Koçanis Kilisesi hâlâ ayakta tarihimizi definecilere kurban etmeyelim!

Hakkâri’nin Konak (Koçanis) köyünde, dağların ve rengârenk sonbahar ormanlarının arasında yüzyıllara meydan okuyan görkemli bir tarihî yapı yükseliyor: Koçanis Kilisesi. Mar Şalita Kilisesi olarak da bilinen bu yapı, yalnızca taşlardan ibaret değil; inançların, hatıraların ve bu coğrafyanın köklü tarihinin sessiz bir tanığıdır.

Hakkâri şehir merkezine yaklaşık 18 kilometre uzaklıktaki kilise, geçmişte önemli bir dinî merkez olarak hizmet verdi. 1670’li yıllarda patriklik merkezinin Koçanis’e taşınmasıyla önem kazanan yapı, yaklaşık 1915 yılına kadar bu işlevini sürdürdü.

Cephesindeki Süryanice yazıtlar ve iki dairesel güneş saati, geçmişten günümüze ulaşan kıymetli izler arasında yer alıyor.

Bugün sonbaharın sarı, turuncu ve kızıl yaprakları arasında bütün görkemiyle ayakta kalmaya çalışan bu tarihî yapı, doğaseverleri, fotoğraf tutkunlarını ve tarih meraklılarını kendine çekiyor. Ancak ziyaretçiler, karşılarında gördükleri manzaranın güzelliği kadar kilisenin tahrip edilmiş hâli karşısında da derin bir üzüntü yaşıyor.

Kimi bu eşsiz güzelliği hayranlıkla izlerken kimi de duvarlara verilen zararı gördüğünde gözyaşlarını tutamadan oradan ayrılıyor. Zira Koçanis’in hak ettiği manzara bu değil; tarihimizin böylesine hoyratça yaralanması hiç değil!

Rengârenk yaprakların arasında yükselen bu görkemli yapının duvarlarında yüzyılların izleri saklı. Ne var ki birkaç parça altın bulma umuduyla tarihî dokuyu tahrip edenlerin cehaleti, bu güzelliğin üzerine kara bir gölge düşürüyor.

“Bir avuç altın uğruna yüzyılların mirasına zarar vermek hangi akla, hangi vicdana sığar?” Gerçek hazine, toprağın altında aranan altın mı, yoksa gözümüzün önünde duran bu eşsiz kültürel miras mı?

Koçanis Kilisesi, bir zamanlar insanların ibadet ettiği, duaların yükseldiği kutsal bir mekândı. Bugün ise korunmayı ve tarihî kimliğinin gelecek kuşaklara aktarılmasını bekliyor. Oranın kutsallığına, taşlarına ve geçmişine saygı duymak gerekirken onu define arayışı uğruna yaralamak, yalnızca bir yapıya değil, insanlığın ortak mirasına da zarar vermektir.

Bu davranışları şiddetle kınıyoruz; çünkü tarihî eserler sahipsiz değildir, onlar hepimizin sorumluluğundadır.

Şeyh Sadi-i Şirazi’nin insanlığın ortaklığını anlatan meşhur dizeleri, bugün Koçanis Kilisesi için de anlamlı bir mesaj taşıyor:

Âdemoğulları birbirinin uzuvlarıdır; çünkü yaratılışta aynı cevherden meydana gelmişlerdir.”

Bu sözün hatırlattığı gibi, insanlığın ortak mirasına verilen zarar hepimizin kaybıdır. “Taşlar susar, fakat tarih konuşmaya devam eder. Yeter ki insan, geçmişin sesini duyacak kadar vicdan sahibi olsun.”

Artık bu acı tablo karşısında sessiz kalınmamalı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Hakkâri İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Hakkâri Valiliği, belediye ve ilgili kurumlar, kilisenin korunması için gerekli adımları atmalı; yapı uzmanlar tarafından incelenmeli, tahribat belgelenmeli ve bilimsel esaslara uygun koruma çalışmaları başlatılmalıdır.

Koçanis Kilisesi, doğanın sonbahar renkleriyle buluştuğunda görenleri kendine hayran bırakıyor. Fakat bu güzelliğin ortasında insanın içini acıtan bir gerçek var: Doğa bütün cömertliğiyle bu tarihî yapıyı sarıp sarmalarken insan eliyle verilen zarar, eşsiz manzarayı gölgeliyor.

Doğaseverlerin hayranlıkla gelip üzüntüyle ayrıldığı bu yer, ihmali ve tahribatı değil; korunmayı, saygıyı ve sahiplenilmeyi hak ediyor.

Koçanis Kilisesi hâlâ ayakta. Peki, biz tarihimize sahip çıkmak için daha ne kadar bekleyeceğiz?

Unutmayalım: Tarih, yalnızca geçmişte yaşananlardan ibaret değildir; bugün koruduğumuz ve yarın çocuklarımıza bırakacağımız bir emanettir. Koçanis Kilisesi’ni definecilerin cehaletine kurban etmeyelim. Çünkü bazı değerler kaybedildiğinde geriye yalnızca pişmanlık kalır.

Tarihimize sahip çıkalım ki geçmişimiz gelecekte de yaşasın.