Hal Yasası taslağında dikkat çeken karar: Komisyonculara yeni yasak geliyor

Hal Yasası için hazırlanan 9 maddelik taslakta sona yaklaşıldı. Düzenlemenin mevcut haliyle yasalaşması durumunda üretici birlikleri ürünlerini aracısız satabilecek, komisyoncuların kendi aralarında ürün satışına izin verilmeyecek.

Sebze ve meyve ticaretinde üreticiden tüketiciye uzanan zinciri yeniden düzenlemeyi amaçlayan Hal Yasası çalışmasında önemli başlıklar netleşmeye başladı.

AK Parti’nin gıda enflasyonuyla mücadele kapsamında üzerinde çalıştığı belirtilen 9 maddelik taslak; üretici birliklerinin güçlendirilmesi, aracılık zincirinin kısaltılması, kayıt dışılığın azaltılması ve ürün hareketlerinin daha sıkı takip edilmesini öngörüyor.

Üretici birliklerine aracısız satış imkânı

Taslağın dikkat çeken maddelerinden biri üretici birliklerine yönelik düzenleme oldu.

Planlamaya göre üretici birlikleri, ürünlerini hallere ulaştırırken aracı kuruluş kullanmak zorunda kalmayacak. Birlikler ister kendi aracı yapılarını oluşturabilecek isterse ürünlerini doğrudan hale ulaştırabilecek.

Böylece üreticinin pazarlama sürecinde daha etkin olması ve ürünün tüketiciye ulaşana kadar geçtiği aracı sayısının azaltılması hedefleniyor.

Komisyoncudan komisyoncuya satış engellenecek

Taslakta hal içerisindeki ticarete ilişkin yeni sınırlamalar da bulunuyor.

Düzenlemenin mevcut haliyle yasalaşması durumunda komisyoncuların birbirlerine ürün satmasına izin verilmeyecek. Komisyoncular tacirlere satış yapabilecek ancak komisyoncuların kendi aralarında, tacirlerin kendi aralarında ve aracı kuruluşların birbirlerine hal içerisinde doğrudan ürün satmasının önüne geçilmesi planlanıyor.

Bu düzenlemeyle ürünün tüketiciye ulaşmadan önce defalarca el değiştirmesinin sınırlandırılması amaçlanıyor.

Hal Yasası taslağında yerli ürünlerin market raflarındaki payını artıracak düzenlemeler de değerlendiriliyor.

Yerli ürün satan marketlere vergisel teşvik verilmesi, zincir marketlerin yerli ürün satışına yönlendirilmesi ve raflarda yerli ürünlere daha fazla yer ayrılmasına ilişkin yeni kurallar getirilmesi üzerinde çalışılıyor.

Tarladan rafa dijital takip

Taslağın önemli başlıklarından bir diğerini kayıt dışılıkla mücadele oluşturuyor.

Ürünün üretildiği noktadan satış yerine ulaşıncaya kadar takip edilebilmesi için dijital sistemlerin güçlendirilmesi planlanıyor. Hal içerisindeki ürün bildirimleri, satış işlemleri ve denetimlerin daha şeffaf şekilde izlenmesi hedefleniyor.

Düzenlemede komisyonculara yönelik yaptırımların ağırlaştırılması da değerlendiriliyor.

Normalin üzerinde komisyon alarak ürün fiyatlarının yükselmesine neden olduğu belirlenen aracılar için hapis cezası öngörülüyor. Satış ve fiyat şeffaflığı kurallarına aykırı hareket edenlere de idari para cezasının yanı sıra hapis cezası uygulanması taslakta değerlendirilen seçenekler arasında bulunuyor.

Hal Yasası henüz yürürlükte değil

Düzenlemeye ilişkin en önemli ayrıntı ise maddelerin henüz yürürlükte olmaması.

4 Kasım 2026 itibarıyla kamuoyuna yansıyan çalışma 9 maddelik bir taslak niteliğinde. Metnin kanun teklifine dönüşmesi, TBMM’de görüşülmesi ve yasama sürecinin tamamlanması gerekiyor.