Altın Palmiye’li İranlı yönetmen Cafer Penahi, yeni kararla 5 yıl hapisle karşı karşıya

Oscar’a aday gösterilen ve Altın Palmiye ödüllü It Was Just an Accident filminin yönetmeni İranlı sinemacı Jafar Panahi, Tahran’daki bir mahkemenin yeni kararıyla gıyabında hapse mahkûm edildi. Avukatının açıklamasına göre, beş yıl bir ay süreli hapis cezası; tüm mal varlığının müsaderesini, iki yıl boyunca sosyal medya faaliyetlerinden men edilmesini ve iki yıllık yurt dışı çıkış yasağını da içeriyor.

Tahran Devrim Mahkemesi’nin 26. Şubesi tarafından verilen karar, ilk olarak çevrimiçi reformist İran medya kuruluşu Emtedad Haber Ajansı’na bildirildi. Hüküm, Panahi’ye duruşma tarihi tebliğ edilmeden gıyabında verildi. Son mahkûmiyetin dayandığı suçlamalar kamuoyuna açıklanmadı.

Panahi’nin avukatı Mostafa Nili, mahkeme belgelerinde yönetmenin yurtdışında ve kendisine ulaşılamaz durumda olduğunun iddia edildiğini, oysa Panahi’nin 30 Mart’ta İran’a döndüğünü ve başka bir dosyayla ilgili olarak ağustos ayında soruşturma mahkemesi önüne çıktığını söyledi. Avukatına göre Panahi, şu anda İran’da ve hakkında üç ayrı yargı süreci devam ediyor.

Son karar, Aralık 2025’te “rejime karşı propaganda faaliyeti” yürütmekten verilen, bir yıl hapis ve iki yıl yurt dışı çıkış yasağı içeren mahkûmiyetin ardından geldi; söz konusu ceza istinaf başvurusu sonrası da onanmıştı. Panahi geçen yıl Cannes’da It Was Just An Accident filmiyle Altın Palmiye kazandı.

İran Devrim Mahkemesi tarafından, 2025’in sonunda gıyabında bir yıl hapis ve iki yıl yurt dışı çıkış yasağına mahkûm edildi. Yönetmen, 98. Akademi Ödülleri töreninin ardından, It Was Just An Accident’in En İyi Uluslararası Film dalında aday gösterildiği etkinlikten sonra mart ayı sonunda İran’a döndü.

Panahi, It Was Just An Accident’i çekmeden kısa süre önce tutuklanmış ve ancak açlık grevine başladıktan sonra serbest bırakılmıştı. 2022 ve 2023 yıllarında, 2010’a uzanan rejim karşıtı faaliyet suçlamaları ve arkadaşı ile meslektaşı yönetmen Mohammad Rasoulof’un tutuklanmasına karşı protesto gösterilerine katılması nedeniyle, İran’ın kötü şöhretli Evin Cezaevi’nde 86 gün geçirdi.

Cezaevinde Panahi, aktivist ve siyasi mahkûm Mehdi Mahmoudian ile tanıştı. İkili, Panahi’nin cezaevi deneyimlerinden esinlenen gerilim filmi It Was Just An Accidentin senaryosunda birlikte çalıştı. Mahmoudian, bu yılın başlarında “Yüce Lider’e hakaret” ve “İslami Cumhuriyet’e karşı propaganda” yaptığı suçlamalarıyla yeniden tutuklandı.

Panahi, baskıcı İran makamlarıyla 2003’e kadar uzanan bir geçmişe sahip çatışmalar yaşadı; ülkede iki kez hapse atıldı ve rejim karşıtı tutumu ile “devlete karşı propaganda” yaptığı gerekçesiyle film çekmesi yasaklandı. Tüm yasaklara rağmen film çekmeye devam eden Panahi, 2015’te Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı kazanan This Is Not a Film, No Bears ve Taxi Tehran gibi yapımlarıyla tanınıyor.

It Was Just An Accident, eski mahkûmlardan oluşan bir grubun, kendilerini geçmişte zindanda işkence eden gardiyan olduğuna inandıkları bir adamdan intikam alıp almamayı tartışmasını konu alıyor. Film, İslamcı Cumhuriyet’in baskılarını yalın biçimde teşhir eden; devlet despotizminin günahlarına dair zamansız bir yorum olarak öne çıkan sarsıcı bir yapıt.

It Was Just An Accident hakkındaki incelememizde şöyle yazmıştık: “Panahi’ye yetkililer tarafından çekim izni verilmemesine rağmen gizlice çekilen film, beklenmedik biçimde tonunu ustaca değiştiren sıkı, gerilim yüklü ve kusursuz biçimde yazılmış bir drama sunuyor. (...) Yapıt, işkencenin sonuçlarını, intikamın bedelini ve merhametin mümkün olup olmadığını tartışan; karakterler, şiddete şiddetle karşılık vermenin onları daha da insanlıktan çıkarabileceği ihtimaliyle sarsılırken izleyiciyi içine çeken son derece güçlü bir çalışma.”