Üniversitelilerden Kanser Taramasında Devrim: Nefesle Erken Teşhis

Fırat Üniversitesi bünyesinde bir araya gelen üç öğrenci, sağlık teknolojileri alanında dikkat çekici bir inovasyona imza attı. Fizik Bölümü öğrencileri Eren Akdeniz ve Mehmet Mustafa Ataş ile Yazılım Mühendisliği öğrencisi Ömer Serdar Kayabaşı, 'Nefsense' adını verdikleri proje kapsamında, nefes yoluyla kanser taraması yapabilen taşınabilir bir elektrokimyasal biyosensör geliştirdi.

Akademik danışmanlığını Prof. Dr. Canan Aksu Canbay’ın, teknik danışmanlığını ise Prof. Dr. Hamdi Soner Altundoğan’ın üstlendiği çalışma, TÜBİTAK BiGG Yatırım 2026 yılı 1. Çağrısı kapsamında büyük bir başarıya ulaştı. Ülke genelinde yapılan 2 bin 844 başvuru arasından sıyrılarak 'Mükemmeliyet Mührü' almaya hak kazanan 91 girişimden biri olan Nefsense, sağlık alanında Fırat Üniversitesi'nden kabul edilen ilk proje olma unvanını taşıyor.

Öğrenciler, bu süreçte Cellsway Biyoteknoloji A.Ş. adıyla şirketleşerek çalışmalarını kurumsal bir çatı altına aldı. Projenin 12 ay içerisinde ilk prototipinin tamamlanması, 18 ay sonunda ise saha ve gönüllü çalışmalarıyla klinik aşamaya geçilmesi hedefleniyor.

Cihazın çalışma prensibi, insan nefesindeki nem dengesini düzenleyerek, akciğer kanseri ve diyabet gibi hastalıkların habercisi olan biyobelirteçleri analiz etmeye dayanıyor. Özellikle akciğer kanseri için 'izopren', diyabet için ise 'aseton' bileşiklerine odaklanan sistem, özel nano yapılı yüzey kaplamaları sayesinde heterojen çekirdekleme mekanizmasını kullanıyor.

Bu yöntemle nefes numunesinden yüksek derişimli sıvı elde edilerek, elektrokimyasal sensör modüllerinde çok daha hassas ve doğru sonuçlara ulaşılması amaçlanıyor. Projenin akademik danışmanı Prof. Dr. Canan Aksu Canbay, cihazın termodinamik nem dengesini algılama esasına dayalı süper hidrofobik yüzey teknolojisiyle çalıştığını vurguladı.

Canbay, kanserin erken teşhisinin hayati önem taşıdığına dikkat çekerek, bu yerli girişimin sadece Elazığ için değil, Türkiye genelinde sağlık sistemine önemli bir katkı sunacağını belirtti. Ayrıca, projenin daha geniş fonksiyonel özellikler kazanması ve seri üretime geçebilmesi için yerli yatırımcılara destek çağrısında bulundu.

Proje yürütücüsü Eren Akdeniz ise Chicago Üniversitesi'nin güncel çalışmalarını referans aldıklarını belirterek, nefesin sadece karbondioksit ve sudan ibaret olmadığını, hücrelerin metabolik süreçleri sonucu ortaya çıkan organik biyobelirteçlerin hastalıkların teşhisinde kritik ipuçları sunduğunu ifade etti. Akdeniz, cihazın tamamlanmasının ardından gerekli yasal izinlerin alınmasıyla birlikte, ölümcül hastalıkların erken evrede yakalanması için sağlık sistemine entegre edilmesini hedeflediklerini sözlerine ekledi.