1999 Depremi'nin İzleri Değirmendere'de Su Altında

17 Ağustos 1999 Marmara depreminin üzerinden yaklaşık 27 yıl geçmesine rağmen Kocaeli'nin Gölcük ilçesine bağlı Değirmendere sahilindeki yıkım izleri hâlâ denizin altında görülüyor. Japon yüksek mimar ve inşaat yüksek mühendisi Yoshinori Moriwaki, yıl dönümü kapsamında Değirmendere Sualtı Topluluğu (DESSAT) ekipleriyle bölgede anma dalışı yaptı. Moriwaki, çöken yapı kalıntılarını 15 ila 30 metre derinlikte yerinde inceledi. Dalışta, bölgede yıkım sırasında denize gömülen binaların hâlâ su altında bulunduğu görüldü. Moriwaki'nin aktardığına göre bazı yapılar üç katlıyken iki katı yıkılmış, bir katı ise yerinde kalmış durumda. Deprem anındaki yıkım hâlini koruyan kalıntılar, 17 Ağustos 1999'un Değirmendere'de bıraktığı hasarı hâlâ taşıyor. Moriwaki, alanın tarihini yaklaşık 10 ila 15 yıl sonra, bugünden ise 7-8 yıl önce öğrendiğini belirtti. Buna göre bölgede yaklaşık 2 kilometrelik dolgu alanı oluşturulmuş, üzerinde 36 dükkân ve bir lunapark bulunuyordu. Zemin iyileştirme ve kazık sistemlerinin yeterli yapılmaması nedeniyle dolgunun deprem sırasında kayarak denize çöktüğü ifade edildi. Moriwaki, kalıntıları kendi gözleriyle görmek amacıyla dalışa başladığını ve her yıl 17 Ağustos anma etkinliklerinde Murat Hoca ile birlikte bölgeye daldığını söyledi. İlk dalışta su altındaki manzarayla karşılaşıp büyük üzüntü duyduğunu belirten Japon uzman, görüntülerin kendisi için çok ağır bir anıya dönüştüğünü ifade etti. Moriwaki, yaşananların tekrarlanmaması için geçmişte yapılan hatalardan ders çıkarılması gerektiğini vurguladı. Depremin hem Türkiye'de hem Japonya'da sık karşılaşılan ve varlığını sürdüren doğal bir olay olduğunu söyleyen Moriwaki, ne zaman, nerede ve ne büyüklükte deprem yaşanacağını beklemek yerine toplumların ve kurumların her an meydana gelebileceğine hazırlıklı olması gerektiğini kaydetti. Japon uzman, Türkiye'nin 1999 depreminin ardından beklenen düzeyde bir hazırlık seviyesine ulaşamadığını belirtti. 6 Şubat 2023 depremlerinde Hatay ve Kahramanmaraş'ta çok sayıda binanın yıkılmasına tanık olunduğunu aktaran Moriwaki, bu afetlerin ardından toplumda ve kurumlarda yapı güvenliği konusunda daha güçlü bir farkındalık oluştuğunu söyledi. Moriwaki, çalışmaların önceki döneme göre daha iyi ilerlese de yeterli olmadığını belirterek kentsel dönüşümün her yerde hızlandırılması gerektiğini ifade etti. Yapı güvenliğinin yalnızca yeni binalarla sağlanmasının yeterli görmediğini söyleyen Moriwaki, daha fazla çalışmaya ve uygulamaya ihtiyaç bulunduğunu belirtti.