Sayıştay Tatvan Belediyesi Denetiminde 55 Farklı Bulgu Tespit Etti

Sayıştay'dan Tatvan Belediyesi İçin Kritik Denetim Bulguları Sayıştay Başkanlığı tarafından Bitlis iline bağlı DEM Parti yönetimindeki Tatvan Belediyesi için hazırlanan 2025 yılı denetim raporu kamuoyuna sunuldu. Söz konusu raporda, belediyenin mali yönetim süreçlerinden personel istihdam politikalarına, ihale usullerinden imar uygulamalarına kadar geniş bir yelpazede çok sayıda usulsüzlük ve eksiklik tespit edildi.

Özellikle personel giderlerinin yasal sınırların üzerinde seyretmesi, su ve diğer belediye alacaklarının tahsilatında yaşanan aksaklıklar, minibüs hatlarının 49 yıllık süreliğine ihale edilmesi ve Tatvan Su Parkı'nın satış süreçleri raporda öne çıkan temel başlıklar arasında yer aldı. Denetim Raporunun Kapsamı ve Genel Değerlendirme Sayıştay Başkanlığı tarafından hazırlanan ve Ekim 2026 tarihini taşıyan Bitlis Tatvan Belediyesi 2025 Yılı Denetim Raporu, belediyenin finansal tabloları, gelir-gider dengesi, personel politikaları, ihale süreçleri ve sunulan hizmetlerin detaylı bir incelemesini içeriyor.

Denetim çalışması sonucunda toplam 62 farklı bulgu kayıt altına alındı; bu bulgulardan 7 tanesi mali tabloların denetim görüşünü doğrudan etkileyen temel unsurlar, 55 tanesi ise diğer idari ve mali süreçlere ilişkin tespitler olarak sınıflandırıldı. Denetim raporunda, belediyenin iç kontrol sisteminin ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yapılandırılmadığı vurgulanırken, mali tabloların tespit edilen bulgular dışındaki alanlarda doğru ve güvenilir bilgiler içerdiği belirtildi.

Mali Tablolar ve Bütçe Giderlerinin Analizi Raporda sunulan verilere göre, Tatvan Belediyesinin 2025 yılı için belirlenen bütçesi 1 milyar 385 milyon 410 bin lira olarak kaydedildi. Yıl boyunca gerçekleştirilen harcamalar 1 milyar 381 milyon 238 bin lirayı bulurken, bütçe giderlerinin gerçekleşme oranı yüzde 99,70 olarak hesaplandı.

Belediye tarafından elde edilen net bütçe geliri ise 1 milyar 385 milyon 149 bin lira olarak gerçekleşti ve bu rakam, hedeflenen bütçeye oranla yüzde 107,76'lık bir başarı oranı gösterdi. Ancak gider kalemlerinde dikkat çeken bir durum söz konusu oldu; belediyenin 2025 yılı faiz giderleri 141 milyon 51 bin liraya ulaşırken, bu kalem için ayrılan ödenek sadece 111 milyon 100 bin lira olarak kalmıştı.

Bu durum, faiz giderlerinin ayrılan ödenek miktarının yüzde 126,96'sı kadar gerçekleştiği anlamına geliyordu. Ayrıca mal ve hizmet alımı kapsamında yapılan harcamalar 748 milyon 718 bin lira olarak raporlandı. Personel İstihdamında Mevzuata Aykırılıklar Denetim raporunun en önemli bulgularından biri, personel giderlerinin yasal sınırları aşması üzerine odaklandı.

Belediye ve bağlı şirkette çalışan personelin toplam gideri 541 milyon 456 bin lira olarak tespit edildi. Mevzuata göre bu giderlerin yüzde 40 sınırında kalması gerekirken, gerçekte yüzde 46,55 oranında gerçekleştiği saptandı.

Kritik bir diğer nokta ise, yasal sınırın aşılmış olmasına rağmen 2025 yılı içerisinde 9 yeni personelin daha istihdam edilmesi ve bu alımlar için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan gerekli izinlerin alınmadığıdır. Ayrıca belediye şirketinde çalışan bazı kişilerin zabıta ve itfaiye görevlerinde çalıştırıldığı, memurların yürütmesi gereken asli ve sürekli kamu hizmetlerinde ise işçi statüsündeki personelin görevlendirildiği raporlarda açıkça belirtildi.

Tahsilat Oranlarındaki Düşüklük ve Su Gelirleri Belediyenin çeşitli gelir kalemlerinde tahsilat oranlarının düşük kaldığı denetim raporunda vurgulandı. İncelenen kalemler üzerinde toplam 532 milyon 48 bin liralık tahakkuka karşılık sadece 228 milyon 879 bin liralık tahsilat yapılabildiği görüldü.

Bu durumun tahsilat oranını yüzde 43,01 seviyesine indirdiği hesaplandı. Özellikle kanalizasyon harcamalarına katılma payında yüzde 13,69, su tesisleri harcamalarında yüzde 14,28 ve idari para cezalarında ise yüzde 12,17 gibi düşük tahsilat oranları kaydedildi.

Su hizmetlerine yönelik 63 milyon 618 bin liralık tahakkuka karşılık 34 milyon 446 bin lira tahsilat yapılabildiği, bu işlemin tahsilat oranını yüzde 54,15 olarak yansıttığı belirtildi. Sayıştay, belediyenin gelir ve alacaklarının daha sıkı takip edilmesi, ödeme emirlerinin zamanında düzenlenmesi ve tahsilat işlemlerinin eksiksiz yürütülmesi gerektiği uyarısında bulundu.

Minibüs Hatlarının İhale Süreçlerindeki Usulsüzlük Toplu ulaşımı ilgilendiren minibüs hatlarının işletme haklarının devri konusunda da ciddi bulgulara yer verildi. Belediyenin, İçişleri Bakanlığı'ndan gerekli karar alınmadan, sadece encümen kararıyla minibüs hatlarını 49 yıllığına imtiyaz yoluyla ihale ettiği tespit edildi.

Sayıştay, bu işlemin mevcut mevzuata uygun olmadığını, söz konusu işletme haklarının ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde ihale yoluyla verilmesi gerektiğini belirtti. Denetim raporuna yansıyan verilere göre, belediye bu bulgu üzerine konuyu meclise taşıyarak bir araştırma komisyonu kurulmasına karar verdi.

Tatvan Su Parkı’nın Satış İşlemlerindeki Riskler Tatvan Su Parkı ve buna bağlı sosyal tesislerin durumu da raporun önemli bir kısmını oluşturdu. İmar planına aykırı olduğu gerekçesiyle 6 Eylül 2019 tarihinde mühürlenen ve 7 Mart 2024 tarihinde yıkım kararı alınan tesise, geçici iş yeri açma ve çalışma izni verildiği, izin süresinin dolmasına rağmen kullanımının devam ettiği saptandı.

Tesisin bulunduğu arazi için 60 milyon lira, üzerindeki yapı için 16 milyon 628 bin 857 lira muhammen bedel belirlenmiş ve taşınmazın toplam 77 milyon lira bedelle kiracı bir şirkete satılması planlanmıştı. Ancak Sayıştay, yapılaşmaya kapalı bir bölgede bulunan ve yıkım kararı olan bir yapının satışa konu edilmesinin mevzuata aykırı olduğunu belirterek satış işleminin iptal edilmesi gerektiğini ifade etti.

Sahipsiz Hayvanlar İçin Yetersiz Ödenek Belediyenin sahipsiz hayvanlara yönelik hizmetleri de denetim konusu oldu. Belediyenin en son kesinleşmiş bütçe gelirinin 808 milyon 199 bin lira olduğu belirtilen raporda, mevzuat gereği sahipsiz hayvanların toplanması ve bakımı için bu tutarın binde 5'i oranında, yani yaklaşık 4 milyon 40 bin lira ödenek ayrılması gerektiğiin belirtildi.

Buna karşın 2025 yılı bütçesinde bu amaçla sadece 550 bin lira ödenek ayrıldığı ve bu sebeple sahipsiz sokak hayvanlarının toplanmasına yönelik görevlerin tam olarak yerine getirilemediği saptandı. İhale, İmar ve Diğer Denetim Bulguları Raporda başka hususlarda da çeşitli eksiklikler kaydedildi.

Bazı ihtiyaçların doğrudan temin limitlerinin altında kalması için parçalara bölünerek karşılandığı, bazı ihalelerde uygun şartlar oluşmadan pazarlık usulünün kullanıldığı ve Kamu İhale Kurulundan görüş alınmadan%10'luk ödenek sınırının aşıldığı belirtildi. Ayrıca belediye taşınmazlarının 10 yıldan uzun süre kiraya verilmesi, taşınmaz satışlarında belediye başkanına yetki verilmesi, imar planı değişikliklerinden kaynaklı değer artışlarının yapılmaması ve ruhsatsız yapılarla mücadelede yaptırımların yetersizliği gibi konulara yer verildi.

Ayrıca yağmur suyu hattı ayrıştırmasının tamamlanmaması, güneş enerji santralinin bir müdürlükle ilişkilendirilmemesi nedeniyle oluşan bakım ve fatura aksaklıkları ile su parkının imara uygunsuzluğu ve ruhsatsız işletilmesi de denetim raporunda yer alan bulgulardan oldu. İç Kontrol Sistemindeki Eksiklikler Sayıştay, belediyenin iç kontrol sistemine dair yaptığı değerlendirmede kapsamlı eksiklikler saptadı.

Raporda; belediyede performans programının hazırlanmadığı, kurumsal risklerin belirlenmediği, risk değerlendirme çalışmalarının yapılmadığı, ön mali kontrol yönergesinin bulunmadığı ve Kamu İç Kontrol Standartlarına Uyum Eylem Planı hazırlanmadığı belirtildi. Ayrıca belediyede bir iç denetim biriminin bulunmadığı vurgulanırken, bu eksiklikler nedeniyle iç kontrol sisteminin mevzuata uygun olmadığına dair sonuca varıldı.

Sayıştay denetiminde ortaya konulan bu bulgular üzerine belediyenin; mali yönetim, gelir tahsilatı, personel istihdamı, ihale süreçleri ve hizmetlerin yürütülmesi konularında gerekli düzeltmeleri yapacağını beyan ettiği raporun sonuç kısmında yer aldı.