Şeyh Kasım Medresesi Ve Tarihi Kasır Restorasyon Bekliyor

Diyarbakır’ın Çınar ilçesine bağlı Altunakar Mahallesi’nde bulunan Şeyh Kasım Medresesi ile üzerine sonradan inşa edilen kasır, restore edilerek gelecek kuşaklara aktarılmayı bekliyor. Osmanlı döneminde eğitim faaliyetlerine ev sahipliği yapan medresenin büyük bölümü yıkılırken, kasrın önemli bir kısmı ayakta bulunuyor.

Dicle Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrfan Yıldız, İhlas Haber Ajansı’na yaptığı açıklamada, eski adı Güzelşeyh olan mahalledeki yapıların bölgenin eğitim tarihi ve mimari mirası açısından önem taşıdığını belirtti.

Yıldız, koruma projeleri hazırlanan medrese ve kasırda restorasyon çalışmalarının hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti. Medresenin Geçmişi 1850’li Yılların Öncesine UzanıyorŞeyh Kasım Medresesi’nin kesin yapım tarihini gösteren bir kitabe veya belgeye henüz ulaşılamadığını aktaran Yıldız, araştırmalarda elde edilen bulguların yapının geçmişine ilişkin bilgi sunduğunu söyledi.

Yıldız’ın verdiği bilgilere göre, 2012-2013 yıllarında gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, şeyhin soyundan gelen bir ailenin elinde medreseye bağışlanmış bir el yazması eser incelendi. Eserde, kitabın Hicri 1288, Miladi 1871 yılında medreseye vakfedildiğini belirten kayıt bulunuyordu.

Osmanlı arşivlerinde 1855 tarihli bir belgeye de rastlandığını açıklayan Yıldız, bu verilerden hareketle medresenin 1850’li yıllardan önce inşa edildiğinin söylenebileceğini kaydetti. Yapının daha eski dönemlere uzandığına ilişkin rivayetlerin ise kesin bilgi olarak değerlendirilemeyeceğini belirtti.

Tarihi Kasırda Mardin Mimarisinin İzleri GörülüyorMedresenin üzerindeki kasrın, 1900’lü yılların başında Şeyh Kasım’ın oğullarından Şeyh Nimetullah tarafından ailesinin yaşaması amacıyla yaptırıldığı belirtiliyor. Yıldız, yapının inşası için Mardin’den Süryani ustalar ile Sarkis Lole’nin davet edildiğini aktardı.

Kasrın mimari düzeninde ve bezemelerinde Mardin ile Midyat çevresinde görülen taş işçiliğinin izlerinin bulunduğunu ifade etti. Süslemelerinde Mardin taşı kullanılan yapıda bitkisel motifler öne çıkıyor. Bu özellikler, kasrı bölgedeki sivil mimari örnekleri açısından dikkat çeken yapılardan biri hâline getiriyor.

Kazı Çalışmalarıyla Medresenin Temelleri Ortaya ÇıkarıldıMedresenin mimari düzenine ilişkin bilgi veren Yıldız, ortada koridor ya da eyvan niteliğinde bir giriş bölümünün, iki yanda ise öğrencilerin konakladığı odaların bulunduğunu söyledi. Yapının korunması amacıyla gerçekleştirilen kazı çalışmasında medresenin temellerinin bütünüyle ortaya çıkarıldığını belirten Yıldız, alan için rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin de hazırlandığını bildirdi.

Medresedeki yazma eserlerin ne kadarının günümüze ulaştığı ise kesin olarak bilinmiyor. Yıldız, aile tarafından kendilerine yalnızca bir el yazması eser gösterildiğini, mevcut bilginin bu eserle sınırlı olduğunu aktardı.

Mülkiyet Durumu Restorasyon Sürecini EtkiliyorRestorasyonun neden gerçekleştirilemediğine değinen Yıldız, bilgisi dâhilinde yapının özel mülkiyette bulunmasının ve birden fazla mirasçısının olmasının süreci etkilediğini söyledi. Tarihi medrese ve kasrın bir turizm güzergâhında yer aldığını belirten Yıldız, yapıların korunmasının bölgenin kültürel mirasına katkı sağlayacağını vurguladı.

Yıldız, eğitim ve konut işlevlerini aynı alanda buluşturan bu mirasın restore edilerek gelecek nesillere aktarılması çağrısında bulundu.