Keten Tohumu Tansiyonu Düşürür mü? 18 Klinik Araştırmanın Bulguları

Keten tohumunun tansiyon üzerindeki etkilerini inceleyen 18 randomize kontrollü klinik araştırmanın sonuçları, bu besinin kan basıncını düşürmeye yardımcı olabileceğini gösterdi. Toplam 1.209 katılımcının verilerini değerlendiren bilimsel analizde, keten tohumu ürünleri kullanan gruplarda büyük ve küçük tansiyon değerlerinde kontrol gruplarına kıyasla anlamlı düşüşler saptandı.

2025 yılında Journal of Diabetes & Metabolic Disorders dergisinde yayımlanan araştırma, keten tohumunun yüksek tansiyon üzerindeki olası etkisini sayısal verilerle ortaya koyarken farklı ürünlerin aynı sonucu vermeyebileceğine de dikkat çekti.

18 Klinik Araştırmada Tansiyon Ne Kadar Düştü?

İran'daki tıp ve beslenme bilimleri araştırmacılarının yürüttüğü sistematik derleme ve meta-analizde, 18 klinik araştırmanın 22 müdahale kolu değerlendirildi.

Araştırmalara katılan yetişkinlerde yüksek tansiyon, metabolik sendrom, tip 2 diyabet, kan yağlarında yükseklik veya fazla kilo gibi metabolik ve kardiyovasküler risk durumları bulunuyordu.

Çalışmaların süreleri 3 ile 24 hafta arasında değişiyordu. Araştırmacılar keten tohumu ve türevlerini kullanan katılımcıların kan basıncı sonuçlarını kontrol veya plasebo gruplarıyla karşılaştırdı.

Birleştirilmiş sonuçlara göre:

Büyük tansiyonda (sistolik kan basıncı) ortalama 4,30 mmHg düşüş saptandı.

Küçük tansiyonda (diyastolik kan basıncı) ortalama 2,50 mmHg düşüş kaydedildi.

Her iki sonuç istatistiksel olarak anlamlıydı. Bu değerler, araştırmalardaki kontrol gruplarına kıyasla hesaplanan ortalama farkları gösteriyor. Her bireyin keten tohumu tükettiğinde tansiyonunun aynı miktarda düşeceği anlamına gelmiyor.

Araştırmacılar, GRADE adı verilen bilimsel değerlendirme yöntemiyle her iki sonuç için kanıt kesinliğini orta düzeyde belirledi.

Keten Tohumunun Etkisi Ne Zaman Ortaya Çıkıyor?

Araştırmada dikkat çeken ayrıntılardan biri, müdahale süresine göre yapılan değerlendirmeler oldu.

Alt grup analizlerinde 10–20 hafta süren çalışmaların sonuçları, keten tohumu ürünlerinin tansiyon üzerindeki olası etkisini destekledi. Özellikle yüksek tansiyonu bulunan katılımcıların yer aldığı araştırmalarda belirgin düşüşler bildirildi.

Ancak bu sonuçlar, keten tohumunun belirli bir haftadan itibaren herkeste etkili olmaya başlayacağını göstermiyor.

Çalışmalarda kullanılan miktarlar, keten tohumunun hazırlanma biçimi, katılımcıların sağlık durumları ve mevcut tedavileri farklıydı. Dolayısıyla araştırmanın sonuçlarından herkes için geçerli bir kullanım süresi veya günlük tüketim miktarı çıkarmak mümkün değil.

Öğütülmüş Keten Tohumu ile Keten Tohumu Yağı Aynı mı?

Keten tohumu denildiğinde bütün tohum, öğütülmüş tohum ve keten tohumu yağı sıklıkla aynı ürünmüş gibi değerlendiriliyor. Oysa besin içerikleri ve araştırmalarda kullanılan biçimleri farklı.

Keten tohumu lif, bitkisel omega-3 yağ asidi olan alfa-linolenik asit (ALA) ve lignan adı verilen bitkisel bileşikler içeriyor.

Keten tohumu yağı ise tohumun yağ bileşenlerini sağlarken bütün veya öğütülmüş tohumdaki lifin tamamını içermiyor.

Meta-analizin alt grup değerlendirmelerinde tohumun kullanıldığı çalışmalarda büyük ve küçük tansiyon için istatistiksel olarak anlamlı düşüşler bulundu.

Keten tohumu yağı kullanılan araştırmaların birleştirilmiş sonuçlarında ise büyük tansiyon açısından istatistiksel anlamlılık sınırına ulaşılamadı.

Bununla birlikte bu alt grup sonuçları, farklı keten tohumu ürünlerinin doğrudan birbirleriyle karşılaştırıldığı bir klinik deneyin yerini tutmuyor. Bu nedenle bütün veya öğütülmüş tohumun yağdan kesin olarak daha etkili olduğu sonucuna varılamaz.

Keten Tohumu Tansiyonu Nasıl Etkileyebilir?

Araştırmacılar keten tohumundaki bazı bileşenlerin damar sağlığı ve kan basıncının düzenlenmesiyle ilişkili biyolojik süreçleri etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Öne çıkan bileşenlerden alfa-linolenik asit, bitkisel kaynaklı bir omega-3 yağ asidi. Lignanlar ise bitkilerde bulunan ve çeşitli biyolojik etkileri araştırılan doğal bileşikler arasında yer alıyor.

Bu maddelerin damarların gevşemesi, damar iç yüzeyinin işlevleri ve iltihabi süreçler üzerinde etkileri olabileceği düşünülüyor.

Ancak bu mekanizmaların keten tohumuyla elde edilen kan basıncı değişimini hangi ölçüde açıkladığı henüz kesinleşmiş değil.

Keten Tohumunun Besin Değeri Nedir?

ABD Tarım Bakanlığının FoodData Central verilerine göre 100 gram keten tohumu yaklaşık 534 kalori içeriyor.

Aynı miktarda yaklaşık 27,3 gram lif, 18,3 gram protein ve 42,2 gram yağ bulunuyor. Yağ içeriğinin önemli bölümünü doymamış yağ asitleri oluşturuyor.

Keten tohumunun lif bakımından zengin olması, onu bağırsak sağlığı ve genel beslenme açısından da dikkat çekici bir besin hâline getiriyor.

Bununla birlikte 100 gramlık besin değeri, günlük tüketilmesi önerilen miktar anlamına gelmiyor.

Keten tohumu yoğurt, yulaf veya çeşitli yiyeceklere eklenebiliyor. Fakat normal bir besin olarak tüketilmesi ile kan basıncını düşürmek amacıyla araştırmalarda kullanılan miktarlar aynı şekilde değerlendirilmemeli.

Tansiyon Üzerindeki Etki Herkes İçin Geçerli mi?

Araştırmanın en önemli sınırlılıklarından biri, klinik çalışmaların sonuçları arasında oldukça yüksek düzeyde farklılık bulunması.

Araştırmacılar bu farklılığı değerlendiren istatistiksel ölçümün büyük tansiyon için yüzde 95,2, küçük tansiyon için yüzde 95 olduğunu bildirdi.

Katılımcıların hastalıkları, başlangıçtaki kan basınçları, kullanılan keten tohumu ürünleri ve araştırma süreleri bu değişkenliğe katkıda bulunmuş olabilir.

Dolayısıyla 4,30 ve 2,50 mmHg'lik ortalama düşüşler, her birey için beklenen kesin sonuçlar olarak yorumlanmamalı.

Bir başka önemli ayrım da araştırmanın doğrudan kalp krizi, inme veya ölüm riskini incelememiş olması. Kan basıncında ölçülen iyileşme, keten tohumu tüketiminin bu hastalıkları önlediğinin kanıtı değil.

Keten Tohumu Tüketirken Nelere Dikkat Edilmeli?

Keten tohumu lif bakımından yoğun bir besin olduğundan, yüksek miktarlarda tüketildiğinde gaz, şişkinlik, dolgunluk hissi veya ishal gibi sindirim yakınmalarına yol açabilir. Lifli besinler tüketilirken yeterli sıvı alınması da önem taşıyor.

ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi, keten tohumu ve keten tohumu yağı ürünlerinin bazı ilaçlarla etkileşime girebileceğine ilişkin teorik kaygılar bulunduğunu belirtiyor. Özellikle pıhtılaşmayı etkileyen ilaçlarla olası etkileşimler konusunda dikkatli olunması öneriliyor.

Hamilelik ve emzirme döneminde keten tohumu ürünlerinin yüksek miktarlarda veya takviye olarak kullanımına ilişkin güvenlilik verileri de sınırlı.

Sonuç olarak 18 klinik araştırmanın birleştirilmiş bulguları, keten tohumu ürünlerinin kan basıncı üzerinde yardımcı bir etkisi olabileceğini destekliyor. Ancak kanıtların bireysel tedavi kararlarına dönüşebilmesi için ürün biçimi, kullanım miktarı ve uzun vadeli sonuçlar konusunda daha tutarlı araştırmalara ihtiyaç bulunuyor.

TIBBİ UYARI

Keten tohumu veya takviyeleri yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan ilaçların yerine geçmez. Tansiyon ilacı ya da kan sulandırıcı kullananlar, hamileler ve emzirenler tedavi amacıyla düzenli yüksek miktarda tüketim veya takviye kullanımı öncesinde sağlık profesyoneline danışmalıdır.

KAYNAKLAR

1. Musazadeh V, Hamidi N, Mahmoudinezhad M ve arkadaşları. Can Flaxseed Supplementation Alleviate Blood Pressure in Patients with Metabolic Diseases? Evaluating the Strength of Evidence Using a Meta-analysis and GRADE Approach.

Journal of Diabetes & Metabolic Disorders, 2025; 24(2):149. DOI: 10.1007/s40200-025-01656-y.

2. U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central. Seeds, Flaxseed. SR Legacy, FoodData Central ID: 169414.

3. National Center for Complementary and Integrative Health, National Institutes of Health. Flaxseed and Flaxseed Oil: Usefulness and Safety. Şubat 2025.