Adil geçiş stratejisi genelgesi Resmî Gazete'de yayımlandı

İklim değişikliği ile yeşil ve dijital dönüşümün çalışma hayatına etkilerini yönetmek amacıyla hazırlanan adil geçiş stratejisi hakkındaki genelge, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmî Gazete'de yayımlandı. 2027-2029 dönemini kapsayan plan; çalışanların beceri uyumunu, sosyal korumayı ve dönüşümden etkilenen sektörlere yönelik politikaları içeriyor.

Adil geçiş stratejisi hangi alanları kapsıyor? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı koordinasyonunda, paydaşların katılımıyla hazırlanan strateji ve eylem planı, Türkiye'nin 2053 net sıfır emisyon hedefi doğrultusunda dönüşümün çalışma hayatındaki etkilerine odaklanıyor.

Genelgede, üretimden istihdama ve çalışma koşullarına kadar uzanan değişimin kimse geride bırakılmadan yönetilmesinin önemi vurgulanıyor. Planın tematik politikaları beceri uyumu, kapsayıcı dönüşüm, sosyal koruma ve toplumsal dayanıklılık eksenlerinde düzenleniyor.

Öncelikli sektörlere yönelik politikalar ise dönüşümün farklı iş kolları üzerindeki etkilerini ayrı ayrı ele alıyor. Bakanlığın yayımladığı özet kitapçığa göre plan 17 sektörü ve 78 eylemi kapsıyor. Eylemlerin 58'i tematik, 20'si sektörel başlıklar altında yer alıyor; her eylem için sorumlu kurum, iş birliği yapılacak kuruluşlar, süre ve performans göstergesi belirleniyor.

İklim Kanunu adil geçişi nasıl tanımlıyor? Genelgede, adil geçiş yaklaşımının 7552 sayılı İklim Kanunu ile mevzuata girdiği belirtiliyor. Kanun 2 Temmuz 2025'te kabul edildi ve 9 Temmuz 2025'te Resmî Gazete'de yayımlandı.

Kanundaki tanım, iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil büyüme sürecinde istihdamın uygun tedbirlerle yönetilmesini ve yeni istihdam alanları oluşturulmasını içeriyor. Çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve engelliler gibi süreçten daha fazla etkilenebilecek kişilerin öncelikli olarak gözetilmesi de tanımda yer alıyor.

Genelgede, çalışanların ve işletmelerin değişen koşullara uyumu, ihtiyaç duyulan becerilerin kazandırılması ve insana yakışır işlerin artırılması hedefleniyor. Sektörlerin, bölgelerin ve toplumsal grupların dönüşümden farklı biçimlerde etkileneceği belirtilerek sosyal diyaloğun önemine işaret ediliyor.

Adil geçiş planında sektörler ve beceriler Bakanlığın özet kitapçığında çelik, alüminyum, enerji, çimento ve gübre, Avrupa Birliği'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması ile bağlantılı sektörler arasında sayılıyor. Stratejide ayrıca teknolojik değişim, tedarik zincirleri ve dijitalleşme yoluyla dönüşümden etkilenen başka sektörler de değerlendiriliyor.

Hazırlık çalışmalarında, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası iş birliğiyle Sosyal Güvenlik Kurumunun 2015-2025 kayıtlı istihdam verileri üzerinden sektör analizleri yapıldı. Kitapçıkta bu analizlerin kayıtlı işgücü profilini yansıttığı, kayıt dışı istihdamın ise kapsam dışında kaldığı belirtiliyor.

Eylemler arasında mesleki eğitim merkezi müfredatının yeşil ve dijital becerilerle güncellenmesi için 2028, kadınların mesleki yeterlilik belgelendirmesine erişiminin artırılması için 2029 yılı öngörülüyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının adil geçiş sosyal risk haritasını oluşturması da 2029 hedefleri arasında bulunuyor.

Uygulama ve izleme nasıl yürütülecek? Genelgeye göre uygulamanın koordinasyonu ile izleme ve değerlendirme çalışmaları, ilgili kamu kurumları ve sosyal tarafların katılımıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülecek.

Sorumlu kurum ve kuruluşlar, uygulamadaki gelişmeleri diğer ilgili kuruluşların katkılarını da alarak altı aylık dönemler halinde bakanlığa bildirecek. Bakanlığın kitapçığında 78 eylemden 17'sinin 2027'de, 25'inin 2028'de ve 36'sının 2029'da tamamlanmasının planlandığı belirtiliyor.

Dört pilot sektörde il adil geçiş istişare kurullarının oluşturulması da 2027 için belirlenen adımlar arasında yer alıyor. Strateji, On İkinci Kalkınma Planı ile 2025-2028 Ulusal İstihdam Stratejisi çerçevesinde hazırlandı.

İstihdam stratejisinde de yeşil ve dijital dönüşüme bağlı beceri ihtiyaçlarının, iş kaybı risklerinin ve yeni iş olanaklarının sektörel ve bölgesel olarak analiz edilmesi öngörülüyor.