Düzce’ye geldiler, geri dönmediler! Orduluların 100 yıllık göç hikayesi

Topraksızlık ve ağır yaşam koşulları nedeniyle Ordu’dan Düzce’ye göç eden Orduluların hikAyesi dikkat çekiyor. Jandarmadan kaçıp ormanlara yerleşen, geri gönderilseler de yeniden Düzce’ye gelen Ordulular, yıllar içinde kentin önemli nüfus gruplarından biri haline geldi.

Topraksızlık ve ağır yaşam koşulları nedeniyle Ordu’dan Düzce’ye göç eden Orduluların hikAyesi dikkat çekiyor. Jandarmadan kaçıp ormanlara yerleşen, geri gönderilseler de yeniden Düzce’ye gelen Ordulular, yıllar içinde kentin önemli nüfus gruplarından biri haline geldi.

19 Aralık 1913 Tarihli Tanin Gazetesinde yayınlanan Ahmet Şerif’in Seyahat notlarasına göre Düzce’de yaşayanların listesi şöyle; Türkler, Çerkes ve Abhazalar, Ordulular, Rumeli Muhacirleri, Laz ve Gürcüler.

Bu listeye göre Düzce’de nüfus olarak 3. Sırada yer alan Ordulular nüfusun yaklaşık yüzde 10’unu oluşturuyordu.

Orduluların yurtlarını terk ederek Düzce'ye yönelmesinin temelinde, Ordu Kazası'ndaki ağır sosyo- ekonomik şartlar ve güvenlik sorunları yatmaktadır. O dönemde tarım arazilerinin çoğu ayanların elinde olduğu için topraksız kalan köylüler, yüksek kira giderleri altında eziliyor ve ürettiklerinin neredeyse tamamını toprak sahiplerine bırakmak zorunda kalıyorlardı.

Devlet iç göçü yasakladığı için Ordulular mürur tezkeresi (izin belgesi) almadan, gizlice ormanlara sızdı. Jandarmadan kaçmak için erişilmesi zor dağlara yerleşip tarla açmak için orman yaktılar. Bu durum Osmanlı bürokrasisi için tam bir güvenlik krizine dönüştü.

Jandarmalarla silahlı çatışmaya girecek kadar kararlıydılar, yakalanmaları o kadar zordu ki Osmanlı çaresiz kalıyordu.

Yakalanan aileler vapurlara bindirilip Ordu'ya geri gönderilse de Ordulular pes etmedi. "Akraba ziyareti" bahanesiyle iskelelerden Sızmaya devam ettiler. Sonunda devlet pes etti ve barışçıl bir çözüm için yaktıkları arazileri tapulayarak onları resmen iskan etti.

Düzce o dönem tam bir "Nuh'un Gemisi" gibiydi; Çerkeslerden Boşnaklara kadar her milletten göçmen buradaydı. Ordulular o kadar kalabalıktı ki, resmi kayıtlarda genel "Türk" kategorisinden ayrı tutulup doğrudan "Ordulular" olarak listelendiler.

19 Aralık 1913 Tarihli Tanin Gazetesinde yayınlanan Ahmet Şerif'in Seyahat Notlarasına göre Düzce'de yaşayanların listesi şöyle; Türkler, Çerkes ve Abhazalar, Ordulular, Rumeli Muhacirleri, Laz ve Gürcüler.

Bu listeye göre Düzce'de nüfus olarak 3. Sırada yer alan Ordulular nüfusun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyordu.

1895’te sadece 350 kişi olan Ordulu nüfusu, 1915’te 6.400’e ulaşarak kentin%10’unu oluşturdu. Bugün Düzce’nin en renkli ve çalışkan unsurlarından olan hemşehrilerimizin kökeni, işte bu inatçı “maceraya” dayanıyor.

Arşiv Belgeleri (Başbakanlık Osmanlı Arşivi)

Bâb-ı Âli Evrak Odası Evrakı (BEO.) Dahiliye Nezareti İdare-i Umumiye Evrakı (DH.İ.UM.)

7 Ekinci, “XIX.