Yeni Kariyer Dalgası

Türkiye’de emekliler yeniden sahaya iniyor. Haziran 2026 itibarıyla 12 milyon 309 bin kişi emekli maaşı alırken bunların 2 milyon 233 bin 396’sı kayıtlı olarak çalışmayı sürdürüyor. 2022 sonunda 945 bin 652 olan çalışan emekli sayısının dört yıldan kısa sürede yüzde 136 artması dikkat çekiyor.

Ancak bu tablonun arkasında yalnızca geçim sıkıntısı bulunmuyor. İşverenlerin değişen personel tercihleri de emeklilerin yeniden çalışma hayatına katılmasında etkili oluyor. Özellikle 45-60 yaş aralığında, mesleğinde yıllarca çalışmış ve emeklilik hakkı kazanmış kişiler bazı işletmelerin aradığı personel profiline dönüşüyor.

İşverenler, yeni mezun çalışanların işe alışma sürecinin uzun olması, mesleki deneyim eksikliği ve kısa sürede iş değiştirme eğilimi sebebiyle personel bulmakta ve elde tutmakta zorlanabiliyor. Sürekli personel değişimi ise yeni işe alım, eğitim ve adaptasyon maliyetlerini artırıyor.

Ücret ve kariyer beklentilerinin karşılanamaması da çalışanların kısa sürede başka işlere yönelmesine neden olabiliyor. Buna karşılık yıllarca aynı meslekte çalışmış emekliler, işin gerekliliklerini bilerek göreve başlıyor.

İşveren açısından deneyim, devamlılık, sorumluluk ve kriz anlarında soğukkanlı hareket edebilme önemli avantajlar oluşturuyor. ARAŞTIRMALAR DOĞRULUYOR İŞKUR’un 5 bin 840 işletme yetkilisi ve 3 bin 110 iş arayanla gerçekleştirdiği araştırma, orta yaş grubunun işverenler açısından konumunu ortaya koyuyor.

Araştırmaya katılan işverenlerin yüzde 83,3’ü işletmelerinde 45-64 yaş aralığında çalışan bulunduğunu belirtiyor. Bu gruptan çalışan istihdam eden işverenlerin yüzde 73’ü ise yeni işe alımlarda da orta yaş üzerindeki kişileri tercih edebileceğini ifade ediyor.

İşverenlerin 45 yaş üzerindeki çalışanları tercih etmesinde tecrübe ilk sırada geliyor. Buna karşılık fiziksel yeterlilik, yeni teknolojilere uyum ve ücret beklentisi işe alımda dezavantaj oluşturabiliyor. EMEKLİNİN GÖZDE OLDUĞU MESLEKLER Emekli ve orta yaş üzerindeki çalışanların öne çıktığı alanların başında teknik servis, bakım-onarım, ustalık, şoförlük, güvenlik, danışmanlık, muhasebe ve satış geliyor.

Eğitim sektöründe de deneyimli çalışanlara yönelik talep dikkat çekiyor. İŞKUR araştırmasına göre 45 yaş ve üzerindeki çalışanların bulunduğu işletmelerin oranı eğitim sektöründe yüzde 87,5’e ulaşıyor. Fiziksel yeterliliğin daha fazla önem taşıdığı inşaat sektöründe ise bu oran yüzde 73,9 seviyesinde kalıyor.

Şoförlük ve aşçılık gibi mesleklerde orta yaş üzerindeki adayların işe alınması olumlu karşılanırken garsonluk, temizlik ve inşaat işçiliğinde fiziki şartlar belirleyici olabiliyor. İŞVERENE AVANTAJ SUNUYOR Emekli çalışanların tercih edilmesinin bir başka sebebi de işverenlerin hazır mesleki birikimden faydalanmak istemesi.

Pamukkale Üniversitesi araştırmacılarının 14 işverenle yaptığı nitel çalışmada, emeklilerin hem uzmanlık gerektiren hem de nitelik gerektirmeyen işlerde istihdam edildiği belirlendi. Teknik bilgi ve deneyim sayesinde eğitim maliyetlerinin azalması işveren açısından avantaj oluştururken, bazı işletmelerin emeklinin maaş aldığı gerekçesiyle daha düşük ücret teklif edebildiği ve kayıt dışı çalıştırma yoluna gidebildiği de ortaya konuldu.

Böylece emekli istihdamı, deneyim avantajının yanında çalışma koşulları ve ücret bakımından da yeni bir tartışma başlatıyor. EMEKLİ MAAŞI KESİLMEDEN ÇALIŞABİLİYOR Emekli maaşını almaya devam ederek 4/a kapsamında çalışanlardan Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) kesiliyor.

Bu kişilerin mevcut emekli aylıkları çalıştıkları için yeniden hesaplanarak artırılmıyor. İşveren de emekli çalışan için sosyal güvenlik primi ödemeye devam ediyor. Dolayısıyla emekli istihdamının işverene otomatik olarak daha düşük maliyet sağladığını söylemek mümkün değil.

Ancak deneyimli personelin daha kısa sürede işe adapte olması, yetiştirme ihtiyacının azalması ve işin devamlılığını sağlaması bazı işletmeler için önemli bir tercih nedeni oluşturuyor. TECRÜBE VE SADAKAT ÖN PLANA ÇIKIYOR İnsan kaynakları uzmanı Arzu Devecioğlu, işverenlerin 45-64 yaş grubundaki çalışanlara yönelmesinde mesleki deneyim ve iş disiplini arayışının etkili olduğunu belirterek, özellikle yetişmiş personel bulmanın zorlaştığı sektörlerde deneyimli çalışanların önemli bir avantaj sağladığını değerlendiriyor.

İnsan kaynakları uzmanı Samet Bakırcı ise genç çalışanlarda sık iş değiştirmenin işletmeler açısından işe alım ve eğitim maliyetlerini artırabildiğine dikkati çekerek, tecrübeli çalışanların işe daha hızlı adapte olması, krizleri yönetebilmesi ve iş süreçlerini aksatmadan sürdürebilmesinin işveren tercihlerini etkilediğini ifade ediyor.