Sinemada izleyici değil, karakter olmak!

Geçenlerde Netflix'te dolaşırken karşıma Mortal Kombat çıktı. İzlemeye başladım. Bir süre sonra kendimi yalnızca bir film izlerken değil, yıllardır oyunlarda tanıdığım karakterlerin dünyasını yeniden keşfederken buldum.

İnsan, sevdiği bir karakterin başına gelenleri izlerken farklı hissediyor. Hele ki o karakterin ölümüne tanıklık ediyorsa... Çünkü artık karşında yalnızca senaryoda yer alan bir karakter yok. Onunla zaman geçirmişsin, onunla mücadele etmişsin, onun hikâyesine ortak olmuşsun.

İşte oyunların sinemaya taşınması tam da bu noktada başka bir anlam kazanıyor.

Aslında biraz düşününce oyun dünyasının yıllardır sinemaya doğru ilerlediğini fark ediyorum. Hatta bazı oyunlarda hikâyenin kendisi, oynanışın önüne geçebilecek kadar güçlü bir anlatı sunuyor. Mortal Kombat'ın 2011 yılında çıkan oyunu bile bunun bir örneği.

Hikâye modunda iki saati aşan sinematik sahneler bulunuyordu. Oyuncu bir dövüşten diğerine geçerken aslında bir filmin bölümlerini izler gibi hikâyeyi takip ediyordu.

Üstelik burada önemli bir fark var. Sinemada karakterin başına gelenleri izlersin. Oyunda ise bazen o karakterin yerine geçersin. Bir sahnede karakterin yaşadığı kaybı izlerken üzülürsün. Başka bir sahnede aynı karakterle mücadele eder, kararlarının sonuçlarını görürsün.

Böylece hikâye yalnızca gözünün önünden geçmez, sen de onun bir parçası olursun. Bence oyunların insanları kendisine bağlayan en önemli taraflarından biri de bu.

Bir de Mafia II var. The Godfather filmini izlerken mafya dünyasının nasıl bir atmosferi olduğunu merak edenler, Mafia II ile o dünyanın sokaklarında dolaşma fırsatı buldu. Vito Scaletta'nın hikâyesi, Joe ile ilişkisi, dönemin otomobilleri, sokakları, müzikleri ve mekânları...

Oyuncu yalnızca bir suç hikâyesini takip etmiyordu. Kendisine sunulan dünyanın içinde zaman geçiriyordu.

Mafia II'nin 2010 yılında piyasaya çıkması da bu açıdan önemli. Oyun, sinematik anlatımıyla oyuncuya bir Hollywood filmi atmosferi sunuyordu. Aradaki farkı düşünün: Bir filmde mafya ailesinin hikâyesini izlersin. Oyunda ise o sokaklarda yürür, otomobile biner, karakterlerle konuşur ve hikâyenin devamında ne olacağını beklersin.

İnsan neden böyle bir deneyimi sevsin ki? Çünkü izlemekle yaşamak arasında büyük bir fark var.

Teknoloji ilerledikçe bu deneyim başka bir boyuta taşındı. Sanal gerçeklik, yani VR teknolojisi hayatımıza girdi. Artık yalnızca bir ekrana bakmıyoruz. VR gözlüğünü taktığımızda kendimizi 360 derecelik sanal bir ortamın içinde bulabiliyoruz.

Başımızı sağa çevirdiğimizde başka bir sahne, sola çevirdiğimizde başka bir ayrıntı karşımıza çıkıyor. Bazen arkamızda gerçekleşen bir olay bile hikâyenin parçası olabiliyor.

Bu teknoloji sinemaya da taşındı. VR filmlerinde izleyici, hikâyenin geçtiği ortamda bulunabiliyor. Burada yönetmenin ve görüntü yönetmeninin işi de değişiyor. Geleneksel sinemada kamera, izleyicinin nereye bakacağını belirler.

VR sinemasında ise izleyicinin çevresinde neler olup bittiğini düşünmek gerekiyor. Çünkü önemli bir olay tam arkasında gerçekleşirken izleyici başka bir yöne bakıyor olabilir.

Bu nedenle VR sineması yalnızca görüntü teknolojisinden ibaret değil. Hikâye anlatma biçimini de değiştiriyor. İzleyici artık yönetmenin kendisine gösterdiği görüntüyle sınırlı kalmıyor. Çevresini keşfediyor, ayrıntıları kendi tercihiyle fark ediyor. Bir anlamda hikâyenin içinde kendi bakış açısını oluşturuyor.

Asıl merak ettiğim konu ise bundan sonrası. Bugün oyunları sinemaya uyarlıyoruz. Filmleri 360 derece sanal ortamlarda izleyebiliyoruz. Peki yarın bu iki deneyim tamamen birleşirse ne olacak?

Bir düşünün... Bir filmi izliyorsunuz. Ana karakterin yanında yürüyorsunuz. Bir kapının önünde duruyorsunuz. Karakter içeri giriyor ama siz başka bir yöne bakmayı tercih ediyorsunuz. Hikâyenin içinde bir karakter olarak bulunuyorsunuz. Belki de bir sonraki sahnenin nasıl gelişeceğini sizin tercihleriniz belirliyor.

Bu noktada artık yalnızca sinema izleyicisi olmaktan çıkıyoruz. Elbette bunun önünde teknik ve anlatı açısından aşılması gereken sorunlar var. Her izleyicinin farklı yöne bakması, hikâyenin kontrolünü ve yönetmenin anlatımını zorlaştırıyor. Fakat teknoloji geliştikçe bu sınırların da değişeceği ortada.

Bence geleceğin sineması yalnızca daha büyük ekranlardan, daha yüksek çözünürlüklerden veya daha güçlü ses sistemlerinden ibaret olmayacak. İnsanlar hikâyenin içine girmek isteyecek.

Belki bir gün sinemaya gittiğimizde koltuğumuza oturup perdeye bakmak yerine VR gözlüğümüzü takacağız. Filmin geçtiği dünyanın içinde dolaşacağız. Karakterleri uzaktan izlemek yerine onlarla aynı ortamda bulunacağız. O gün geldiğinde sinema ile oyun arasındaki çizgi de eskisi kadar belirgin olmayacak.

Çünkü insan artık yalnızca bir hikâyenin nasıl bittiğini merak etmiyor. O hikâyenin içinde neler yaşayabileceğini de merak ediyor.

Belki de geleceğin sineması, izlediğimiz değil, içinde yaşadığımız sinema olacak.

Peki sizce bir filmi izlemek mi daha etkileyici, yoksa o filmin içinde bir karakter gibi bulunmak mı?