Ankara'da eskiden çocukların oynadığı ancak bugün unutulan oyunlar hangileri?
- Hamamönü’nün avlularından Etlik’in sokaklarına uzanan çocukluk hatıralarında hangi oyunlar saklı
- İşte Ankara’da kuşakların birlikte büyüdüğü geleneksel oyunlar
Ankara’da bir zamanlar evlerin avluları, mahalle araları ve boş arsalar çocukların oyun alanıydı. Birkaç taş, tahta bir topaç ya da bir parça lastik, arkadaşlarla geçirilen saatlerin eğlencesine dönüşüyordu. On taştan demirci–kömürcüye, dombikten çember çevirmeye kadar pek çok oyun, bugün başkentin çocukluk hatıralarında yaşamayı sürdürüyor.
Bu oyunların tamamı Ankara’ya özgü olmasa da kentteki geçmişleri araştırmalar ve kültür kayıtlarıyla belgeleniyor. Bazıları hâlâ oynanırken bazıları daha çok eski kuşakların anlatılarından tanınıyor. HAMAMÖNÜ’NÜN AVLULARINDA TAŞLARLA KURULAN EĞLENCEHamamönü’nün eski çocukluk anlatılarında beştaş ve on taş, dikkat çeken oyunlar arasında bulunuyor.
Oyuncak gerektirmeyen bu eğlencelerde küçük, düzgün taşlar yeterli oluyordu. Beştaşta oyuncu, bir taşı havaya atarken yerdeki taşları belirli aşamalarla topluyor, ardından havadaki taşı yakalamaya çalışıyordu. On taşta ise taşlar yukarı fırlatılıyor ve ellerin tersiyle tutuluyordu.
Her iki oyunda da el becerisi ve dikkat öne çıkıyordu. KAHRAMANKAZAN’DA GECENİN OYUNU: DEMİRCİ–KÖMÜRCÜBugünkü Kahramankazan’ın İğmir köyünden derlenen anlatılar, demirci–kömürcü adlı bir oyunu günümüze taşıyor. Oyuncuların iki takıma ayrıldığı oyunda, herkesin arkası dönükken bir kemik uzağa atılıyordu.
Ardından kemiği bulma yarışı başlıyordu. Kemiği bulan oyuncu, takımının kazanmasını sağlıyordu. Gece oynanması, arama heyecanını artıran unsurlardan biriydi. AYNI EĞLENCENİN FARKLI İSİMLERİ: DOMBİK VE DALYAAnkara’nın mahalleleri arasında oyunların adları da değişebiliyordu.
Hamamönü’nde dombik olarak anılan oyun, Bala’daki anlatılarda dalya adıyla yer alıyor. Üst üste dizilen kiremitleri belirli bir uzaklıktan yapılan atışlarla devirmek, oyunun temelini oluşturuyordu. Basit malzemelerle kurulan bu oyun, çocukları ortak bir hedef etrafında buluşturuyordu.
ETLİK’İN AVLULARINDA LASTİK İP: ÇİN ÇANEtlik’teki çocukluk hatıralarında Çin çan, lastik ip oyununun adı olarak karşımıza çıkıyor. Gecekondu avluları ve açık alanlar, çocukların bir araya gelip bu oyunu oynadığı yerler arasındaydı.
Lastik ip, mahallede kolayca kurulabilen bir oyun alanı yaratıyordu. Böylece gündelik bir malzeme, çocukların birlikte vakit geçirmesini sağlayan bir eğlence aracına dönüşüyordu. KÜÇÜKESAT SOKAKLARINDA DÖNEN TOPAÇLARKüçükesat’ta geçmişte oynanan oyunlar arasında ipli topaç da bulunuyor.
Ahşap topacın çevresine sarılan ip, yere yapılan hızlı atışla çözülüyor ve topaç dönmeye başlıyordu. Oyuncular, topaçlarını devrilmeden daha uzun süre döndürmeye çalışıyordu. Aynı oyuncağın Kahramankazan’ın Yassıören köyünde “katır” adıyla anılması, yerel oyun kültürünün farklılıklarını gösteriyor.
BİR SOPA VE ÇEMBERLE GEÇEN SAATLERKüçükesat ve Kazan’daki çocukluk anlatılarında çember çevirme de yer alıyor. Çocuklar, çemberi bir sopayla yönlendirerek ilerletiyordu. Hazır oyuncakların sınırlı olduğu dönemlerde bu tür basit araçlar, çocukların oyun dünyasında geniş bir yer tutuyordu.
BİRİKTİRİLEN KEMİKLER OYUNCAĞA DÖNÜŞÜYORDUAnkara İl Millî Eğitim Müdürlüğünün yayınında anlatılan aşık oyunu, geçmişin farklı oyun malzemelerinden birini hatırlatıyor. Koyunların arka bacaklarından çıkan aşık kemikleri, çocuklar tarafından biriktirilerek oyunlarda kullanılıyordu.
GELENEKSEL OYUNLAR YENİDEN ÇOCUKLARLA BULUŞUYORAnkara’nın eski oyun kültürü bütünüyle kaybolmuş değil. Tombik, üçtaş, seksek ve mendil kapmaca gibi oyunlar, okul bahçelerinde ve çeşitli etkinliklerde yaşatılıyor. Bir zamanlar mahalle arkadaşlarından öğrenilen bu oyunlar, bugün düzenlenen çalışmalarla yeni kuşaklara aktarılıyor.
Günde en fazla 3 kritik gelişme. Bildirim kirliliği yok, anında bilgi.
Kategori: Genel · Bölge: Ankara/Elmadağ
Yayın: 17 Kasım 2026 13:02 · Kaynak: yeniankara.com.tr