimli çalışmasında yer alan bilgilerden derlenmiştir.