İsrail seçimleri yarın: Hangi aday, Türkiye'ye karşı nasıl bir tavır takınıyor?

Gazze'deki yıkımın yanı sıra Lübnan'ın güneyine düzenlenen saldırılar ve İran savaşının ardından yapılacak ilk seçim için İsrail, 27 Ekim Salı günü sandık başına gidiyor. İsrail Merkez Seçim Komitesi verilerine göre, ülkede oy kullanma hakkına sahip 7,3 milyon seçmenin büyük bölümü, ülke genelinde kurulacak 18 bin sandıkta oy kullanacak.120 sandalyeli parlamento Knesset’te hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekili gerekiyor.

Başbakan Binyamin Netanyahu, Likud lideri olarak bir kez daha seçime giriyor. 2022'de yapılan son seçimde 32 milletvekili kazanmış ve aşırı sağ ile Haredi partilerinin desteğiyle hükümeti kurmuştu. Netanyahu liderliğindeki blokta aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in Dini Siyonizm Partisi, aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in Yahudi Gücü Partisi, Aryeh Deri liderliğindeki Ultra-Ortodoks (Haredi) Şas Partisi, Yitzhak Goldknopf liderliğindeki Ultra-Ortodoks Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi ve Ofer Winter liderliğindeki İsrail Halkı Partisi var.

Muhalefet bloğunun en güçlü ismi ise Eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot olarak görülüyor. Eisenkot özellikle güvenlik konusunda Netanyahu'ya alternatif arayan merkez ve merkez sağ seçmenlerden destek topluyor.

Temmuz başında Channel 13 anketinde Yashar ilk kez Likud'u geçmişti. Eisenkot 7 Ekim'de Gazze savaşının başlamasının ardından savaş kabinesinde de görev yapmıştı. Oğlu Gal Eisenkot, Aralık 2023'te Gazze'deki çatışmalarda öldürülmüştü.

Muhalefet bloğunda ayrıca, eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Beyahad (Birlikte) Partisi, Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz ve Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi de yarışıyor. Genelkurmay Başkanlığı ve Savunma Bakanlığı görevlerinde bulunmuş olan Benny Gantz ise kendi partisini seçimden çekti.

Seçmenlerin yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan İsrail vatandaşı Filistinliler ise Ortak Liste ve Birleşik Arap Listesi (Raam Partisi) olmak üzere iki liste üzerinden temsil ediliyor. Seçimin ardından hükümet kurma yarışı başladığında bu listelerin hangi tarafa destek vereceği, kritik önemde olabilir.

Peki bu tablo, son dönemde giderek gerginleşen ve hatta çatışmanın eşiğine gelen Türkiye ve İsrail'in ilişkilerine dair ne anlam ifade ediyor? İsrail'de hükümetin değişmesi, Türkiye ile gerilimin azalmasını sağlayabilir mi?

Netanyahu'dan Erdoğan karşıtı afişMevcut Başbakan Netanyahu'nun Türkiye ile gerilimi seçim propagandasına dahil ettiği uzun süredir biliniyor. Netanyahu'nun partisi Likud ağustos ayında Tel Aviv’deki bir reklam panosunda sergilenen seçim afişinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan karşıtlığını açıkça sergilemişti.

Söz konusu afişte Erdoğan'ın yanı sıra İran lideri Mücteba Hamaney, Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin fotoğrafları yer alıyordu. Afişte, "Onlar Netanyahu’nun kaybetmesini istiyor.

Kazanmalarına izin vermeyin," ifadelerine yer verilmişti. Afişin uzaktan çekilmiş bir fotoğrafını Netanyahu'nun kendisi de X hesabından paylaştı. Netanyahu, İbranice yazdığı gönderide afişteki sözü tekrarlayarak, "Kazanmalarına izin vermeyin," ifadelerini kullanmıştı.

Türk yetkililer İsrail seçimleri için ne diyor? Türkiye'nin İsrail'deki 27 Ekim seçimlerinde belirli bir partiyi veya adayı desteklemesi gibi bir durum söz konusu değil. Yine de Türk yetkililerin söylemlerinden Ankara'nın Netanyahu'nun iktidarını sürdürmesini tercih etmediği yönünde yorumlar çıkarılıyor.

Türk yetkililerin açıklamaları daha çok Netanyahu'nun, Türkiye karşıtlığını bir seçim stratejisine dönüştürdüğü yönündeki eleştirileri içeriyor. Diğer yandan, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Anadolu Ajansı Editör Masası'nda İsrail'in Türkiye karşıtı yaklaşımının seçimlerden sonra da devam edip etmeyeceği sorusuna yanıt verirken, Netanyahu'nun Türkiye karşıtlığını devlet politikası haline getirmeye çalıştığını, bazı sağ muhalefet aktörlerinin de bu söylemi benimsediğini dile getirmişti.

Sağ muhalefet liderleri Türkiye'ye nasıl yaklaşıyor? Netanyahu'nun başlıca rakipleri arasındaki Bennett ve Lapid ittifakında iki liderin Türkiye'ye yaklaşımındaki farklar öne çıkıyor. Muhalefet liderlerinden Türkiye'ye karşı en sert tutum takınan isim Bennett.

Nitekim Bennett, Netanyahu'yu Türkiye kaynaklı olduğunu ileri sürdüğü tehdidi yeterince ciddiye almamakla suçluyor. Bu nedenle Netanyahu'nun yerine Bennett'in gelmesi, Ankara açısından olumlu bir değişim anlamına gelmeyebilir.

Ancak Bennett'in ortağı Lapid, bu konuda daha ılımlı. Lapid'in Türkiye ile gerilimi azaltma ihtimalinin araştırılmasını savunduğu biliniyor. Bennett, başlangıçta Netanyahu'nun en ciddi rakibi gibi görülürken, Eisenkot'un yükselişiyle geriye düşmüştü.

Örneğin haziran ayında Channel 13'ün başbakanlık anketinde Eisenkot yüzde 43 alırken, Netanyahu yüzde 39'da kalmıştı. Netanyahu, yüzde 41 alan Bennett'a karşı ise yüzde 44'e ulaşmıştı. Eisenkot-Bennett karşılaştırmasında ise Eisenkot yüzde 42, Bennett yalnızca yüzde 21 alabilmişti.

Eski İsrail Genelkurmay Başkanı Eisenkot aslında seçimin sürpriz ismi oldu. Benny Gantz'ın siyasi hareketinden ayrıldıktan sonra "Yashar" adlı merkezci partiyi kuran siyasetçi, özellikle güvenlik konusunda Netanyahu'ya alternatif arayan merkez ve merkez sağ seçmenlerden destek topluyor.

Eisenkot'un olası iktidarında Türkiye'ye karşı izleyeceği politika ise büyük ölçüde belirsizliğini koruyor. Yine de Türkiye'nin Suriye'deki etkisini İsrail'in güvenliği açısından sorun olarak gördüğü biliniyor. Ankara'nın kendisini Netanyahu'ya tercih edebileceğini gösteren bir belirti de yok.

Sosyal demokratlar daha ılımlıSol/sosyal demokrat kanatta ise önde gelen Demokratlar partisinin lideri eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan var. Golan, Netanyahu'nun Suriye'deki askeri hamlelerinin Türkiye ile çatışma riskini artırdığını savunuyor.

İsrail'in ağustosta Suriye'deki hava üssünü vurmasını "kışkırtıcı ve tehlikeli" diye nitelendiren Golan, operasyonun Türkiye'yle çatışma riskini artırdığını dile getirmişti. Ancak Golan'ın Netanyahu hükümetine karşı tavrı oldukça net olduğu için Demokratlar olası bir Eisenkot/Bennett liderliğindeki hükümetin doğal ortaklarından biri olarak görülüyor.

Dolayısıyla İsrail'in seçimden sonra Türkiye'ye karşı takınacağı tutumu birden fazla aktör belirleyebilir.