TMMOB'dan Trabzon'daki dev projelere kritik uyarılar! Havalimanı projesine ilişkin dikkat çeken iddialar

TMMOB Trabzon İl Koordinasyon Kurulu, 2 Kasım 2026 Pazartesi günü saat 10.30'da Mimarlar Odasında düzenlediği basın toplantısıyla kentteki yatırımlara ilişkin görüş ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaştı.

Toplantıda yeni Trabzon Havalimanı projesi başta olmak üzere Değirmendere Kavşağı ve kömür ticaretine ilişkin konuların ele alınacağı belirtildi.

SERBÜLENT VURAL: "BU YATIRIMLAR ÇOK KIYMETLİ ANCAK DOĞRU PLANLANMALI"

Toplantının açılışında konuşan TMMOB İl Koordinasyon Kurulu Sekreteri ve Mimarlar Odası Trabzon Şube Başkanı Serbülent Vural, kentte önemli yatırımların gerçekleştirildiğine dikkat çekti.

Vural, "Kentimizde önemli ve büyük yatırımlar yapılıyor. Havalimanı, çevre yolu, hafif raylı sistem ve Uzunkum Yaşam Alanı gibi büyük projeler üzerinde aktif olarak çalışılıyor. Bu yatırımlar çok kıymetli. Öte yandan bütün bu yatırımların kente fiziksel olarak getirdikleri ve götürdükleri var.

Ciddi bir kamu kaynağı da kullanılıyor. Hâliyle bu süreçlerin titizlikle ele alınması gerekiyor." dedi.

Meslek odalarının planlama süreçlerine yeterince dahil edilmediğini savunan Vural, değerlendirmelerini şöyle sürdürdü:

"Bu noktada bizlerin de bazı endişeleri oluyor. Sürecin tamamına yeterince dahil olamıyoruz. Katkı vermeye çalışıyoruz. Her zaman pozitif taraftayız. Dolayısıyla bunların iyi düşünülmesi ve planlanması gerekiyor. Bugün iki ana konumuz var.

İlki Trabzon Havalimanı, diğeri ise yapılmakta olan Değirmendere Kavşağı. Son olarak kömür ticaretiyle ilgili de kısa bir bilgilendirme yapmayı düşünüyoruz."

"HAVALİMANI YAPILMASIN DEMİYORUZ, DOĞRU YAPILSIN DİYORUZ"

Yeni Trabzon Havalimanı projesine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Vural, mevcut havalimanının uzun yıllardır hizmet verdiğini ve yeni bir yatırıma ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Vural, "Trabzon Havalimanı 1957 yılında hizmete girdi. 1985 yılında ışıklandırmalı pist hizmete alındı. Son birkaç yılda çeşitli binalar acil ihtiyaçlar doğrultusunda yapıldı. Ancak bu tip işlerde bütüncül bir planlamadan çok anlık ihtiyaçların giderilmesi yönünde bir süreç izleniyor. Bu da bizi rahatlatmıyor." ifadelerini kullandı.

Mevcut havalimanının yaklaşık 4 milyon yolcuya hizmet verdiğini ve yıllık uçuş sayısının 18 ila 20 bin civarında olduğunu belirten Vural, yeni projenin büyüklüğüne dikkat çekti.

"410 hektarlık bir alandan söz ediyoruz. Bunun yaklaşık 300 hektarı deniz dolgusu. Yaklaşık 1 milyar dolarlık bir yatırım söz konusu. Rakamlara baktığımızda 2058 yılı için 13 milyon yolcu öngörüsü bulunuyor. Böylesine büyük bir proje nasıl planlandı?

Proje süreçleri ne kadar şeffaf? Yer seçimi hangi kriterlere göre yapıldı? Yeni havalimanı için alternatif seçenekler değerlendirildi mi?"

Projenin ulaşım yatırımlarıyla ilişkisinin de açıklığa kavuşturulması gerektiğini ifade eden Vural, şöyle devam etti:

"Pistin uzunluğu 3 bin 240 metreye çıktı. Daha önce 3 bin metre deniyordu. Ulaşım planıyla ilişkisi nedir? Sahil yolu ve hafif raylı sistem gibi yatırımlarla bağlantıları nasıl sağlanacak? Bunların çoğu süreç içerisinde çözülecek konular olarak görülüyor.

Ancak bu büyüklükte bir yatırımda detayların planlarda yer almaması şeffaflık konusunda endişe doğuruyor."

ÇED çalışmalarının önemini vurgulayan Vural, "Bizim söylemimiz havalimanı yapılmasın şeklinde değil. Ancak doğru yapılmalı." dedi.

ERSİN TÜRK: "ÇED RAPORUNDA CİDDİ EKSİKLİKLER TESPİT ETTİK"

TMMOB Şehir Plancıları Odası Başkanı Ersin Türk, yeni havalimanı projesinin ÇED raporunu incelediklerini ve eksiklikler tespit ettiklerini belirtti.

Türk, "ÇED raporu yayımlandığında inceledik. Raporda bir hata tespit ettik. Genel merkezimiz de dava açtı. Biz de bu kapsamda incelemelerimizi gerçekleştirdik. Havalimanına ilişkin genel bakışımız şu: Mevcut havalimanında ciddi sorunlar var.

Uçuş güvenliği açısından sorunlar bulunuyor. Trabzon Havalimanı standartları sağlamıyor. Havalimanının yeniden yapılması gerekiyor. Biz bunu çok önemsiyoruz. Kesinlikle bu yatırıma karşı değiliz." dedi.

Mevcut havalimanının 137 hektarlık bir alanda ve 23 metre kotunda bulunduğunu söyleyen Türk, taksi yolu eksikliği nedeniyle uçakların pisti kullanmak zorunda kaldığını ifade etti.

Yeni projenin büyüklüğüne ilişkin rakamları da paylaşan Türk, "410 hektarlık bir alandan bahsediyoruz. Yaklaşık üç katına çıkıyor. Bunun 296 hektarı deniz üzerinde yapılacak. Oluşturulacak havalimanı 5 metre kotunda olacak.

97 milyon ton deniz dolgusu yapılacak. Bunun ardından 13 milyon ton kazı gerçekleştirilecek." ifadelerini kullandı.

"97 MİLYON TON DOLGU MALZEMESİ NEREDEN GELECEK?"

Yeni havalimanı projesinin en kritik konularından birinin dolgu malzemesinin temini olduğunu belirten Ersin Türk, ÇED raporunun bu konuda yeterli açıklama içermediğini savundu.

Türk, şöyle konuştu:

"En kritik konu, dolgu malzemesinin nereden geleceği. Değirmendere bölgesinde uygun görülen noktalardan getirileceği belirtiliyor. Ancak bu noktalar henüz belli değil. Malzemenin nereden ve hangi yollardan getirileceği açıklanmıyor. Raporda yalnızca uygun nitelikte malzemelerin getirilmesinin planlandığı ifade ediliyor."

Rapordaki kamyon ve sefer sayılarına ilişkin hesaplamalara da dikkat çeken Türk, şu değerlendirmede bulundu:

"ÇED raporunda 75 kamyon kullanılacağı ve bu kamyonların günde iki sefer yapacağı belirtiliyor. Ancak günlük 93 bin 260 ton malzeme taşınması öngörülüyor. Bizim hesaplamalarımıza göre bunun için günde 3 bin 108 sefer gerekiyor.

Kamyon başına günde dört sefer yapılması durumunda ise 777 kamyona ihtiyaç duyuluyor. Üstelik biz bu hesaplamayı yılın 365 günü üzerinden yaptık."

Türk, söz konusu hesaplamaların yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

"ALTERNATİF YERLER YETERİNCE İNCELENMEMİŞ"

ÇED raporunda alternatif yer seçimlerine yeterince yer verilmediğini öne süren Türk, 2 bin 400 sayfalık belgenin yaklaşık 200 sayfasının ana rapordan oluştuğunu belirtti.

Alternatif alanların değerlendirilmesine sınırlı yer ayrıldığını söyleyen Türk, şu ifadeleri kullandı:

"Alternatif yerlerin çok iyi incelenmesi gerekiyor. Raporda 41-43. sayfalarda alternatif alanlara değinilmiş. Yani alternatif yerlerin incelenmesine yalnızca iki sayfa ayrılmış. Biz 2010 yılında Trabzon Havalimanı Revizyon Master Planı için geniş kapsamlı bir çalışma yaptık.

Dört farklı seçenek üzerinde durduk. O master planda deniz dolgusu üzerinde havalimanı yapılmasının çevresel etkiler ve maliyet açısından yanlış olduğu ifade edilmişti."

Hafif raylı sistem ve balıkçı barınaklarıyla entegrasyon konularının da belirsiz olduğunu savunan Türk, yatırımın gerçekçi maliyet hesaplarıyla ele alınması gerektiğini söyledi.

MUSTAFA TİRYAKİ: "DENİZDEKİ DALGA VE AKINTI YÖNLERİ DEĞİŞEBİLİR"

İnşaat Mühendisleri Odası Trabzon Şube Başkanı Mustafa Tiryaki, yeni havalimanının kentin geleceği açısından son derece önemli olduğunu belirterek projenin mühendislik ilkelerine uygun biçimde hazırlanması gerektiğini söyledi.

Tiryaki, "Karadeniz'in kıyı şeridine yapılacak büyük ölçekli bir müdahaleden söz ediyoruz. Yeterli araştırmaların yapılmadığını görüyoruz. Dalga ve akıntı yönlerinde değişiklik meydana gelebilir. Bizim için soru işareti oluşturan noktalardan biri de ÇED raporunda buna ilişkin bir modellemenin bulunmaması." dedi.

Havalimanının yalnızca yolcu kapasitesini artıracak bir yatırım olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Tiryaki, ulaşım bağlantıları ile kıyı sistemine etkilerinin de ayrıntılı biçimde incelenmesini istedi.

HAKAN KARSLI: "KARADENİZ'DEKİ FAYLAR DA DİKKATE ALINMALI"

Jeofizik Mühendisleri Odası Başkanı Hakan Karslı, projenin deniz tabanı ve jeolojik yapı üzerindeki etkilerine dikkat çekti.

Trabzon'un yaklaşık 120 kilometrelik kıyı şeridine sahip olduğunu belirten Karslı, kıyıların uzun yıllar boyunca doğal süreçlerle şekillendiğini söyledi.

Karslı, "Kıyılar milyonlarca yılda şekillenmiş, deniz erozyonu gibi süreçlerle kendi içerisinde bir denge oluşturmuştur. Kısa vadede sorun görünmeyebilir ancak uzun vadede sorunlar yaşanabilir." dedi.

ÇED raporundaki jeolojik ve jeofizik incelemeleri yetersiz bulduğunu belirten Karslı, Karadeniz'deki fay hatlarının da proje değerlendirmelerine dahil edilmesi gerektiğini savundu.

"Türkiye'de fay çalışmaları 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden gündeme geldi. Karadeniz'in deniz alanındaki fay hatları uluslararası çalışmalarda da belirtiliyor. Bu faylar yavaş hareket etse de enerji biriktiriyor. Trabzon fayı var.

Gürcistan'dan Türkiye'ye uzandığı belirtilen başka bir fay da bulunuyor. Güneyimizde de önemli faylar var. Bunların aktiviteleri şimdilik zayıf ancak bilimsel çalışmalarda ele alınıyor. Bu veriler referans alınarak yeterli analiz yapılmadığını görüyoruz."

"DENİZ TABANINDA 70 METREYE VARAN DERİN BİR VADİ VAR"

Deniz tabanındaki araştırmaların kapsamının artırılması gerektiğini vurgulayan Karslı, yapılan sismik çalışmaların daha derin jeolojik yapıyı ortaya koymak açısından yeterli olmadığını ileri sürdü.

Karslı, "Deniz alanında 80'in üzerinde kısa hat üzerinde sismik çalışma yapılmış. Ancak daha derin yapıyı görüntülememiz gerekiyor. Havalimanının yapılacağı alanın üç boyutlu görüntüsünün hazırlanması gerekirdi." ifadelerini kullandı.

Bölgede yaptıkları ön çalışmaya da değinen Karslı, şunları söyledi:

"Havalimanının kuzeydoğu ucuna, Ramada yönüne doğru deniz tabanı birden derinleşiyor. Bu bölgede 70 metreye varan derin bir vadi bulunuyor. Bölge aynı zamanda Değirmendere Vadisi ile sürekli beslenen bir nokta. 97 milyon ton dolgunun neden olabileceği kayma, açılma ve oturma hareketlerinin nasıl gerçekleşeceğinin ortaya konulması gerekiyor."

Karslı, böylesine büyük bir yatırım için daha kapsamlı bilimsel ve teknik çalışmalar yapılmasını beklediklerini ifade etti.

SEMİH HAMZAÇEBİ: "EN ÖNEMLİ KONU DOĞRU YER SEÇİMİ"

Jeoloji Mühendisleri Odasından Semih Hamzaçebi ise projede öncelikle yer seçiminin doğru yapılması gerektiğine dikkat çekti.

Hamzaçebi, "Bizim ana konumuz yer seçimi. Yer seçimini doğru yaparsak sorunsuz ilerleriz. Bir mühendisten herhangi bir proje için en uygun alanı belirlemesini istediğinizde size teknik açıdan en uygun yeri söyler. Ancak biz önce bir alan belirliyor, ardından o alana göre proje geliştiriyoruz." dedi.

Dolgu malzemesinin niteliğinin de kritik önemde olduğunu belirten Hamzaçebi, "Bu dolgu alanını neyle dolduracağız? Şehir Hastanesi'nde olduğu gibi bulduğumuz malzemeyi buraya mı dökeceğiz? Kullanılacak kayacın dayanımı çok önemlidir." ifadelerini kullandı.

Karadeniz'deki fay hatlarının yeterince araştırılmadığını da savunan Hamzaçebi, büyük yatırımlardan önce gerekli bilimsel çalışmaların tamamlanması gerektiğini söyledi.

ÖNDER CEHİZ: "YATIRIMLAR BİLİM VE TEKNİĞİN IŞIĞINDA YAPILMALI"

İç Mimarlar Odası Başkanı Önder Cehiz, Trabzon'da gerçekleştirilecek yatırımların kente katkı sağlayacağına inandıklarını ancak uygulama süreçlerinin bilimsel esaslara dayanması gerektiğini belirtti.

Cehiz, "Biz bu projelerin ve yatırımların bilim ve tekniğin ışığında yapılması taraftarıyız. Projelerin ve raporların doğru bir şekilde ele alınmasını istiyoruz. Trabzon'a katkı sağlayacağını biliyoruz. Çalışmalar da buna göre yapılmalıdır." dedi.

UFUK BULUT: "ATIK SULAR NASIL BERTARAF EDİLECEK?"

Makine Mühendisleri Odası Başkanı Ufuk Bulut da projeye ilişkin teknik değerlendirmelere katıldıklarını belirterek atık su yönetiminin önemine dikkat çekti.

Bulut, "Başkanlarımız gerekli detayları ilettiler, biz de bu değerlendirmelere katılıyoruz. Yapılacak çalışmalar teknik açıdan ele alınmalıdır. Meslek alanımızla ilgili olarak özellikle atık suların nasıl bertaraf edileceğine vurgu yapmak istiyorum." dedi.

Atık su yönetimine ilişkin somut bir planın bulunup bulunmadığını sorgulayan Bulut, "Bu atık suları ne yapacağız? Ellerinde buna ilişkin bir proje var mı? Her zaman yaptığımız gibi denize mi deşarj edeceğiz? Burada kimyasal ürünleri de düşünmeliyiz." ifadelerini kullandı.

TMMOB'DAN ORTAK MESAJ: "YATIRIMA DEĞİL, EKSİK PLANLAMAYA KARŞIYIZ"

Toplantıda konuşan meslek odalarının temsilcileri, yeni Trabzon Havalimanı'nın kentin ihtiyaçları açısından önemli bir yatırım olduğunu vurgularken projeye ilişkin teknik ve bilimsel incelemelerin genişletilmesi gerektiğini savundu.

Özellikle ÇED raporu, alternatif yer seçimi, 97 milyon tonluk dolgu malzemesinin temini, kamyon seferleri, kıyı yapısı, fay hatları ve ulaşım entegrasyonu konularında eksiklikler bulunduğu ileri sürüldü.

Oda başkanları, yatırımın kamu kaynaklarının verimli kullanılması, çevresel etkilerin azaltılması ve kent geleceğinin korunması açısından şeffaf, bilimsel ve bütüncül bir planlama anlayışıyla yürütülmesi gerektiğini ifade etti.