Kahyalar İçin Emsal Karar: Yargıtay'dan Tazminat Hakkına Red

Bursa'da uzun yıllardır minibüs duraklarında kalkış saatlerini ve yolcu trafiğini organize eden kahyaların çalışma haklarına yönelik emsal bir yargı süreci sonuçlandı. Tam 15 yıl boyunca bir minibüs durağında görev yapan T.K. isimli şahıs, biriken maaşlarını, fazla mesai ücretlerini ve yıllık izin haklarını alamadığı gerekçesiyle işten ayrıldı. Durak yetkilisiyle yaptığı görüşmelerden sonuç alamayan çalışan, alacaklarını tahsil edebilmek amacıyla İş Mahkemesi’ne başvurarak kıdem tazminatı ve diğer sosyal haklarının ödenmesini talep etti. Davacı, mahkemeye sunduğu dilekçede fazla mesai yaptığını, ulusal bayramlarda çalıştığını ve asgari geçim indirimi gibi haklardan mahrum bırakıldığını öne sürdü. Davalı taraf ise söz konusu kişinin durak esnafı tarafından ortaklaşa seçildiğini, herhangi bir resmi istihdam ilişkisi bulunmadığını ve geçimini duraktaki şoförlerin verdiği günlük harçlıklarla sağladığını savunarak davanın reddini istedi. Yerel mahkeme, davacının haklı fesih yaptığına hükmederek tazminat taleplerini kısmen kabul etti. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi (BAM), davayı farklı bir boyuta taşıdı. Tanık beyanlarını inceleyen mahkeme, kahyanın ücretinin tek bir yetkili tarafından değil, duraktaki her bir şoför tarafından ayrı ayrı ödendiğini tespit etti. Bu durumun bir hizmet akdi değil, kolektif bir çalışma düzeni olduğunu belirten mahkeme, davalının işveren sıfatı taşımadığına ve 'pasif husumet yokluğu' nedeniyle davanın usulden reddine karar verdi. Bölge Adliye Mahkemesi'nin bu kararı üzerine dosya, temyiz incelemesi için Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'ne taşındı. Yüksek mahkeme, yerel mahkemenin verdiği kararı yasaya uygun bularak onadı. Kararda, kahyaların çalışma biçiminin belirli bir işverene bağlılık içermediği ve işveren sıfatının duraktaki tüm minibüs işletmecilerine dağıldığı vurgulandı. Bu hukuki gelişmeyle birlikte, resmi bir statüsü bulunmayan ve gelirini şoförlerin inisiyatifine bırakan kahyaların, işten ayrılmaları durumunda kıdem tazminatı talep etme haklarının bulunmadığı tescillenmiş oldu. Söz konusu karar, Türkiye genelindeki minibüs duraklarında benzer görevleri yürüten binlerce kişi için emsal niteliği taşıyor.