100 il, 1000 ilçe: Bahçeli Türkiye'nin yeni haritasını mı çiziyor?

Türkiye'nin idari haritası değişmeye mi hazırlanıyor? MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, dün yaptığı açıklamayla “100 İl 1000 İlçe” vizyonunu yeniden Türkiye'nin gündemine taşıdı. Projenin kapsamı da dikkat çekici: 19 yeni il, 78 yeni ilçe.

MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız'ın sosyal medya paylaşımıyla ayrıntıları kamuoyuna yansıyan açıklama, sıradan bir idari düzenleme önerisinin ötesinde anlam taşıyor. Çünkü tartışılan yalnızca bazı ilçelerin il, bazı beldelerin ilçe yapılması değil.

Türkiye'nin değişen nüfus yapısı, şehirleşme süreci ve ekonomik gelişimi karşısında devletin taşradaki örgütlenmesinin nasıl şekilleneceği. Bahçeli'nin ortaya koyduğu beş temel ilke de bu yaklaşımın çerçevesini çiziyor: kurumsal yönetim, merkezden taşraya koordinasyon, adalet, kamu yararı ve değişen dünyanın şartlarına uyum.19 yeni il hangi ölçütlerle belirlenecek?

Bahçeli'nin açıklamasında en dikkat çekici noktalardan biri, il olacak ilçelerin belirlenmesinde objektif kriterlerin esas alınacağının vurgulanması. Nüfus, gelişme potansiyeli, coğrafi konum, kamu hizmetlerine erişimde yaşanan sıkıntılar ve stratejik önem...MHP'nin hazırladığı projede bu ölçütler doğrultusunda 19 yeni il ve 78 yeni ilçe kurulması öngörülüyor.

Ancak henüz il olacak ilçelerin isimleri açıklanmış değil. Bahçeli, nihai belirlemenin devletin ilgili kurumlarının nesnel değerlendirmeleri ve oluşturulacak mutabakat doğrultusunda TBMM tarafından yapılacağını ifade ediyor.

Kanun teklifinin de ilerleyen dönemde gündeme getirilebileceğini belirtiyor. Dolayısıyla bugün konuşulan bir hedef ve hazırlanan bir proje. Henüz kesinleşmiş bir idari değişiklik yok. Türkiye'nin değişen şehirleri, değişen yönetim anlayışıSon olarak 1999 yılında Düzce'nin il olmasıyla Türkiye'nin il sayısı 81'e yükseldi.

Aradan geçen yıllarda nüfus hareketleri, sanayi, ticaret ve şehirleşme önemli ölçüde değişti. Bazı ilçeler bugün ekonomik ve sosyal açıdan bölgesel merkez konumunda. Buna karşılık vatandaşın kamu hizmetlerine erişmek için uzun mesafeler katetmek zorunda kaldığı yerleşimler de bulunuyor.

İşte projenin tartışılması gereken asıl boyutu burada. Bir ilçenin il olması, vatandaşın hayatını kolaylaştıracak yeni hizmet imkânları oluşturabilir. Ancak bunun için yalnızca idari statünün değişmesi yeterli değil. Yeni kamu kurumlarının, personelin, bütçenin ve altyapının da planlanması gerekiyor.

Bir başka ifadeyle, yeni il demek yeni bir kamu yönetimi organizasyonu demek. Yerel yönetimler de bu değişimin parçası olacakİl ve ilçe sınırlarının değişmesi, belediyelerin ve il genel meclislerinin çalışma alanlarını da etkileyecek.

Yeni kurulacak illerde yerel yönetim yapısı, il özel idaresi, belediye teşkilatlanması ve kamu hizmetlerinin dağılımı yeniden düzenlenecek. Bu nedenle sürecin yalnızca merkezî yönetim açısından değil, yerel demokrasi ve temsil bakımından da değerlendirilmesi gerekiyor.

Özellikle ilgili bölgelerde yaşayan vatandaşların, belediye meclislerinin ve il genel meclislerinin görüşleri önem taşıyor. Yeni idari yapı, bölgesel kalkınmayı desteklemeli; kamu kaynaklarının kullanımında verimlilik sağlamalı ve vatandaşın hizmete erişimini kolaylaştırmalı.

Şimdi gözler TBMM'deBahçeli'nin açıklamasıyla yeniden gündeme gelen “100 İl 1000 İlçe” vizyonunun bundan sonraki aşaması, projenin hukuki ve teknik zeminde nasıl şekilleneceği olacak. İl olacak ilçelerin belirlenmesi kadar, yeni idari birimlerin ekonomik sürdürülebilirliği ve kamu hizmeti kapasitesi de tartışılmalı.

TBMM'ye sunulacak olası kanun teklifinin bu ölçütleri nasıl düzenleyeceği, önümüzdeki dönemin önemli başlıklarından biri olabilir. Türkiye'nin ikinci yüzyılında devletin yönetim yapısının yeniden değerlendirilmesi, değişen ihtiyaçlar karşısında kaçınılmaz bir tartışma alanı.

Ancak bu tartışmanın merkezinde il sayısından önce vatandaşın beklentileri bulunmalı. Çünkü devletin gücü, yalnızca kaç ile ve ilçeye sahip olduğuyla değil, vatandaşına ne kadar hızlı, adil ve etkin hizmet götürebildiğiyle ölçülür.

Haritadaki çizgiler değişebilir. Önemli olan, bu değişimin vatandaşın hayatında nasıl bir karşılık bulacağıdır.