Mükemmeliyetçilik: İçimizdeki cetvel

Yıllar önce bir çocuğun resim yapmasına eşlik ediyordum. Odasını çizmek istediğini söyledi ve bir cetvelim olup olmadığını sordu. Bir cetvel verdim. Odasını oluşturan çizgileri cetvelle çizip çizip sildi. Çizdikleri bir türlü içine sinmiyordu.

O gün çocuğun bu davranışı, kendisiyle, belki de ailesiyle ilişkisine dair bir ipucu sunmuştu bana. Elbette bir davranışı anlamlandırırken içinde bulunduğu bağlamı göz önünde bulundurmak gerekir ama bazen küçük bir ayrıntı, üzerinde düşünmeye değer bir sorunun kapısını aralar.

Yıllar sonra o çocuğun yetişkin hâlini düşündüm. Belki göndereceği bir mesajı yazıp yazıp siliyor, yaptığı küçük bir hatayı zihninde büyütüyordu. Belki de kendi belirlediği yüksek standartlara ulaşamadığında kendini yetersiz hissediyordu.

Mükemmeliyetçilik, işte, gündelik yaşamda ya da kişinin kendisiyle ve başkalarıyla kurduğu ilişkilerde kendini gösterebilir. Burada belirleyici olan, yalnızca bir işi iyi yapmak değil, kusurun kendisiyle kurulan ilişkidir.

Peki kusursuz olma çabamızın ardında ne var?

Bazıları için başarı, kendini değerli hissetmenin koşuluna dönüşür. Hata yapma ve eleştirilme korkusu, yetersizlik algısını besleyebilir. Çocukluk deneyimleri ve bireyin kendisine ilişkin inançları da bu tutumun gelişmesinde rol oynayabilir.

Oysa insan, yalnızca doğru yaptığı şeylerden ibaret değildir. Hata yapmak, eksik kalmak, bazen de istediği sonucu elde edememek insan olmanın doğal bir parçasıdır.

Belki de o küçük kıza yalnızca cetvelle daha düzgün çizgiler çizmeyi öğretmek yeterli değildir. Bazen ona, çizginin eğri kalabileceğini, bir pencerenin tam istediği gibi olmayabileceğini ve bir resmin bütün kusurlarına rağmen güzel olabileceğini de göstermek gerekir.

Büyüdüğümüzde cetveli elimizden bırakırız ama içimizdeki ölçü birimi bizimle kalır. Kimi zaman yaptıklarımızı kimi zaman da kendi değerimizi onunla ölçeriz.

Kim bilir, belki de asıl mesele, bütün çizgileri düzeltmek değil, içimizdeki ölçüye rağmen bazılarını olduğu gibi bırakabilmeyi öğrenebilmektir.