Kendi toprağımızdan çıkan güç

Enerji, modern devletler nazarında yalnızca faturalara yansıyan bir maliyet kalemi veya sanayi çarklarını döndüren sıradan bir girdi değildir. Enerji; bir milletin istiklalinin mührü, bağımsızlık iradesinin bel kemiği ve küresel satrançta piyon mu yoksa oyun kurucu mu olacağını belirleyen en hayati güç çarpanıdır.

Bugün, emperyalist merkezlerin ekümenik heveslerle ve ambargolarla Türkiye’yi yalnızca bir “enerji koridoru” veya “ham madde deposu” olarak kodlama çabaları, Lozan’ın ruhuna ve Atatürk’ün “muasır medeniyetler seviyesinin üzerine çıkma” vizyonuna açık bir meydan okumadır. Nitekim geçen günlerde Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının duyurduğu “2040 Yeni Enerji Mimarisi” vizyonu, tam da bu meydan okumaya verilmiş en net cevaptır.

Bu mimari, sadece teknik bir yol haritası değil; milli iradenin, bilimin ve sanayinin kenetlendiği yeni bir milli mücadele mevzisidir. KÖMÜRDEN RÜZGARA, DENGELİ BÜYÜMENİN STRATEJİSİEnerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi’ne giden yolu haritalandırdığı Türkiye Ulusal Enerji Planı, 2035 yılına kadar elektrik kurulu gücümüzü 189,7 GW’a taşımayı öngörmektedir.

Bu devasa kapasitede dikkat çeken husus, tek bir kaynağa körü körüne bağımlılığın reddedilerek, dengeli ve çok katmanlı bir enerji mimarisinin inşa edilmesidir. Bu mimarinin omurgasında yerli kömür, stratejik bir güvence olarak parıldamaktadır.

2035 yılında 24,3 GW kurulu güçle sistemdeki yerini alacak olan kömür santralleri, sadece birer elektrik üretim tesisi değildir. Zonguldak’tan Soma’ya, Afşin-Elbistan’dan Tunçbilek’e uzanan havzalarda on binlerce maden emekçisinin alın teridir.

Türkiye Kömür İşletmeleri, Türkiye Linyitleri İşletmesi ve Garp Linyitleri İşletmesi gibi devlerimiz, yüz binlerce hanenin ekmek teknesidir. Dahası, yerli kömür demek; her yıl milyarlarca dolarlık dövizin yurt dışına akmasının önüne geçmek demektir.

İthal kömüre veya doğal gaza mahkum olduğumuz her megavat, aslında cebimizden çıkan bir döviz, bağımsızlığımızdan çalınan bir tuğladır. Yerli kömürümüz, Hürmüz senaryolarında, küresel enerji krizlerinde Türkiye’nin “sırtını dayayacağı” en sağlam kalkandır.

Elbette bu denge, yenilenebilir kaynakları dışlamaz. 2035 yılında rüzgar enerjisinde 29,6 GW, güneş enerjisinde 52,9 GW, hidroelektrik santraller ise 35,1 GW kurulu güce ulaşarak toplamda elektriğin yaklaşık yüzde elli beşini yenilenebilir kaynaklardan sağlamayı hedefliyoruz.

Ancak unutmayalım ki; güneş batınca, rüzgar durunca, kuraklık kapıyı çalınca şebekeyi ayakta tutacak olan, baz yükü sağlayacak olan yerli kömür ve nükleerdir. Yenilenebilirler omurgadır, ama kömür ve nükleer, o omurganın üzerine oturduğu bel kemiğidir.

İşte bu dengeli portföyde nükleer enerji, 7,2 GW kurulu güçle (Akkuyu ve ardından gelecek santraller) sistemin vazgeçilmez baz yük kaynağı olarak yerini almaktadır. Nükleer; 7/24 kesintisiz, iklimden bağımsız, dışa bağımlılığı minimize eden bir güçtür.

Ancak stratejik akıl, nükleerde de “tek noktaya bağımlılığı” reddeder. İşte bu noktada çok katmanlı stratejimiz ve Asya eksenimiz devreye girer. ÇOK KATMANLI STRATEJİ VE ASYA EKSENİKüresel enerji mimarisindeki kırılma anları, Türkiye’yi tek bir kaynağa veya teknolojiye mahkum olmaktan çıkarmış, çok katmanlı ve egemen bir diplomasiyi zorunlu kılmıştır.

Akkuyu Nükleer Güç Santrali’nin ilk ünitesinin yoğun test süreçlerinden geçerek devreye alınma aşamasına gelmesi, Rusya ile kurulan bu stratejik işbirliğinin somut meyvesidir. Ancak stratejik akıl, yedeklilik ve çeşitlilik ilkesini de gerektirir.

Nitekim Sayın Cumhurbaşkanımızın yakın zamanda Güney Kore (Korea Electric Power Corporation - KEPCO) ile Sinop Nükleer Projesi üzerindeki potansiyel ortaklık vizyonunu dile getirmesi, bu çok katmanlı stratejinin en parlak örneğidir. Bu hamle, Türkiye’nin enerji diplomasisinde “tek noktaya bağımlılığı” reddedip; Rusya, Güney Kore, Çin ve İran gibi Asya’nın teknolojik devleriyle, eşitlikçi ve kazan-kazan esasına dayalı bir ortaklık modeli inşa ettiğinin kanıtıdır.

Peki bu nükleer gücün nihai hedefi nedir? Sadece şebekeye elektrik vermek değil. Daha önce bu sütunlarda detaylandırdığımız gibi, Türk Savunma Sanayisinin (ASELSAN, TUSAŞ, ROKETSAN, HAVELSAN vd.) TWh seviyesine yaklaşan devasa enerji talebini karşılamak ve bu tesisleri savaş, asimetrik tehdit veya elektromanyetik darbe (EMP) senaryolarında dahi ayakta tutacak “ada modunda” çalışan, otonom mikro şebekelerle donatmaktır.

Nükleer enerji, artık bir tercih değil, askeri caydırıcılığın ve endüstriyel bekânın vazgeçilmez zırhıdır.“Unutmayalım ki; güneş batınca, rüzgar durunca, kuraklık kapıyı çalınca şebekeyi ayakta tutacak olan, baz yükü sağlayacak olan yerli kömür ve nükleerdir. Yenilenebilirler omurgadır, ama kömür ve nükleer, o omurganın üzerine oturduğu bel kemiğidir.”“Biz, kökleri Asya’nın derinliklerinde, ufku ise yıldızlara uzanan, binlerce yıllık tarihsel birikime sahip, geleceği parlak bir milletiz.

Artık başımızı Batı’dan kaldırıp, Asya’nın kadim topraklarından Uzay’ın sonsuzluğuna çevirme vakti gelmiştir.”“Asıl hedef, liyakatli ellerle ‘Engin Arık Hızlandırıcı Araştırma Merkezi’ni kurmak ve bu toprağın bilim şehitlerine olan vefa borcumuzu, onların hayalini gerçeğe dönüştürerek ödemek olmalıdır.”BİLİM ŞEHİTLERİNE VEFA BORCUBu devasa teknolojik sıçramanın Türkiye’deki en parlak mimarlarından biri, maalesef henüz hesabı sorulamayan “bilim şehidi” Prof. Dr.

Engin Arık’tır. Geçen dönemlerde “Engin Arık’ın yarım kalan hayali” başlığıyla bu sütunlarda vurguladığımız o karanlık Isparta kazası, Türkiye’nin toryum ve Hızlandırıcı Sürümlü Sistemler (HSS) vizyonunu hedef alan sistematik bir sabotaj şüphesini hâlâ üzerimizde bir kâbus gibi taşımaktadır.

Türkiye, dünya toryum rezervlerinin yaklaşık yüzde 20’sine (800-880 bin ton arası öngörülen potansiyel) sahiptir. Toryum; uranyumun aksine doğrudan nükleer silah yapımına uygun olmayan, uzun ömürlü radyoaktif atık üretmeyen ve “kritik-altı” (sub-critical) tasarımı sayesinde herhangi bir acil durumda reaksiyonun milisaniyeler içinde kendiliğinden sönümlendiği, pasif güvenlikli bir yakıttır.

TENMAK’ın attığı adımlar bir başlangıçtır; ancak asıl hedef, liyakatli ellerle “Engin Arık Hızlandırıcı Araştırma Merkezi”ni kurmak ve bu toprağın bilim şehitlerine olan vefa borcumuzu, onların hayalini gerçeğe dönüştürerek ödemektir. Bir milletin bilim insanlarına sahip çıkması, onları koruması ve adalet önüne çıkarması, o milletin geleceğe olan inancının en somut göstergesidir.

BEYAZ ALTIN VE FÜZYON YARIŞINDA ‘KUTSAL KÂSE’Dünya bor rezervlerinin yaklaşık yüzde 70’ine sahip olan Türkiye, jeopolitik bir paradoksun tam ortasındadır: “Beyaz altın” cennetinde, neden hâlâ teknoloji ithalatçısı konumunda ısrar ediyoruz? Daha önce “Türkiye’nin beyaz altını” ve “Füzyon yarışında devrim” başlıklarıyla işlediğimiz gibi, 21. yüzyılın enerji devrimi Proton-Bor (p-¹¹B) füzyonunda gizlidir.

Geleneksel Döteryum-Trityum (D-T) füzyonunun aksine, p-¹¹B reaksiyonu “anötronik”tir; yani nötron yaymaz, radyoaktif atık bırakmaz ve reaktör duvarlarını aktive etmez. Ortaya sadece üç alfa parçacığı ve muazzam bir enerji çıkar.

Askeri strateji açısından bu, “tam görünmezlik” demektir. Nötron imzası bırakmayan, sınırsız menzilli yeni nesil denizaltılardan, yakıt ikmaline ihtiyaç duymayan İHA’lara ve yüksek enerjili lazer savunma sistemlerine kadar uygulama alanı sınırsızdır.

Tıbbi boyutta ise Proton-Boron Capture Therapy (PBCT), kanserli hücreyi sağlıklı dokuya sıfır zarar vererek yok eden bir devrimdir. Ancak uyaralım: Türkiye henüz Bor-11 izotopu üretmiyor, füzyon hedef peletleri imal etmiyor; bu alanlardaki araştırmalar emekleme aşamasında.

İşte tam da bu yüzden uyarımız kritik: Dünya bu yarışa çoktan girmişken, biz bu döngünün içine ham madde satıcısı olarak çekilmemeliyiz. Henüz geç değil; doğrudan katma değer zincirini, izotop zenginleştirme tesislerini ve füzyon hedef peleti üretim hatlarını kurmalıyız.

TÜBİTAK, TENMAK (BOREN/NÜKEN/TEMEN) ve Savunma Sanayii Başkanlığı koordinasyonunda, dağınık akademik çabaları tek bir “Milli Füzyon Programı” altında toplayacak, asgari 10 yıllık seferberlik ilanı yapılmalıdır.‘MİLLİ ŞAMPİYONLAR’IN YÜKSELİŞİEnerji bağımsızlığının bir diğer ayağı, 21. yüzyılın “yeni petrolü” olarak adlandırılan Nadir Toprak Elementleri (NTE)’dir. “Nadir toprak elementleri: Türkiye’nin yükseliş stratejisi” yazı dizisinde ayrıntılandırdığımız üzere, Türkiye hem Eskişehir-Beylikova’da hafif NTE’ler hem de Karaman-Bolkardağı’nda ağır NTE potansiyeli barındıran jeolojik bir hazinedir.

Fakat cevheri topraktan çıkarıp ham olarak satmak, stratejik intihardır. Asıl mesele; asidik liçleme, çözücü ekstraksiyon, metalürjik rafinasyon ve yoğun madde fiziği süreçleriyle bu elementleri yüksek teknolojili mıknatıslara, batarya kimyasallarına ve füzyon reaktörü bileşenlerine dönüştürmektir.

Nitekim Bakanlığın “Milli Şampiyonlar” vizyonu (TPAO, BOTAŞ, TEİAŞ, EÜAŞ ve özellikle Eti Maden) tam da bu dönüşümü hedeflemektedir. Eti Maden, dünya lideri ham üretici olmanın ötesine geçerek, TENMAK ile sinerji içinde, katma değerli ileri malzeme ve temiz enerji altyapısının kalbi haline gelmelidir.

DOĞU AKDENİZ’İN TEKNOLOJİ ÜSSÜ KTC VE TRÇİ EKSENİJeopolitik vizyonumuzu genişlettiğimizde, yavru vatan Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KTC)’nin potansiyeli göz kamaştırıcıdır. Daha önce “Doğu Akdeniz’in teknoloji üssü KKTC” başlığıyla Aydınlık Gazetesi’nde ifade ettiğimiz gibi; Kıbrıs, sadece bir turizm veya kumarhane adası olarak kalmaya mahkûm değildir.

Modüler nükleer reaktörler (SMR) ve yakıt hücreleriyle kendi enerjisini üreten, Rusya, Çin, Güney Kore ve İran ile ortak Ar-Ge faaliyetlerinin yürütüldüğü “Doğu Akdeniz’in Silikon Vadisi”ne dönüştürülebilir. Türkiye-Rusya-Çin-İran (TRÇİ) ekseni bir ideolojik tercih değil, hayati bir jeopolitik zorunluluktur.

Bu eksen, Türkiye’ye nükleer teknoloji transferi, sermaye ve stratejik derinlik sağlayarak, kuşatma halkalarını kırmanın en etkili yoludur. LİYAKAT, BİLİM VE VİCDANTüm bu hedeflerin önündeki en büyük engel, dışarıdan dayatılan ambargolar değil, içerideki liyakatsizlik ve yolsuzluk bataklığıdır.

Milyarlarca liralık kamu kaynağının, milletin alın terinin, bir avuç hortumcunun lüks yaşamlarına akması, sadece bir ekonomik kayıp değil; aynı zamanda milli iradeye karşı işlenen bir ihanettir. Bilim ve sanayi, “peynir ekmek gibi” dağıtılan liyakatsiz unvanlarla, siyasi dengelerle veya cemaat-tarikat hesaplarıyla yükselemez.

Bilim; sabır, disiplin, kurumsal hafıza ve en önemlisi ahlaki omurga ister. Devlet aklı; kaynaklarını bir avuç yandaşa peşkeş çekmek için değil, Türk halkının geleceğini inşa etmek için bilimin ve sanayinin emrine seferber edilmelidir.

OLAY UFKUBen, Türk halkının alın teriyle, vergileriyle okudum. Onların bir evladı olarak; halkımı karamsarlığa, yılgınlığa veya teslimiyete değil; aksine, sarsılmaz bir umuda, gelecekte bizi ve çocuklarımızı bekleyen o Aydınlık günlere davet ediyorum.

Biz, kökleri Asya’nın derinliklerinde, ufku ise yıldızlara uzanan, binlerce yıllık tarihsel birikime sahip, geleceği parlak bir milletiz. Artık başımızı Batı’dan kaldırıp, Asya’nın kadim topraklarından Uzay’ın sonsuzluğuna çevirme vakti gelmiştir.

Muhtaç olduğumuz o kudret, ne dışarıda bir ideolojide ne de başka bir coğrafyadadır; o kudret, damarlarımızdaki asil kanda, DNA kütüphanelerimizde mevcuttur. Bizi güdüleyen bu tarihsel birikim, ulusumuzu o Aydınlık yarınlara ulaştıracaktır.

Tek yapmamız gereken, üzerimizdeki liyakatsizlik, yolsuzluk ve batı hayranlığı gibi ağırlıklardan kurtulmaktır. Türkiye, bor ve toryum cennetinde bir enerji fakiri olarak, başkalarının teknolojik emellerine yakıt sağlayan bir depo olarak kalmayı reddedecektir.

Lozan’ın ruhuna sadık, Asya’ya yüzü dönük Türkiye; kendi reaktörünü, kendi kanser ilacını ve kendi kaderini kendi toprağından çıkaracaktır. Unutmayalım ki, teknolojiyi üreten egemen olur, sadece hammaddeyi sağlayan ise daima bağımlı kalır.

Bu kural, 21. yüzyılda nötronsuz füzyon reaktörleri ve nadir toprak elementleri için de aynen geçerlidir. Küresel belirsizliklerin ortasında, güçlü, bağımsız ve onurlu bir aktör olarak, bu toprakların çocuklarına aydınlık bir gelecek bırakmak, hepimizin ortak ve kutsal görevidir.

Bu yola çıktık; bu yoldan, bilimin, vatanın ve milletin ışığıyla, sabırla ve kararlılıkla o Aydınlık sabaha yürüyeceğiz.